I OZ 499/24

Dnia 12 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 913/23 odmawiające W.S. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w G. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 18 października 2023 r., znak GK-II.7221.57.2023.IW w przedmiocie odmowy wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 913/23, odmówił W.S. dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w G. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 18 października 2023 r., znak GK-II.7221.57.2023.IW, w przedmiocie odmowy wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów nieruchomości zlokalizowanych na terenie miasta S., oznaczonych nr geod. [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 8 kwietnia 2024 r. (o godz. 22:31:54) , drogą elektroniczną W.S. wniósł o dopuszczenie go do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W dniu 9 kwietnia 2024 r. wezwano wnioskodawcę do podpisania pisma oraz wskazania interesu prawnego. W dniu 15 kwietnia 2024 r. wnioskodawca podpisał wniosek oraz wyjaśnił, że jego interes prawny został naruszony w ten sposób, że posiada on roszczenia dla działki nr [...] obręb [...], natomiast jest on przeciwny uznaniu tego terenu za element zabytkowy. Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z akt postępowania administracyjnego, wnioskodawca nie był jego stroną, tak więc nie może uczestniczyć w niniejszym postępowaniu na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). W związku z tym wnioskodawca może jedynie liczyć na dopuszczenie do udziału w postępowaniu na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Aby wniosek ten został pozytywnie rozpatrzony, wnioskodawca musi wykazać, że wynik postępowania będzie dotyczył jego interesu prawnego. Sąd podał, że w orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, iż o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny. Konieczne jest zatem ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją konkretnego podmiotu. Jeśli taka norma prawna nie wywołuje bezpośredniego skutku w sytuacji prawnej wnioskodawcy, wtedy nie możemy mówić o jego interesie prawnym. Sąd podkreślił, że przymiotu strony lub uczestnika postępowania nie ma podmiot, który swój udział w postępowaniu wywodzi właśnie wyłącznie z potrzeby ochrony lub zaspokojenia interesu faktycznego. Sąd podał, że wnioskodawca uzasadnił swój wniosek tym, że posiada roszczenia do działki nr [...] obręb [...] i jest przeciwny uznaniu tego terenu za element zabytkowy. Zdaniem Sądu wniosek nie zawiera żadnego wyjaśnienia, jakiego interesu prawnego wnioskodawcy miałoby dotyczyć rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wniosek wskazuje jedynie na interes faktyczny wnioskodawcy, tj. chęć wyrażenia swojego stanowiska w przedmiocie odmowy wydania uproszczonego wypisu z rejestru gruntów spółce przez organ administracji publicznej, co wywołało zainteresowanie wnioskodawcy ze względu na fakt, iż ma bliżej niesprecyzowane roszczenia do działki znajdującej się na terenie [...]. W ocenie Sądu, do konkluzji takiej prowadzi nie tylko treść rozpatrywanego wniosku, ale także treść przepisu, w oparciu o który wydano zaskarżone rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, tj. art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 ze zm., dalej jako: "p.g.i.k."). Stanowi on, że starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie m.in. innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie. Także w tego typu sprawach żądający wypisu winien wykazać swój interes prawny. Sąd zaznaczył, że z normy tej w żaden sposób nie wynika uprawnienie wnioskodawcy do bycia uczestnikiem przedmiotowego postępowania, zaś jeśli wnioskodawca wywodzi inaczej, powinien okoliczności te wykazać, czego nie zrobił. Brak przy tym – w ocenie Sądu – podstaw do przyjęcia, że z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika, mogą skutecznie wystąpić osoby trzecie, których sytuacji prawnej, (a nie faktycznej) postępowanie bezpośrednio nie dotyczy. Na powyższe postanowienie W.S. złożył zażalenie. Zarzucił naruszenie art. 33 § 2, art. 49 § 3, art. 165 art. 166 w zw. z art. 185 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, o uchylenie z urzędu wyroku z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 913/23 z uwagi na nieważność postępowania sądowego oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że ocena Sądu jest nieobiektywna i podyktowana tylko tym, że Sąd I instancji wydał już wyrok w sprawie, co do której wnosił o dopuszczenie do udziału w postępowaniu (z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 913/23). Sąd nie mógł zatem wydać postanowienia dopuszczeniu do udziału, skoro orzeczenie już zapadło. Wnioskodawca wskazał, że w dniu 9 kwietnia 2024 r., Sąd wezwał go do uzupełnienia wniosku, a jednocześnie tego samego dnia wydał wyrok w sprawie. Tym samym pozbawił wnioskodawcę możliwości obrony swych praw oraz sprawiedliwego rozpoznania jego wniosku. Zdaniem wnioskodawcy jest to naruszenie skutkujące nieważnością postępowania głównego, a zatem i wyroku zapadłego w dniu 9 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 33 § 1 p.p.s.a., osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 p.p.s.a., udział w charakterze uczestnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Wobec brzmienia powyższych przepisów kwestią zasadniczą, decydującą o możliwości dopuszczenia konkretnej osoby do postępowania sądowego jest ustalenie, czy ma ona interes prawny. Pojęcie "interesu prawnego" w postępowaniu administracyjnym, na którym oparta jest legitymacja procesowa strony, nie zostało ustawowo zdefiniowane. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje uprawnienia. Mieć zatem interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym osoba prawna lub fizyczna wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Zaznaczyć przy tym należy, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. zainteresowany podmiot może zgłosić w dowolnym czasie, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone, tj. do jego prawomocnego zakończenia w drugiej instancji. Jednakże etap postępowania, na jakim wniosek ten jest zgłoszony, przesądza o zakresie czynności tego podmiotu w przypadku dopuszczenia go przez sąd do udziału w sprawie. W niniejszej sprawie w dacie złożenia wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania (8 kwietnia 2024 r.) wyrok z dnia 9 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 913/23, nie był prawomocny, zatem dopuszczalne było rozpoznanie tegoż wniosku, skoro ww. orzeczenie nie było jeszcze prawomocne. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania z art. 185 § 2 pkt 5 p.p.s.a.. Co zaś do naruszenia art. 33 § 2 p.p.s.a. to nie można uznać, aby Sąd I instancji naruszył go w zaskarżonym postanowieniu. Należy zgodzić się z Sądem, że wnioskodawca nie przedstawił dowodów i argumentów przemawiających za tym, że wynik postępowania przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego. Za takowe nie można bowiem uznać stwierdzenia, że wnioskodawca posiada roszczenia do działki nr [...] obręb [...] i jest przeciwny uznania tego terenu za element zabytkowy. Ani we wniosku z dnia 8 kwietnia 2024 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, ani w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia wniosku, wnioskodawca nie wykazał, aby wynik sprawy dotyczył jego interesu prawnego. We wniosku nie powołał się bowiem na żaden przepis prawa materialnego, z którego mógłby wynikać jego interes prawny w tym postępowaniu. Natomiast nawet fakt, że żądający dopuszczenia do udziału w postępowaniu zna okoliczności niniejszej sprawy, dowodziłoby co najwyżej posiadanego przez niego interesu faktycznego, ale nie interesu prawnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.