I OZ 50/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 26 listopada 2025 r., sygn. akt III SPP/Lu 60/25 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi A.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z 5 sierpnia 2024 r., nr SKO.4010.GR/661/22/24 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: 1. sprostować oczywistą omyłkę pisarską w komparycji zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że w miejsce słów "Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie" wpisać "Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej"; 2. oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 5 listopada 2025 r., sygn. akt III SPP/Lu 60/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 16 października 2025 r. o odmowie przyznania A.C. (dalej: skarżący) prawa pomocy. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z 26 listopada 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z 5 listopada 2026 r. W piśmie z 8 grudnia 2025 r., doprecyzowanym pismem z 19 grudnia 2025 r., w sprawie głównej o sygn. akt III SA/Lu 629/24 skarżący wniósł m.in. zażalenie na postanowienie z 26 listopada 2025 r., sygn. akt III SPP/Lu 60/25. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że komparycja zaskarżonego postanowienia wymagała sprostowania na podstawie art. 156 § 1 w zw. z art. 156 § 3 w zw. z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w zakresie oznaczenia organu. Jak wynika z akt sprawy głównej III SA/Lu 629/24, skarżący wystąpił ze skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej, a nie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie – jak wskazał Sąd I instancji. W związku z powyższym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Zażalenie natomiast nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, albo w przypadkach wymienionych w punktach 1-10 tego paragrafu. Zgodnie z dyspozycją art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w sprawie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, zaś sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Z powołanej regulacji wynika zatem, że postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w pierwszej instancji, natomiast sprzeciw wniesiony od tego postanowienia jako środek odwoławczy. Tym samym wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw w przedmiocie prawa pomocy, działa jako sąd drugiej instancji. Oznacza to, przy uwzględnieniu treści art. 194 § 1 p.p.s.a., że postanowienie tego sądu o utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu, o czym skarżący został prawidłowo pouczony w piśmie z 6 listopada 2026 r. Mając to na uwadze, uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a w zw. z art. 194 § 1 p.p.s.a. Podniesiona w zażaleniu argumentacja nie zawiera twierdzeń ani wywodu prawnego podważającego podstawę odrzucenia środka zaskarżenia, lecz ogranicza się do ogólnych ocen działalności sądu. Tym samym wykracza poza granice postępowania zażaleniowego, którego przedmiotem była wyłącznie ocena prawidłowości postanowienia odrzucającego zażalenie na postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego. Skarżący nie sformułował zarzutów skutecznie podważających prawidłowość zastosowania przepisów stanowiących podstawę odrzucenia zażalenia, wobec czego brak jest podstaw do ingerencji w zaskarżone postanowienie. W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie drugim sentencji postanowienia.