I OZ 397/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.O., T.B. i K.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2512/22 o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie ze skarg J.O., T.B. i K.O. oraz E.H. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 sierpnia 2022 r., nr DO-II.7610.58.2022.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z naruszeniem prawa postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2512/22 zawiesił z urzędu postępowanie sądowe w sprawie ze skarg J.O., T.B., K.K. i E.H. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 sierpnia 2022 r. nr DO-II.7610.58.2022.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa do czasu ustalenia następców prawnych zmarłej skarżącej K.K. Wnioskiem z dnia 10 maja 2023 r. J.O., T.B. oraz K.O. wystąpili o podjęcie zawieszonego postępowania, wskazując, że do akt sprawy załączony został dowód z dokumentu, tj. akt notarialny z dnia [...] października 2022 r. -umowa darowizny, na mocy której K.K. darowała swojej córce K.O. cały swój udział w spadku po T.B. oraz po I.B. – spadkobiercach przedwojennego właściciela nieruchomości. Zdaniem wnioskodawców na mocy ww. czynności prawnej nastąpiło przekształcenie podmiotowe po stronie postępowania i w miejsce K.K. wstąpiła K.O. Postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2512/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił podjęcia zawieszonego postępowania. W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 128 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej "P.p.s.a.") sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie śmierci strony od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo od dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Stosownie do art. 669 k.p.c. o stwierdzeniu nabycia spadku orzeka sąd spadku w drodze postanowienia, po przeprowadzeniu rozprawy. W myśl art. 1025 § 1 k.c. sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Zgodnie zaś z art. 1025 § 2 k.c. domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Sąd I instancji stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż dokumentem potwierdzającym, kto jest spadkobiercą zmarłej strony postępowania będzie odpis prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie, występując z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania, nie przedłożono stosownych dokumentów, na podstawie których można byłoby ustalić krąg następców prawnych zmarłej K.K. Wbrew podnoszonym we wniosku twierdzeniom przedstawiona umowa darowizny (akt notarialny z dnia [...] października 2022 r.), na mocy której K.K. darowała swojej córce K.O. cały swój udział w spadku po T.B. oraz po I.B. – spadkobiercach przedwojennego właściciela objętej zaskarżoną decyzją nieruchomości, zdaniem Sądu, nie jest dokumentem wystarczającym dla podjęcia zawieszonego postępowania. Dlatego też, Sąd I instancji uznał złożony w sprawie wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania za bezzasadny i orzekł na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyli J.O., T.B. i K.O. reprezentowani przez r.pr. Z.B. wnosząc o jego zmianę i orzeczenie o podjęciu zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że brak jest wątpliwości, iż dokonana umowa darowizny pozostaje w związku z normą prawną wynikającą z art. 1051 k.c. oraz art. 1053 k.c., które stanowią materialnoprawną podstawę interesu strony w niniejszym postępowaniu. Z art. 1053 k.c. jednoznacznie wynika, że nabywca spadku wstępuje w prawa i obowiązki spadkodawcy. W ocenie skarżących, dokonana w dniu [...] października 2022 r. czynność prawna – darowizna udziałów spadkowych, wywołała taki skutek, że K.O. nabyła wchodzące w skład spadku wszelkie prawa i roszczenia związane ze sporną nieruchomością, natomiast K.K. tych samych praw w całości się wyzbyła. Dlatego też, zdaniem skarżących, w miejsce K.K. wstąpiła K.O. i to ona winna być stroną skarżącą w niniejszej sprawie. Sąd I instancji niezasadnie zatem zawiesił z tego względu postępowanie w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela. Jednocześnie w myśl art. 12 P.p.s.a. za stronę postępowania sądowoadministracyjnego należy uważać także uczestnika postępowania. Stosownie do art. 33 § 1 P.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Wedle natomiast art. 128 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności w razie śmierci strony - od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach wynikających z prowadzenia jego przedsiębiorstwa, albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Nie ulega wątpliwości, że w sprawie niniejszej zmarła K.K. była uczestnikiem postępowania zarówno administracyjnego, jak i jedną z osób wnoszących skargę do Sądu I instancji. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] października 2022 r. aktem notarialnym darowała swojej córce – K.O. – do jej majątku osobistego – cały przysługujący jej udział wynoszący 1/4 części spadku po zmarłym T.B. oraz cały przysługujący jej udział wynoszący 1/3 części spadku po zmarłej I.B. – spadkobiercach pierwotnego właściciela spornej nieruchomości. Z akt sprawy wynika również, że K.K. zmarła w dniu [...] marca 2023 r. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2512/22 zasadnie zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie. Sąd ten, zasadnie również, po rozpatrzeniu wniosku skarżących z dnia 10 maja 2023 r., postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r. odmówił podjęcia zawieszonego postępowania, które to postanowienie zaskarżono zażaleniem i jest przedmiotem rozpoznania przez sąd kasacyjny. Za trafne należy uznać spostrzeżenia Sądu, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżących przedstawiona umowa darowizny (akt notarialny z dnia [...] października 2022 r.), na mocy której K.K. darowała swojej córce – K.O. – cały swój udział w spadku po spadkobiercach przedwojennego właściciela objętej zaskarżoną decyzją nieruchomości, nie jest dokumentem wystarczającym dla podjęcia zawieszonego postępowania. Zauważyć bowiem należy, że ustawodawca w art. 1025 § 2 k.c. ustanowił domniemanie, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą. Osoba wywodząca swoje uprawnienia (interes prawny) z następstwa prawnego powinna legitymować się dokumentem potwierdzającym jej status (zob. NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2008 r., II FSK 386/07, Lex nr 505347), bowiem ustalenia kręgu spadkobierców nie może dokonać organ administracji (zob. WSA w Bydgoszczy z dnia 24 września 2008 r., II SA/Bd 510/08, Lex nr 560157). Nabywca spadku może natomiast wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nabycie spadku, jak również może domagać się działu spadku (zob. Kidyba Andrzej (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom IV. Spadki, wyd. IV). W konsekwencji powyższego, nie można zgodzić się z twierdzeniami podnoszonymi w zażaleniu, że na mocy dokonanej czynności prawnej, tj. darowizny przez K.K. udziałów swojej córce K.O., nastąpiło przekształcenie podmiotowe po stronie postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie niniejszej, z dniem śmierci K.K. nastąpiło jedynie otwarcie spadku, zgodnie z art. 924 k.c. Spadkobierca natomiast nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, niemiej, o czym była mowa w powyższych rozważaniach, winien jest legitymować się dokumentem potwierdzającym, że jest spadkobiercą zmarłej strony postępowania sądowoadministracyjnego - odpisem prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej osobie bądź zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia sporządzonym przez notariusza. W aktach niniejszej sprawy brak któregokolwiek z ww. dokumentów. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, zgodnie z przepisami art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.