I OZ 475/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 742/12 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 3 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił T. W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 27 czerwca 2013 r. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 27 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 742/12 oddalił skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Powyższe orzeczenie wraz z uzasadnieniem pełnomocnik skarżącej, (ustanowiony z urzędu) adwokat I. M. otrzymał w dniu 11 lipca 2013 r. W dniu 29 lipca 2013 r. wpłynęła do Sądu I instancji opinia prawna sporządzona przez ww. pełnomocnika o braku zasadności sporządzenia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. W dniu 30 lipca 2013 r. wpłynął wniosek skarżącej skierowany do Okręgowej Rady Adwokackiej w B. o wyznaczenie innego adwokata z urzędu, zawierający wypowiedzenie pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi – adwokatowi I. M. W dniu 1 sierpnia 2013 r. do prowadzenia przedmiotowej sprawy został wyznaczony nowy pełnomocnik – adwokat E.S. Nowo ustanowiony pełnomocnik w dniu 12 sierpnia 2013 r. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Dnia 19 sierpnia 2013 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu na złożenie skargi kasacyjnej wraz ze sporządzoną przez radcę prawnego Z. K. skargą kasacyjną. Wniosek niniejszy został umotywowany podeszłym wiekiem skarżącej i jej złym stanem zdrowia, który uniemożliwił Jej dotrzymanie terminu. Ponadto skarżąca została błędnie poinformowana przez poprzedniego pełnomocnika, iż termin na wniesienie skargi kasacyjnej od wyroku wynosi dwa miesiące, a nie 30 dni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznając złożony wniosek uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie Sądu podeszły wiek oraz niestabilny stan zdrowia skarżącej, na które się powołuje w uzasadnieniu wniosku, nie uzasadniają przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Sąd nie neguje faktu, że skarżąca jest osobą starszą i schorowaną. Skarżąca, podczas biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej reprezentowana była z kolei przez dwóch zawodowych pełnomocników. Cofnięcie pełnomocnictwa adwokatowi I.M. nastąpiło dnia 29 lipca 2013 r., natomiast już 1 sierpnia 2013 r. został wyznaczony do prowadzenia sprawy nowy pełnomocnik – adwokat E.S. Z uwagi na fakt, że termin do złożenia skargi kasacyjnej upływał dopiero 10 sierpnia 2013 r., nowo wyznaczony do prowadzenia sprawy adwokat dysponował wystarczającym czasem do zapoznania się z aktami sprawy i zajęcia stanowiska w kwestii zasadności sporządzania i wnoszenia skargi kasacyjnej. Na uwagę zasługuje fakt, że Skarżąca, przed dniem 10 sierpnia 2013 r., nie cofnęła pełnomocnictwa adwokatowi E. S., zatem w dniu upływu terminu była ona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W ocenie Sądu nie zasługują, zatem na uwzględnienie powołane przez skarżącą okoliczności, które choć niezależne od skarżącej, nie stanowią uprawdopodobnienia o braku jej winy w uchybieniu przedmiotowemu terminowi. Skarżąca, bowiem, jako osoba działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, z tym, że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, co w zasadzie służy wzmocnieniu jej pozycji i realizacji praw w postępowaniu. Skutki natomiast podejmowanych przez pełnomocnika czynności obciążają mocodawcę. Stąd w okolicznościach sprawy nie jest wystarczające powoływanie się na brak winy samej skarżącej w nie dokonaniu przedmiotowej czynności w terminie, lecz dla spełnienia przesłanek z art. 86 § 1 p.p.s.a. konieczne byłoby również uprawdopodobnienie braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Z uwagi natomiast na fakt sporządzenia opinii o braku podstaw do wnoszenia skargi kasacyjnej, nie może być mowy o braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu, albowiem pełnomocnik ani skargi kasacyjnej nie złożył, ani nie miał zamiaru tego uczynić. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca wskazała, iż niezłożeni skargi kasacyjnej w terminie spowodowane było powodami, na które nie miała wpływu, a w złożonym wniosku uprawdopodobniła, iż były od niej niezawinione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) dalej "p.p.s.a." strona, która bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu (art. 86 § 1). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2). Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji oceniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie miał podstaw by uznać, że strona nie wykazała, braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wprawdzie należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż strona działająca przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, z tym, że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy, co w zasadzie służy wzmocnieniu jej pozycji i realizacji praw w postępowaniu. Jednakże w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze okoliczność, iż skarżąca w postępowaniu przed Sądem I instancji reprezentowana była przez dwóch pełnomocników z urzędu, którzy kolejno złożyli opinie o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (24 lipca 2013 r. oraz 10 sierpnia 2013 r.) Następnie skarżąca w dniu 16 sierpnia 2013 r. udzieliła pełnomocnictwa do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnikowi z wyboru Z. K. zaś w dniu 19 sierpnia 2013 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. Podkreślenia wymaga, iż wszelkie czynności skarżącej podejmowane w niniejszej sprawie świadczą o zamiarze wniesienia skargi kasacyjnej. A zatem, w sytuacji złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przez wyznaczonych pełnomocników z urzędu, skarżąca podjęła działania w celu ustanowienia pełnomocnika z wyboru w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, zgodnie z wymogiem o którym mowa w art. 175 § 1 p.p.s.a. W takiej sytuacji należy uznać, że skarżącej nie można przypisać winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając zatem na uwadze okoliczności niniejszej sprawy oraz konstytucyjne prawo do sądu zagwarantowane jednostce w art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz. U. z 1893 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), uznać należy, że nie powinno się zamykać skarżącemu tej drogi i możliwości dochodzenia swych praw. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.