I OZ 4/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1408/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J. B. na rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Siedlce z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie nieumieszczenia na liście osób uprawnionych do lokalu mieszkalnego z zasobów gminy postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1408/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. B. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Pobiera wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.796 zł brutto (1.345 zł netto). J. B. oświadczył także, że z tytułu podziału majątku wspólnego została zasądzona na jego rzecz kwota 50.000 zł. Powyższa kwota pozostaje jednakże w posiadaniu byłej żony skarżącego, na jej odrębnym koncie bankowym. Ze wskazanej sumy pokrywane są koszty wynajmu jego mieszkania w wysokości 700 zł, alimenty na rzecz córki w kwocie 350 zł oraz zaspokajane są wydatki na podstawowe potrzeby takie jak żywność, ubrania. Skarżący stwierdził także, że faktycznie nie włada wspomniana kwotą zatem trudno traktować ją jako oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie stwierdził, że ponoszone przez skarżącego miesięczne wydatki, jak zaznaczyła sama strona w piśmie z dnia 14 października 2014 r., pokrywane są w całości z zasądzonej kwoty 50.000 zł. W dyspozycji J. B. znajduje się zatem suma 1.345 zł netto stanowiąca wynagrodzenie za pracę, a także pozostała kwota zasądzona w wyniku podziału majątku. Zdaniem Sądu I instancji wykazane przez skarżącego dochody pozwalają na pokrycie należnych kosztów sądowych oraz kosztów spowodowanych ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. W takiej sytuacji nie ma podstaw, aby wspomniane koszty pokrywane były za stronę z budżetu Państwa. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. B., podnosząc że w piśmie z dnia 14 października 2014 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie popełnił błąd, gdyż wszystkie bieżące opłaty pokrywa z pensji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą ogólną postępowania przez sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez stronę kosztów tego postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a."). Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika zatem, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy a rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii w dużej mierze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Podkreślenia wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji właściwie uznał, że opisana przez skarżącego sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w żądnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie zwrócił uwagę, że skarżący dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości 1.345 zł, a także posiada zgromadzone oszczędności. Skarżący dysponuje zatem środkami finansowymi umożliwiającymi poniesienie kosztów sądowych oraz ustanowienie na jego rzecz zawodowego pełnomocnika. Bez wpływu na powyższe stanowisko pozostają okoliczności, że zgromadzone na rachunku bankowym środki pochodzą z podziału majątku wspólnego. Treść przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala na przyznanie prawa pomocy wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, w których skarżący ponad wszelką wątpliwość udowodnią, że nie są i nie będą w stanie w przyszłości wygospodarować środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nadesłane do Sądu dokumenty oraz złożone przez skarżącego oświadczenia nie potwierdzają, aby tego rodzaju szczególna sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.