Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OZ 402/26

Postanowienie NSA z 27 października 2026 r., I OZ 402/26 – usługi opiekuńcze

Wynik

Oddalono zażalenie

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
27 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 27 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Bd 446/25 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 446/25 w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 17 kwietnia 2025 r. nr SKO.4110.38.2025 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: "Sąd I instancji"), postanowieniem z dnia 25 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Bd 446/25, odmówił M. O. (dalej: "Skarżący") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie z jego skargi na opisaną w sentencji decyzję Kolegium. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 30 lipca 2025 r. Sąd I instancji doręczył Skarżącemu odpis odpowiedzi na skargę, w której Kolegium wniosło o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym (na posiedzeniu niejawnym), pouczając, że jeżeli w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku żadna ze stron nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na powyższe Skarżący pismem z 18 sierpnia 2025 r. wniósł o przeprowadzenie rozprawy. Następnie, pismem z 3 października 2025 r. - Sąd I instancji przesłał Skarżącemu zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na 5 listopada 2025 r. oraz m.in. pouczenie, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.). Pouczono również, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie siedmiodniowego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z pouczeniem zostało doręczone na adres Skarżącego i odebrane przez niego osobiście 21 października 2025 r. Skarżący na rozprawie nie stawił się. Sąd I instancji wyrokiem z 5 listopada 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 446/25 oddalił wniesioną skargę. Pismem z 3 kwietnia 2026 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. We wniosku Skarżący podał, że powodem niezłożenia wniosku w terminie było jego błędne przeświadczenie, że ogłoszenie wyroku jest równoznaczne z jego doręczeniem. Dlatego oczekiwał, aż wyrok zostanie mu doręczony z urzędu i dopiero wówczas zacznie biec termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. W takim przeświadczeniu utwierdził go również MOPS, który zawiesił postępowanie w innej sprawie do czasu rozpoznania niniejszej sprawy. Skarżący podkreślił, że przyczyna uchybienia terminu ustała 29 marca 2026 r. kiedy to ustalił w internecie, że bieg siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia rozpoczyna się z chwilą ogłoszenia wyroku na rozprawie, a nie od doręczenia wyroku w formie pisemnej. Do poszukiwania tych informacji skłoniło zaś Skarżącego pismo z MOPS zawierające wezwanie do zapłaty. Postanowieniem z 25 czerwca 2026 r. - Sąd I instancji odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że okoliczność nieznajomości procedury sądowoadministracyjnej (pozostawanie w błędnym przeświadczeniu, co do zasad, którymi rządzi się proces) nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu. Sam fakt nieznajomości trybu wnoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych – z uwagi na brak obeznania w przepisach procedury sądowoadministracyjnej – nie uzasadnia zatem przywrócenia uchybionego terminu. W tym kontekście Sąd I instancji podał, że zgodnie z powszechnie przyjętą przez orzecznictwo sądowe zasadą, nikt nie może się bowiem skutecznie powoływać się na nieznajomość prawa. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") poprzez błędne uznanie, że uchybienie nastąpiło z jego winy; 2. art. 141 § 2 p.p.s.a. poprzez wadliwe pouczenie strony, które nie spełniało funkcji informacyjnej; 3. art. 2 Konstytucji RP, tj. zasady zaufania obywatela do państwa i prawa; 4. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, tj. prawa do sądu poprzez zastosowanie rygoru terminu w sytuacji, gdy strona działała w zaufaniu do niepełnego pouczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu z uwagi na nieznajomość przez skarżącego prawa (por. postanowienia NSA: z 27 czerwca 2016 r., II FZ 359/16: z 12 stycznia 2016 r., II OZ 1369/15; z 28 listopada 2012 r., I OZ 869/12; z 8 lipca 2008 r. II OZ 712/08). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie sposób bowiem dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy uchybienie terminu nastąpiło w wyniku przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Utrwalone jest w orzecznictwie, że okoliczności takie jak podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 7/15, z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 701/14, z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 966/08 – postanowienia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że skoro Skarżący został prawidłowo pouczony, a jego wiedza prawna nie mogą, zgodnie z orzecznictwem, stanowić okoliczności uprawdopodabniających brak winy w uchybieniu czynności procesowej, należało uznać, że nie zachodziły okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Dodać przy tym należy, że Skarżący przy piśmie z 3 października 2025 r. otrzymał zawiadomienie o terminie rozprawy (o której przeprowadzenie sam wniósł) wyznaczonej na dzień 5 listopada 2025 r. oraz został prawidłowo pouczony, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.). Pouczono go również, że zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie siedmiodniowego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z pouczeniem zostało doręczone na adres Skarżącego i odebrane przez niego osobiście 21 października 2025 r. W tym kontekście dodać należy, że całkowite niezrozumienie treści pouczenia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej. Rację ma również Sąd I instancji, że Skarżący, który jak twierdzi nieprawidłowo odczytał treść pouczenia w trosce o własne interesy mógł skontaktować się telefonicznie z Wydziałem Informacji Sądowej Sądu I instancji, gdzie udzielono by mu niezbędnych wyjaśnień odnośnie sposobu dokonania czynności procesowej polegającej na złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Skarżący mógł też przed rozprawą zapoznać się z informacjami dostępnymi w internecie, a dotyczącym terminowego wnoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, co też uczynił ale dopiero po około 5 miesiącach od daty wydania wyroku, tj. 29 marca 2026 r. (pismo Skarżącego z 28 kwietnia 2026 r. k. 49 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Skarżący nie uprawdopodobnił w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jego winy w uchybieniu terminu, ani nie zadbał należycie o swoje interesy lekceważąc pouczenie zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy. Tym samym podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że argumenty podniesione we wniosku, jak i w przedmiotowym zażaleniu, nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
5 października 2026
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Piotr Niczyporuk /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny