I OZ 53/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. B., A. B., A.S., A.D., B. W., J. S., K.S., L.S., M.Z. M.K., M.M. oraz W.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 3101/21 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi B. B., A. B., A.S., A.D., B. W., J. S., K.S., L.S., M.Z. M.K., M.M. oraz W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 czerwca 2023 r., po rozpoznaniu wniosku B. B., A. B., A.S., A.D., B. W., J. S., K.S., L.S., M.Z. M.K., M.M. oraz W.B. o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 3101/21 oddalającego skargę B. B., A. B., A.S., A.D., B. W., J. S., K.S., L.S., M.Z. M.K., M.M. oraz W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z 19 listopada 2021 r. ww. skarżący reprezentowani przez r. pr. A.S., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 13 października 2021 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego. Do skargi dołączono pełnomocnictwo dla adwokata H. S. do reprezentowania skarżących oraz pełnomocnictwo substytucyjne udzielone przez adwokata H. S. radcy prawnemu A. S. do działania w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie w skardze jako adres do doręczeń wskazano: Kancelaria Radcy Prawnego A. S. ul. [...] lok. [...], [...]. Pismami z 16 lutego 2022 r. skierowanymi do adw. H.S. na adres: Kancelaria [...] i Wspólnicy sp.k. ul. [...], [...], Sąd wezwał do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu sądowego od skargi oraz nadesłania numerów PESEL skarżących. W wykonaniu powyższych wezwań pismami z 9 marca 2022 r. adw. H. S. uzupełnił powyższe braki formalne przedkładając żądane przez Sąd dokumenty i informacje. Pismem z 16 lutego 2022 r. skierowanym do adw. H. S. na adres: Kancelaria [...] i Wspólnicy sp.k. ul. [...], [...], Sąd wezwał do nadesłania odpisu aktu zgonu H.B. oraz wskazanie czy doszło do ustalenia następców prawnych osoby zmarłej. W wykonaniu powyższego wezwania pismem z 6 kwietnia 2022 r. adw. H.S. przedłożył odpis aktu zgonu H. B. oraz akt poświadczenia dziedziczenia po H.B. Pismem z 2 stycznia 2022 r. powiadomiono strony postępowania, w tym adw. H.S. na adres: Kancelaria [...] i Wspólnicy sp.k. ul. [...], [...], o wyznaczeniu terminu posiedzenia niejawnego celem rozpoznania sprawy na 7 lutego 2023 r., składzie orzekającym oraz możliwości zgłoszenia dodatkowego stanowiska w sprawie. Zawiadomienie zostało doręczone adw. H.S. w dniu 11 stycznia 2023 r. Wyrokiem z 7 lutego 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, oddalił skargę B. B., A.B., A.S., A.D., B. W.J. S., K. S., L.S., M.Z., M.K., M.M. oraz W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 13 października 2021 r. nr [...]. Pismem z 9 lutego 2023 r. Sąd przesłał stronom, w tym adw. H.S. na adres: Kancelaria [...] i Wspólnicy sp.k. ul. [...], [...], odpis sentencji powyższego wyroku. Przesyłka została doręczona adw. H. S. w dniu 23 lutego 2023 r. Postanowieniem z 30 marca 2023 r., sygn akt. I SA/Wa 3101/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził prawomocność wyroku z 7 lutego 2023 r. Pismami z 1 czerwca skarżący, reprezentowani przez r. pr. A.S., wnieśli o doręczenie wyroku Sądu z 7 lutego 2023 r. oraz o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do sporządzenia tego uzasadnienia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku pełnomocnik skarżących podniósł, że w dniu 31 maja 2023 r. dowiedział się od adw. H.S., że w sprawie został już wydany wyrok. Pomimo, że w skardze z 19 listopada 2021 r. oraz pismach z 9 marca 2022 r. i 6 kwietnia 2022 r. jako adres do doręczeń został wskazany adres: Kancelaria Radcy Prawnego A.S. ul. [...] lok. [...], [...], to wyrok z 7 lutego 2023 r. nie został doręczony na ten adres. Dlatego zasadny jest wniosek o prawidłowe doręczenie tego wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając złożony wniosek, w pierwszej kolejności wskazał, że w sprawie zachowany został siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Z wniosku wynikało bowiem, że o wydaniu wyroku r. pr. A.S. dowiedział się od adw. H. S. w dniu 31 maja 2023 r., a pismem z 1 czerwca 2023 r. złożono na biurze podawczym Sądu wniosek o przywrócenie terminu. W sprawie spełniony został również drugi warunek pozwalający na przywrócenie terminu. Strona dopełniła bowiem czynności, dla której wyznaczony był termin przedkładając w piśmie z 1 czerwca 2023 r. wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jednakże, w ocenie Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu. Sąd zwrócił bowiem uwagę, że do skargi z 19 listopada 2021 r. dołączono pełnomocnictwo dla adwokata H.S. do