I OZ 445/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2313/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 9 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2313/13, po rozpoznaniu wniosku M. S. o ustanowienie adwokata z urzędu, odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r. M.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W dniu 1 kwietnia 2014 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 20 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 572/14, oddalił zażalenie M.S. na ww. postanowienie. Wnioskiem z dnia 2 grudnia 2014 r. M. S. wniósł o przyznanie mu adwokata z urzędu. Zarządzeniem z dnia 2 grudnia 2014 r. M.S. został wezwany do wskazania okoliczności, które uległy zmianie od daty wydania postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2014 r. W dniu 8 stycznia 2015 r. M. S. złożył do akt formularz urzędowy PPF. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił M.S. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 15 lutego 2015 r. M.S. wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 20 stycznia 2015 r. Rozpoznając kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarżący zobowiązany był wykazać, iż nastąpiła taka zmiana w jego sytuacji materialnej, w rezultacie której poprzednie postanowienie sądu administracyjnego musi zostać zmienione, gdyż strona spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy. Sąd podniósł, że w złożonym w dniu 8 stycznia 2015 r. formularzu skarżący wskazał, iż nie pobiera renty ani emerytury, albowiem mu nie przysługują. Również w złożonym uprzednio, tj. w dniu 4 kwietnia 2014 r., wniosku skarżący powoływał się na tę okoliczność. Tymczasem z załączonej do akt administracyjnych sprawy informacji otrzymanej od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w piśmie z dnia 5 października 2012 r., wynika, że M. S. przysługuje renta, której nie pobiera (świadczenie zawieszone), a kwota zgromadzonego świadczenia za okres od 1 października 1998 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. wynosi 97.912,05 zł brutto. Zawieszenie świadczenia wynikające z art. 103-103 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie może być utożsamiane z brakiem ustalenia takiego prawa. Skarżący może więc wystąpić o wypłatę zgromadzonych środków zapewniając tym samym kwotę niezbędną do ustanowienia pełnomocnika zawodowego. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że w jego ocenie ustalona renta jest świadczeniem nienależnym, Sąd wskazał, że w niniejszym postępowaniu ocena zasadności przyznanego świadczenia, czy jego wysokości nie jest rozpoznawana, a ponadto nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący jest osobą, która posiada środki do życia i może zabezpieczyć kwotę niezbędną do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a także, iż nie doszło do zmiany okoliczności skutkującej zmianą postanowienia z dnia 20 maja 2014 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M.S., podtrzymując dotychczasową argumentację o braku przyznania renty z ZUS. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Słusznie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w niniejszym postępowaniu incydentalnym dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma okoliczność, że w sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie odmawiające skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienia adwokata. W tej sytuacji w sprawie znajdzie zastosowanie przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto trzeba, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku. Należy podzielić pogląd Sądu wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że sytuacja materialna skarżącego nie uległa pogorszeniu w stosunku do ostatnio ocenianej. W kolejnym formularzu skarżący zawarł identyczne oświadczenie o stanie majątku i dochodach, jak to, które złożył wcześniej. Nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, które pozwoliłyby uznać Sądowi, że jego sytuacja materialna zmieniła się. Ponadto skarżący ponownie zakwestionował fakt przyznania mu renty i wynikającą z tego okoliczność posiadania niepobranych świadczeń. Również w tej kwestii prawidłowe pozostaje stanowisko Sądu, iż powoływanie się przez skarżącego na powyższą okoliczność nie może mieć wpływu na ocenę zasadności wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu ze wskazanych przez Sąd przyczyn. Skoro w kolejnym złożonym wniosku skarżący nie wykazał, aby nastąpiło pogorszenie się sytuacji materialnej, Sąd zasadnie wywiódł, że wniosek o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia zażalenia. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.