I OZ 427/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 531/22 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 17 lutego 2022 r., nr SKO-NP-4115-426/21 w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z 4 października 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 531/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 17 lutego 2022 r. znak SKO-NP-4115-426/21 w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Odpis sentencji wyroku wraz z pouczeniem co do sposobu i terminu złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został doręczony skarżącej w dniu 17 października 2022 r. (k. 45). Pismem z dnia 24 listopada 2022 r. (data nadania) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z 28 grudnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pismem z 24 kwietnia 2023 r. skarżąca, zastępowana przez adwokata ustanowionego z urzędu, wniosła o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na powyższe postanowienie. Wraz z wnioskiem skarżąca złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika nieopłaconych w całości ani w części kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w niniejszym postępowaniu według norm prawem przepisanych. Pismem z 24 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu złożył zażalenie na w/w postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Postanowieniem z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt I OZ 620/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na to postanowienie. Kolejnym pismem z 24 kwietnia 2023 r. pełnomocnik skarżącej z urzędu złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 2 lutego 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 531/22, odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku (k. 108). Zażalenie na ww. postanowienie złożyła M.B. zastępowana przez pełnomocnika z urzędu, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie na rzecz pełnomocnika nieopłaconej w całości ani w części kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej w niniejszym postępowaniu według norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie stwierdził sąd wojewódzki, że skarżąca nie uprawdopodobniła, jakoby niedotrzymanie terminu miało charakter niezawiniony. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Mając na uwadze treść przywołanych powyżej przepisów, należy wskazać, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest instytucją wyjątkową, w związku z czym przesłanki przywrócenia terminu uchybionej czynności procesowej nie podlegają wykładni rozszerzającej. Zasadnicza przesłanka przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w jego uchybieniu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest zatem dopuszczalne w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 921/14). Mając powyższe na względzie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Powołane zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu okoliczności nie uzasadniają braku winy skarżącej, gdyż nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku. Rację ma Sąd I instancji, że skarżąca otrzymała sentencję wyroku z jasnym i prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o skutkach uchybienia temu terminowi. Sąd ten wywiązał się zatem z określonego w art. 6 p.p.s.a. obowiązku udzielenia stronie występującej w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Okoliczność, że uchybienie terminu nastąpiło z powodu błędnego zrozumienia pouczenia nadesłanego przez Sąd, co skutkować miało brakiem złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w terminie, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny precyzyjnie pouczył skarżącą o zasadach i trybie wnoszenia skargi kasacyjnej oraz warunku zaskarżenia wyroku oddalającego skargę, jakim jest zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wynika to jednoznacznie z treści pisma przewodniego doręczenia odpisu sentencji wyroku tj. z punktu 1, 2 i 3 pouczenia zwartego w piśmie z 12 października 2022 r. (k. 41). Niezapoznanie się lub nienależyte zapoznanie się z tym pouczeniem przez stronę skarżącą, czy też niezrozumienie pouczenia dokonanego przez Sąd, nie może być uznane za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Wręcz przeciwnie - należy potraktować to jako brak należytej staranności skarżącej, która prawidłowo pouczona o sposobie wniesienia środka zaskarżenia, nie dopilnowała swoich interesów. Mylne zrozumienie treści pouczenia, w sytuacji gdy nie wynika to ze sposobu jego zredagowania, na skutek którego dana czynność nie została dokonana w terminie, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu. Argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, opierająca się na okoliczności niezrozumienia pouczenia, nie może, w świetle obowiązku szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowym, wywołać zamierzonego przez skarżącą skutku. Niezastosowanie się przez skarżącą do pouczenia o zasadach składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, z jednoczesnym brakiem przesłanek wyłączających zawinienie prowadzi do stwierdzenia, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, a co za tym idzie Sąd I instancji trafnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.