reprezentowania skarżących w niniejszej sprawie oraz pełnomocnictwo substytucyjne udzielone przez adw. H.S., działającego jako pełnomocnik skarżących, r. pr. A.S. do działania w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sądowych, pełnomocnik skarżących adw. H.S. przez cały czas trwania postępowania sądowego odbierał korespondencję kierowaną do niego przez Sąd na adres: Kancelaria [...] i Wspólnicy sp.k. ul. [...], [...] (vide: wezwania do uzupełnienia braków formalnych – k. 46, 47 i 62 akt sądowych, zawiadomienie o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego - k. 105 akt sądowych oraz doręczenie odpisu sentencji wyroku z 7 lutego 2023 r. - k. 120 akt sądowych). Ponadto, pełnomocnik skarżących adw. H.S. reagował na wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych, braki te uzupełniał w wyznaczonych przez Sąd terminach (vide: pisma adw. H.S. z 6 marca 2022 r. i 6 kwietnia 2022 r., k. 48, k. 52, k. 57, k. 63) i do zakończenia postępowania przed Sądem nie kwestionował sposobu doręczania pism przez Sąd, to jest dokonywania doręczeń na adres: adw. H.S., Kancelaria [...] i Wspólnicy sp.k. ul. [...], [...]. Prawidłowość doręczania pism sądowych została zakwestionowana przez pełnomocnika substytucyjnego skarżących r. pr. A.S. dopiero we wniosku o przywrócenie terminu z 1 czerwca 2023 r., a więc po upływie półtora roku od dnia wniesienia skargi do Sądu, co miało miejsce 24 listopada 2021 r. Zdaniem Sądu, w takim stanie faktycznym, brak było więc podstaw do przyjęcia, że skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, uprawdopodobnili okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie wykazali bowiem aby w niniejszej sprawie zaistniały takie przeszkody, które uniemożliwiły adw. H.S. złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie. Skutków zaniechań czy też zaniedbań i braku wystarczającej staranności profesjonalnego pełnomocnika nie można natomiast traktować jako podstawy wniosku o przywrócenie terminu, który wymaga uprawdopodobnienia braku winy strony. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można zaś mówić tylko wówczas gdy pełnomocnik strony skarżącej dołożył wszelkiej należytej staranności aby dokonać czynności procesowej. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący reprezentowani przez r.pr. A. S.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: 1. art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 85 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. nr. 61 poz. 284, z późn. zm.) w zw. z art. 1 protokołu nr 1 do konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1995 r. nr 36 poz. 175/1, z późn, zm.) przez błędną wykładnię, a w konsekwencji odmowę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia Wyroku WSA w Warszawie z uwagi na fakt, że w ocenie Sądu skarżący ponieśli winę gdyż odpis Wyroku WSA w Warszawie został doręczony do adw. H. S., podczas, gdy nie jest zawinioną przez skarżących sytuacja ,w której odpis Wyroku WSA w Warszawie został doręczony na błędny adres pomimo faktu, że we wszystkich pismach adresowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jako właściwy adres wskazywany był adres: Kancelaria Radcy Prawnego A. S., ul. [...] lok. [...],[...], a w konsekwencji WSA w Warszawie w sposób wadliwy przerzucił winę na stronę Skarżącą za wadliwe doręczenia przesyłek w sposób błędny z wolą strony oraz pełnomocników; 2. art. 133 § 3 k.p.c. w zw. z art. 65 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 85 p.p.s.a. w zw. z art. 76 § 3 p.p.s.a. przez błędną wykładnie, a w konsekwencji uznanie, że z uwagi na doręczenie na błędny adres przesyłki adw. H. S. (ul. [...],[...]) uzasadniona jest odmowa przywrócenia terminu na sporządzenie uzasadnienia WSA w Warszawie, podczas, gdy prawidłowe zastosowanie prowadzi do wykładni, że nie może wywołać negatywnych skutków doręczenie na adresu inny niż wyraźnie wskazany przez pełnomocników, a więc uzasadnia przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie Wyroku WSA w Warszawie, a sam fakt odbioru przesyłki zaadresowanej na błędny adres nie stanowi winy strony Skarżącej; Z uwagi na powyższe wnoszono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz orzeczenie o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu, a wniosek skarżących o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku należało odrzucić. W myśl art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 88 zd. 1 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu jest niedopuszczalny m.in. jeżeli czynność strony była dokonana w terminie lub termin nie rozpoczął swojego biegu. Warunkiem sine qua non przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest bowiem uchybienie tego terminu. Należy zatem w sposób niewątpliwy ustalić, czy i kiedy dany termin rozpoczął swój bieg, kiedy go zakończył i jak na tej osi czasu umiejscowiony jest moment dokonania przez stronę czynności procesowej. