I OZ 537/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 marca 2018 r. sygn. akt II SAB/Go 85/17 o odrzuceniu skargi kasacyjnej D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 grudnia 2017 r., sygn. akt II SAB/Go 85/17 o odrzuceniu skargi D. P. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. w przedmiocie nieprzekazania odwołania ewentualnie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 22 marca 2018 r., II SAB/Go 85/17, odrzucił skargę kasacyjną D. P. na postanowienie tego Sądu z 20 grudnia 2017 r. o odrzuceniu skargi D. P. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. w przedmiocie nieprzekazania odwołania ewentualnie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że postanowieniem z 20 grudnia 2017 r. Sąd na rozprawie odrzucił skargę D. P. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Z. w przedmiocie nieprzekazania odwołania ewentualnie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Na rozprawie przeprowadzonej 20 grudnia 2017 r. zgłosił udział pełnomocnik D. P., który został dopuszczony do udziału w sprawie tymczasowo oraz zobowiązany do doręczenia oryginału pełnomocnictw w terminie 3 dni pod rygorem pominięcia czynności. Pismem z 20 grudnia 2017 r. adw. E. K. jako pełnomocnik skarżącej wniosła o doręczenie sentencji orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Do wniosku nie były dołączone stosowne pełnomocnictwa. Wobec powyższego odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono osobiście skarżącej w dniu 5 stycznia 2018 r. (k. 55 akt sąd.), o czym adw. E. K. została poinformowana. Pismem nadanym 6 lutego 2018 r. pełnomocnik skarżącej złożył skargę kasacyjną. Stosownie do treści art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., Poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Wojewódzki sąd administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesiona po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie (art. 178 p.p.s.a.). W okolicznościach niniejszej sprawy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął po 30 dniach od daty doręczenia stronie skarżącej odpisu postanowienia Sądu (co nastąpiło 5 stycznia 2018 r.), czyli w dniu 5 lutego 2018 r. W związku z tym należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nadana w dniu 6 lutego 2018 r. została wniesiona z uchybieniem terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła D. P., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 178 p.p.s.a. polegające na jego zastosowaniu i odrzuceniu skargi kasacyjnej pomimo tego, że została ona wniesiona w terminie, tj. 5 stycznia 2018 r., co w konsekwencji skutkowało bezpodstawnym jej odrzuceniem i pozbawieniem strony skarżącej przysługującego jej prawa do sądu; 2. art. 177 § 1 p.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej wniesionej w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem; 3. art. 83 § 3 p.p.s.a. polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej pomimo tego, że została ona nadana przesyłką pocztową w terminie, co jest równoznaczne z wniesieniem jej do sądu. W uzasadnieniu podniesiono, że co prawda data stempla pocztowego umieszczona na kopercie zawierającej skargę kasacyjną może być niewyraźna (z uwagi na wzór grafiki znaczka pocztowego, na którym została przybita) jednak w rzeczywistości umieszczona została na nim cyfra 5 (w zakresie określenia dnia nadania przesyłki). Wskazuje na to już tylko górna część cyfry – charakterystyczna dla cyfry 5 pieczęci pocztowej wykorzystywanej w Urzędzie Pocztowym nadania przesyłki, tj. w Urzędzie Pocztowym w J. Dla porównania górna część cyfry 6 pieczęci na Urzędzie Pocztowym w J. jest wyraźnie zaokrąglona. Na dowód czego przedłożono fotokopie stempla pocztowego wykorzystywanego w Urzędzie Pocztowym w J. oraz stempla pocztowego znajdującego się na kopercie w aktach sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Art. 83 § 3 p.p.s.a. stanowi, że oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, albo polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Potwierdzeniem daty nadania pisma w urzędzie pocztowym jest datownik, który przykładany jest na kopercie zawierającej pismo, a także na ewentualnym potwierdzeniu nadania, które wystawiane jest w razie skorzystania przez nadawcę z przesyłki rejestrowanej (tzw. list polecony). Data widniejąca na datowniku uznawana jest za datę złożenia pisma do Sądu, przy czym bez znaczenia pozostaje fakt, z jakiej formy przesyłki skorzystał nadawca – czy to z listu "zwykłego" czy też poleconego. Skutki w obu przypadkach są zatem tożsame. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę na to, że w przypadku nadania pisma listem poleconym strona jest w stanie wykazać zarówno sam fakt nadania, jak i jego datę, co przesądza o zachowaniu terminu bądź nie. Z akt sprawy wynika, że na kopercie przesyłki, którą nadano skargę kasacyjną, widnieje nieczytelny stempel Urzędu Pocztowego w J. z datą dnia jej nadania. Z uwagi na powyższe nie można jednoznacznie potwierdzić, czy na kopercie znajduje się data 5-ego, czy 6 stycznia 2018 r. Ponadto na kopercie brak charakterystycznej naklejki z dużą literą R (oznaczającą list polecony) zawierającą numer przesyłki rejestrowanej. Tym samym, jeżeli przyjąć by, że przedmiotowa przesyłka zawierająca skargę kasacyjną była przesyłką zwykłą, która nie jest rejestrowana, to nie ma możliwości ustalenia daty jej nadania na podstawie ewidencji pocztowej czy nawet pomocniczo przez stronę internetową Poczty Polskiej oferującą usługę śledzenia przesyłek. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wątpliwość w tym zakresie należałoby tłumaczyć na korzyść skarżącego, a więc przyjmując, że przedmiotowa skarga kasacyjna została wniesiona w terminie (por. postanowienie NSA z 17 maja 2018 r., II OZ 492/18). Jednakże podkreślenia wymaga, że na pełnomocniku będącym profesjonalistą spoczywa obowiązek takiej organizacji pracy i sprawowania nadzoru nad wykonywanymi czynnościami, aby nie dochodziło do zaniedbywania ciążących na nim obowiązków związanych ze świadczoną obsługą lub pomocą prawną. Ciąży na nim szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy zasadnym jest wymaganie od tego pełnomocnika maksimum staranności, jak chociażby np. zadbanie o nadanie przesyłki listem poleconym, co umożliwia rozwianie ewentualnych późniejszych wątpliwości i skraca czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy. Rzetelność wykonania czynności procesowych przekładać się będzie bowiem na prawo strony do obrony swoich interesów i ochrony jej praw. W sytuacji jak w niniejszej sprawie, profesjonalny pełnomocnik powinien mieć świadomość, że rozpoznanie skargi kasacyjnej zależeć będzie od terminowego jej doręczenia do sądu, zaś dochowując należytej staranności powinien był trzymać pieczę nad prawidłowością nadania przesyłki zawierającej skargę kasacyjną zwłaszcza – jak próbuje dowieść w zażaleniu nadanej 5 stycznia 2018 r. – w ostatnim dniu upływającego terminu do jej wniesienia. Mając na względzie rysujące się wątpliwości odnośnie rzeczywistej daty nadania przesyłki, w kontekście konstytucyjnego prawa do sądu, konieczne jest ponowne zbadanie kwestii terminu wniesienia skargi kasacyjnej. W tym celu Sąd I instancji powinien zwrócić się do pełnomocnika skarżącej kasacyjnie o wyjaśnienie wątpliwości odnośnie daty nadania przedmiotowej przesyłki pocztowej przez wykazanie zachowania terminu do wniesienia skargi, np. przez przedstawienie potwierdzenia dowodu potwierdzenia nadania przesyłki w przypadku przesłania skargi kasacyjnej listem poleconym lub kopii dziennika korespondencji prowadzonego w kancelarii, które w sposób jasny i ostateczny wyjaśniłyby sporną kwestię. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.