I OZ 436/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 233/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 20 lutego 2025 r. nr SKO.4110.241.2025 w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, postanowieniem z dnia 13 maja 2025 r., po rozpoznaniu wniosku K.P., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 20 lutego 2025 r. nr SKO.4110.241.2025 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 stycznia 2025 r. nr [...] o skierowaniu K.P. do Domu Pomocy Społecznej w [...]. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wraz ze skargą, skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Skarżący podnosił bowiem, że wykonanie w całości zaskarżonej decyzji spowoduje, iż zerwaniu ulegną wszystkie więzy łączące go z miejscem jego zamieszkania, lekarzami i specjalistami pod których opieką się znajduje, utraci możliwość wykonywania pracy będącej dla niego jedną z form terapii i w konsekwencji dojdzie do takich zmian stanu faktycznego, które nie będą już możliwe do odwrócenia z punktu widzenia jego stanu zdrowia i okoliczności faktycznych. Podkreślił, że jego sytuacja ulegnie zasadniczej zmianie, zaś z uwagi na ewentualny czas rozstrzygnięcia sprawy pod znakiem zapytania w kwestii celowości stanie rozstrzygnięcie zgodnie z treścią odwołania. Wskazywał, że tak diametralna zmiana w jego życiu będzie rodzić poważne konsekwencje, których przynajmniej na tym etapie nie powinien doświadczać. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż powołane we wniosku okoliczności nie były bezpośrednim skutkiem decyzji kierującej skarżącego do domu pomocy społecznej. Sąd zwrócił bowiem uwagę że umieszczenie danej osoby w domu pomocy społecznej poprzedzone jest dwoma etapami – pierwszym kończącym się decyzją o skierowaniu do placówki i drugim kończącym się decyzją o umieszczeniu osoby kierowanej w konkretnym domu pomocy społecznej. Przy czym decyzja kierująca do domu pomocy społecznej nie wywołuje bezpośredniego skutku w postaci przyjęcia do takiego domu, gdyż dopiero decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej stanowi podstawę do wyznaczenia terminu stawiennictwa w domu nowego mieszkańca. Tymczasem argumentacja wniosku, jak zauważył Sąd, nawiązywała wprost do zagrożeń związanych z umieszczeniem skarżącego w domu pomocy społecznej. Podsumowując Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił związku pomiędzy treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia a zdarzeniami określonymi w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, domagając się jego uchylenia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie, poprzez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie polegającą na bezpodstawnym przyjęciu przez sąd, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wobec skarżącego pomimo, iż jak skarżący wskazywał, uprawdopodobnił w sposób jednoznaczny, wyczerpujący, precyzyjny, zindywidualizowany i konkretny, że jego umieszczenie w Domu Pomocy Społecznej doprowadzi do zerwania wszystkich jego więzi i związków z miejscem zamieszkania, lekarzami, specjalistami pod których opieką się znajduje, nadto utraci dodatkowo możliwość wykonywania pracy będącej dla niego formą terapii, dojdzie również do takich zmian stanu faktycznego, że spełniony zostanie w swojej istocie cel, jakim jest umieszczenie skarżącego w ośrodku poza miejscem jego zamieszkania, a skutki tego stanu charakteryzować się będą stałością i nieodwracalnością. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od generalnej zasady jego wykonalności i ma służyć stronie postępowania jedynie jako ochrona przed ściśle określonymi skutkami, jakie mogą powstać w wyniku jego wykonania. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym wstrzymaniu podlegają wyłącznie akty nadające się do wykonania dobrowolnego lub przymusowego w trybie egzekucji. Odnosząc powyższe do stanu niniejszej sprawy, przypomnieć wypada, że zawartym w skardze wnioskiem zażądano wstrzymania wykonania decyzji w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej, podjętej na podstawie art. 54 ust. 1 i 2 oraz art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.). Decyzja ta została wydana w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] października 2024 r., sygn. akt [...], który po rozpoznaniu sprawy z wniosku Regionalnego Szpitala w [...] z udziałem K.P. o umieszczenie w domu pomocy społecznej bez zgody w trybie art. 39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, postanowił udzielić zabezpieczenia wnioskodawcy na czas trwania postępowania poprzez umieszczenie w domu pomocy społecznej K.P. Z ww. przepisów stanowiących materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji wynika, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w postaci pobytu w domu pomocy społecznej odbywa się w dwóch etapach i wymaga wydania decyzji przez dwa różne organy administracji, w których rozstrzygane są różne kwestie. W pierwszej kolejności organ gminy właściwej dla beneficjenta w dniu jego kierowania do domu pomocy społecznej wydaje decyzję o "skierowaniu do domu pomocy społecznej", następnie zaś organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej wydaje decyzję o "umieszczeniu w domu pomocy społecznej". Jak słusznie zawracał przy tym uwagę Sąd I instancji, decyzja o "skierowaniu do domu pomocy społecznej" nie wywołuje skutku w postaci przyjęcia do takiego domu, gdyż taki skutek wywołuje dopiero decyzja o umieszczeniu w konkretnej placówce. Tym samym decyzja o "skierowaniu do domu pomocy społecznej" nie ma atrybutu wykonalności, a stanowi jedynie jeden z etapów umieszczania osoby w odpowiednim domu pomocy społecznej. Wykonaniu podlegać może zaś dopiero decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, o jakiej mowa w art. 59 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Skoro zatem zaskarżona decyzja w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej - z uwagi na swój charakter - nie ma samoistnie cechy wykonalności, to nie zaistniały w sprawie przesłanki do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej. Ponadto, zgodzić się również należy z Sądem Wojewódzkim, że skarżący nie wykazał zaistnienia w tej konkretnej sprawie okoliczności, które wskazywałby na możliwość wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a które uzasadniałyby wstrzymanie przez sąd administracyjny wykonania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej wydanej w następstwie wskazanego wyżej orzeczenia sądu powszechnego. Argumentacja zawarta we wniosku dotyczyła bowiem ewentualnych konsekwencji wykonania decyzji o umieszczeniu w domu pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.