I OZ 526/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 130/24 o oddaleniu wniosku o wyłączenie asesora sądowego Brygidy Myszyńskiej-Guziur od orzekania w sprawie ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 27 grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 130/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił wniosek Z. W. o wyłączenie asesora sądowego Brygidy Myszyńskiej-Guziur od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z dnia 17 czerwca 2024 r. skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie o wyłączenie asesora sądowego Brygidy Myszyńskiej-Guziur od orzekania w sprawie. Wnioskodawca sformułował szereg zarzutów dotyczących rozstrzygnięć podejmowanych przez asesora sądowego, w szczególności w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 1130/23 zainicjowanej skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 8 listopada 2023 r. w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Z oświadczenia złożonego przez asesora sądowego Brygidę Myszyńską-Guziur wynika, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w sprawie. Nie zachodzą także okoliczności uzasadniające wyłączenie asesora od orzekania z mocy samej ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalając wniosek o wyłączenie stwierdził, że sprawie nie zachodzą ustawowe przesłanki z art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", obligujące sąd do wyłączenia asesora sądowego od rozpoznania sprawy. Jednocześnie, z wyjaśnień złożonych przez asesora sądowego na podstawie art. 22 § 2 P.p.s.a., wynika, że nie istnieją również inne okoliczności, które stanowiłyby podstawy do wyłączenia asesora od orzekania w niniejszej sprawie. Sąd podkreśli, że instytucja wyłączenia sędziego (asesora sądowego) nie może być traktowana jako możliwość eliminowania z postępowania sędziego, którego strona uznaje za nieodpowiadającego jej subiektywnie pojmowanemu interesowi. Sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się strona skarżąca wydał niekorzystne dla niej orzeczenie, nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, wyłączenie sędziego Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 P.p.s.a. Powyższy przepis reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności" nałożył na sąd obowiązek zbadania, czy taka okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Z mocy art. 24 § 1 P.p.s.a. powyższe przepisy stosuje się odpowiednio do wyłączenia asesora sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek, które uzasadniałyby wyłączenie asesora sądowego Brygidy Myszyńskiej-Guziur. W sprawie nie zachodzą bowiem przesłanki wyłączenia określone w art. 18 P.p.s.a., a podane okoliczności nie są tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności. Podkreślić należy, że wskazane przez skarżącego okoliczności wynikają z niezadowolenia strony z prowadzenia przez ww. asesora czynności. Subiektywny pogląd strony co do trafności podejmowanych czynności procesowych przez danego asesora, jak zasadnie podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, nie może natomiast stanowić przesłanki wyłączenia od rozpoznania sprawy. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że asesor Brygida Myszyńska-Guziur, której dotyczył wniosek o wyłączenie, w postępowaniu przed Sądem I instancji złożyła wymagane oświadczenie. We wniosku o wyłączenie asesora sądowego brak jest natomiast wskazania takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego przez nią w tej sprawie oświadczenia. W konsekwencji stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo uznał, że wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.