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że termin nie rozpoczął swojego biegu, albowiem dokonano nieprawidłowego doręczenia, nie może być mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. Jest to konsekwencja tego, że strona nie może uchybić terminowi, który jeszcze nie rozpoczął biec (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 października 2014 r., sygn. akt I OZ 773/14; z 13 listopada 2014 r., sygn. akt I FZ 366/14; z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 455/18, z 27 lutego 2023 r., sygn. akt I FZ 39/23 dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że ta podstawowa przesłanka przywrócenia terminu nie została spełniona. Zgodnie z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a., w przypadku gdy ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. W przedmiotowej sprawie skarżących reprezentowało dwóch pełnomocników: adw. H. S. (k. 21-32 akt sądowych) oraz r.pr. A. S. z pełnomocnictwa substytucyjnego (k. 20 akt sądowych). W myśl art. 76 § 3 p.p.s.a., jeżeli jest kliku pełnomocników jednej strony, sąd doręcza pismo tylko jednemu z nich. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że ponieważ przepisy p.p.s.a. nie precyzują, któremu pełnomocnikowi należy w takiej sytuacji doręczać pisma, to przyjąć trzeba, iż wtedy, gdy strona w treści udzielonego pełnomocnictwa procesowego lub w inny jednoznaczny sposób nie wskazała, któremu z ustanowionych przez nią pełnomocników należy dokonywać doręczeń, wyboru dokonuje sąd, zgodnie z art. 76 § 3 p.p.s.a. (por. wyrok z 17 listopada 2005 r., FSK 2538/04; podobnie B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, str. 197). W tym kontekście należy zauważyć, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, że strona skarżąca nie określiła, któremu z ustanowionych pełnomocników należy doręczać pisma sądowe. W związku z tym Sąd Wojewódzki w uprawniony sposób dokonał wyboru i kierował korespondencję do adw. H. S.. Sąd doręczał jednak pisma na niewłaściwy adres ww. pełnomocnika. Wskazać bowiem trzeba, że o ile z treści dołączonych do skargi pełnomocnictw wynika, że adresem adw. H.S.jest: "Kancelaria [...] ul. [...],[...]" (zaś w skardze wskazano jedynie adres r.pr. A. S.), to w kolejnych pismach procesowych adw. H. S. stanowiących odpowiedzi na wezwania Sądu konsekwentnie wskazywał on adres do doręczeń, tj. "r.pr. A. S. Kancelaria [...]ul. [...],[...]"(vide pisma k.: 40, 52, 57, 63). W tej sytuacji zatem, wszelka korespondencja sądowa, przeznaczona dla adw. H.S. powinna być kierowana na wskazany wyżej adres do doręczeń. Sąd I instancji nie uwzględnił jednak tej okoliczności i kierował korespondencję na adres siedziby Kancelarii adw. H. S.. Na ten adres Sąd przesłał również odpis sentencji wyroku (k. 110). Dopiero odpis zaskarżonego postanowienia a następnie wezwanie do uzupełnia braku fiskalnego zażalenia zostały przesłane przez Sąd Wojewódzki na właściwy adres adw. H. S. (k. 140 i 163). Tym samym przyjąć należy, że wysłanie odpisu sentencji wyroku na adres siedziby Kancelarii adw. H. S. a nie na wskazywany przez niego adres do doręczeń było nieprawidłowe. Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że w tym przypadku nie doszło do skutecznego doręczania odpisu sentencji wyroku stronie skarżącej a zatem termin do złożenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia nie rozpoczął swego biegu. W związku z tym konieczne będzie uchylenie przez Sąd I instancji postanowienia z dnia 30 marca 2023 r. stwierdzającego prawomocność wyroku z dnia 7 lutego 2023 r. a następnie ponowne doręczenie odpisu sentencji tego wyroku pełnomocnikowi strony skarżącej na właściwy adres. Tym samym na obecnym etapie postępowania złożony przez pełnomocnika wniosek o przywrócenie rzeczonego terminu jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Jak wskazano bowiem na wstępie, formalną przesłanką dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminy do dokonania czynności procesowej przed sądem administracyjnym jest uchybienie terminowi, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. Mając na względzie przywołane wyżej argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 88 w zw. art. 193 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia i odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia.