I OZ 479/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 5 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1676/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi G. U. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 24 maja 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1676/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku G. U., odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z dnia 2 sierpnia 2023 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez podanie numeru PESEL oraz nadesłanie odpisu skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skutecznie skarżącej w dniu 23 sierpnia 2023 r. Siedmiodniowy termin na wykonanie powyższego wezwania upłynął bezskutecznie 30 sierpnia 2023 r. W związku z powyższym - postanowieniem z dnia 13 października 2023 r. - Sąd odrzucił skargę ze względu na nieuzupełnienie braków formalnych w terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 22 lutego 2024 r. sygn. akt I OZ 68/24, oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie o odrzuceniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu wskazał, że skarżąca nadała pismo zawierające uzupełnienie braków formalnych skargi w dniu 28 sierpnia 2023 r., lecz na kopercie jako adresata pisma wskazała Ministerstwo Rozwoju i Technologii (na dowodzie nadania przesyłki wskazano "WSA za pośr. Ministra Rozwoju i Technologii"). Pismo to wpłynęło do organu 31 sierpnia 2023 r., a zatem po upływie terminu na uzupełnienie braków formalnych skargi. Ponadto, w piśmie z dnia 22 marca 2024 r. skarżąca wyjaśniła, że złożyła pismo uzupełniające braki formalne skargi w wyznaczonym terminie, lecz wadliwie częściowo został podany adresat przesyłki (zamiast adresu Sądu wskazano adres organu). Zdaniem strony powyższe nie powinno stanowić okoliczności przypisującej jej winę za błędne doręczenie. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi nastąpiło bez jej winy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa, czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw, skutkują odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Podkreślono, że nadanie przesyłki zawierającej odpowiedź na wezwanie Sądu na adres organu jest bez wątpienia wyrazem braku staranności. W wezwaniu z dnia 4 sierpnia 2023 r. wskazany był adres Sądu, na jaki należało nadać odpowiedź na to wezwanie. Zażalenie na postanowienie z dnia 12 kwietnia 2024 r. złożyła skarżąca, zarzucając naruszenie przepisów postępowania poprzez przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie wskazała, że przygotowała dokumenty i informacje, o które wnosił Sąd i nadała je przesyłką poleconą już w dniu 28 sierpnia 2023 r. czyli w wyznaczonym terminie. Do organu pismo wpłynęło w dniu 31 sierpnia 2023 r., a w tym samym dniu upływał termin do uzupełnienia braków skargi. Zdaniem strony, gdyby organ od razu przekazał pismo z dnia 28 sierpnia 2023 r., to zostałby zachowany termin do uzupełnienia tych braków. Tymczasem pismo to organ przekazał do Sądu w dniu 21 marca 2024 r. Ponadto podniosła, że nie jestem prawnikiem, nie jest reprezentowana w sprawie przez pełnomocnika, a w czasie gdy doszło do omyłkowego zaadresowania przesyłki znajdowała się w dużym stresie spowodowanym problemami zdrowotnymi moimi i męża. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 712/08, z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1052/17 oraz z dnia 14 lipca 2022 r. sygn. akt I OZ 293/22). Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu, a także kwestie podniesione w zażaleniu, uznał za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji o braku podstaw do jego uwzględnienia. Strona nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło bez jej winy. Mylne zaadresowanie przesyłki stanowiącej uzupełnienie braków formalnych skargi do organu, tj. Ministra Rozwoju i Technologii zamiast do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pomimo prawidłowego pouczenia zawartego w wezwaniu skierowanym do skarżącej, nie było nagłą, nadzwyczajną okolicznością nie do przezwyciężenia. O braku winy w świetle art. 87 § 2 P.p.s.a. można mówić jedynie, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Natomiast w niniejszej sprawie brak winy nie został uprawdopodobniony, gdyż przedstawione okoliczności świadczą o braku należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Odnosząc się do argumentów powołanych w zażaleniu wyjaśnić należy, że samo oświadczenie skarżącej o problemach zdrowotnych męża i ich wpływie na stan psychiczny skarżącej nie przesądza o braku winy strony w terminowym dokonaniu czynności procesowej. Skarżąca nie przedstawiła na poparcie powyższych twierdzeń stosownych dokumentów, a zatem kwestia ta w żaden sposób nie została uprawdopodobniona. Również okoliczności związane z podejmowanymi działaniami bez profesjonalnego pełnomocnika nie mają wpływu na wynik sprawy. Prawidłowe zaadresowanie korespondencji nie wymagało szczególnych kompetencji i umiejętności, w sytuacji gdy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi jasno i precyzyjnie wskazywało co jest jego przedmiotem oraz jakie są skutki niewykonania wezwania. Pismo z dnia 4 sierpnia 2023 r. wzywające skarżącą do podania numeru PESEL i nadesłania 1 odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem nie zawierało żadnych sformułowań, których interpretacja nasuwałaby jakiekolwiek wątpliwości co do jego znaczenia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.