I OZ 422/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt II SAB/Łd 234/17 w przedmiocie kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić punkt 3 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.

Postanowieniem z dnia 16 lutego 2018 r., zawartym w punkcie 3 wyroku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego J. K. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów od organu jedynie w części równej uiszczonemu wpisowi sądowemu od skargi uznał, że udział pełnomocnika w sprawie nie był niezbędny, a sama sprawa nie była zawiła i de facto stanowiła powielenie działań podjętych przez skarżącego przed innym organem i innym sądem. W identycznym stanie faktycznym orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SAB/Ol 122/17 uwzględnił skargę J. K. na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania obejmujących również wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. K., podnosząc, że prawo pozwala stronie działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocnika, który może być profesjonalistą. Sąd, nie zasądzając zwrotu kosztów postępowania uwzględniających udział zawodowego pełnomocnika, ograniczył jego prawo do sądu. W sprawie nie doszło do powielenia działań podjętych przez skarżącego przed innym sądem – sprawa tocząca się przed sądem w Łodzi została zainicjowana w tym samym czasie, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie szybciej rozstrzygnął sprawę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", który stanowił podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji o kosztach, sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Jednakże powyższy przepis stanowi wyjątek od reguły ustanowionej w art. 200 p.p.s.a., stosownie do której skarżącemu w razie uwzględnienia skargi przysługuje od organu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika zalicza się jego wynagrodzenie, o czym stanowi art. 205 § 2 p.p.s.a. Odstąpienie od zasądzenia kosztów od organu i zastosowanie art. 206 p.p.s.a. musi być poparte uzasadnionym przypadkiem. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi taki przypadek wystąpił w niniejszej sprawie i polega na tym, że udział pełnomocnika nie był niezbędny a sprawa nie była zawiła i została przez pełnomocnika powielona. Z tym stanowiskiem nie sposób się jednak zgodzić. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sam fakt, iż ta sama strona występowała w podobnej sprawie przed innym sądem, który uwzględniając skargę zasądził zwrot kosztów na jej rzecz od organu w pełnej wysokości, nie uzasadnia całkowitego odstąpienia od zasądzania zwrotu kosztów w niniejszej sprawie. Przede wszystkim Sąd I instancji nie wyjaśnił, dlaczego w jego ocenie udział pełnomocnika w sprawie nie był niezbędny. Poprzestanie w uzasadnieniu jedynie na tak lakonicznym stwierdzeniu nie tłumaczy zastosowania art. 206 p.p.s.a. Nadto obowiązkiem sądu jest zawsze uwzględnić nakład pracy pełnomocnika w konkretnej sprawie i rozliczyć koszty jego pracy w odniesieniu do tej konkretnej sprawy. Pojedyncze występowanie przez dany podmiot reprezentowany przez pełnomocnika w sprawach podobnych, dodatkowo toczących się przed różnymi sądami nie może uzasadniać całkowitego pozbawienia strony zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie przez nią wygranej. Celem ustalenia niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika Sąd I instancji powinien ocenić załączone do zażalenia "Indywidualne opisy czynności" radcy prawnego. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.