I OZ 488/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SO/Lu 10/24 wymierzające Wójtowi Gminy N. grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych w sprawie z wniosku T. W. o wymierzenie grzywny Wójtowi Gminy N. za nieprzekazanie skargi w terminie postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SO/Lu 10/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: Sąd I instancji), działając na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wymierzył Wójtowi Gminy N. (dalej: Wójt) grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych za nieprzekazanie skargi w terminie. Sąd I instancji stwierdził, że organ nie wykonał ustawowego obowiązku przekazania skargi T. W. (dalej: Wnioskodawczyni) z 2 stycznia 2024 r. na bezczynność Wójta. Podał przy tym, że w sprawie bezsporne jest to, że ww. skarga wpłynęła do Wójta 3 stycznia 2024 r. oraz to, że organ nie przekazał jej do Sądu I instancji w ustawowym trzydziestodniowym terminie, gdyż uczynił to dopiero w marcu 2024 r. Tym samym spełniły się przesłanki, o których mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Wymierzając grzywnę w ww. wysokości - Sąd I instancji podał, że wziął pod uwagę okoliczność, że Wnioskodawczyni składa bardzo dużą liczbę skarg do sądów administracyjnych w różnych sprawach dotyczących świadczeń z pomocy społecznej, które mają znamiona nadużywania prawa. W ocenie Sądu I instancji, nie zwalnia to jednak organu z obowiązku przekazywania wszystkich tych skarg w ustawowym terminie. Wymierzając grzywnę w ww. wysokości Sąd I instancji wziął również pod uwagę fakt, że wniosek o wymierzenie grzywny pochodzi z 13 maja 2024 r., kiedy to Wnioskodawczyni wiedziała już, że organ przekazał jej skargę wraz z aktami administracyjnymi sprawy do Sądu I instancji. Z tych wszystkich względów, zdaniem Sądu I instancji, wymierzona grzywna ma jedynie realizować funkcje represyjną, a w związku z tym ma wymiar symboliczny, gdyż ma na celu podkreślenie tylko i wyłącznie nieprawidłowego działania organu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Wnioskodawczyni, wnosząc o zmianę wysokości wymierzonej grzywny. Jej zdaniem, wysokość wymierzonej grzywny ośmiesza Sąd I instancji i zachęca do stosowania patologii. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ zobligowany jest przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Przewidziany w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek terminowego przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny w tym przypadku, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Pamiętać jednak należy, że środek prawny określony w tym przepisie stanowi zabezpieczenie prawa strony do rozpoznania przez sąd administracyjny jej sprawy bez zbędnej zwłoki. Jednocześnie, co należy podkreślić, grzywna za nieprzekazanie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie ma nie tylko charakter dyscyplinujący, ale również represyjny oraz prewencyjny służący także zapobieżeniu powtarzaniu się podobnych uchybień w przyszłości. Powołane wyżej przepisy przewidują wyłącznie dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Oznacza to, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania sądowi administracyjnemu skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę, bez względu na powody takiego stanu rzeczy. Wymierzając natomiast grzywnę, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że Wójt uchybił określonemu trzydziestodniowemu terminowi do przekazania sądowi skargi z 2 stycznia 2024 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Skargę, która wpłynęła do organu 3 stycznia 2024 r. przekazano Sądowi I instancji dopiero przy odpowiedzi na skargę Wójta z 25 marca 2024 r. Natomiast 13 maja 2024 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) Wnioskodawczyni wystąpiła do Sądu I instancji z wnioskiem o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi ww. skargi. W świetle powyższego zaistniały przesłanki do zastosowania środka przewidzianego w art. 55 § 1 p.p.s.a. Odnosząc się do wysokości wymierzonej grzywny wskazać należy, że ustawodawca w art. 154 § 6 p.p.s.a. pozostawił sądowi orzekającemu w przedmiocie wymierzenia grzywny swobodny zakres ustalenia jej wysokości, tj. do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Powyższy przepis pozwala na wymierzenie grzywny w wysokości adekwatnej do stopnia, w jakim organ uchybił obowiązkowi przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, a zwłaszcza uwzględnienie okresu, w jakim pozostawał on w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw przekroczenia ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji wymierzając grzywnę, wziął pod uwagę okres opóźnienia organu w przekazaniu skargi oraz przyczyny niedopełnienia tego obowiązku, wyjaśniając powody rozstrzygnięcia. W tym względzie Sąd I instancji słusznie ocenił, że wymierzona grzywna ma jedynie charakter symboliczny i tylko i wyłącznie spełnia funkcję represyjną. Prawidłowo przy tym Sąd I instancji, wymierzając grzywnę uwzględnił fakt, że Skarżąca składa bardzo dużą liczbę skarg do sądów administracyjnych, a działania te prawidłowo zakwalifikował jako mające znamiona nadużywania prawa. Powyższa okoliczność jest również znana Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu do którego Wnioskodawczyni składa dużą ilość zażaleń. Nie bez znaczenia jest również fakt, co również zauważył Sąd I instancji, że Skarżąca wniosek o wymierzenie grzywny złożyła już po przekazaniu przez Wójta skargi do Sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji właściwie ocenił stopień zaniedbania obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny w wysokości 100 zł nie mogło zatem w okolicznościach sprawy zostać uznane za nieadekwatne, czy nieuzasadnione, jak twierdzi Wnioskodawczyni. Podkreślić należy, że orzeczona kwota grzywny mieści się w dolnych granicach wyznaczonych przepisem art. 154 § 1 pkt 6 p.p.s.a. i – w ocenie NSA – jest wystarczająca dla osiągnięcia jej represyjnego oraz prewencyjnego celu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.