I OZ 396/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 marca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2605/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G.K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 marca 2023 r. znak DO.1.7614.528.2022.AŁ w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 10 marca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2605/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku G.K. (dalej: skarżący, wnoszący zażalenie) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G.K. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 15 marca 2023 r. znak DO.1.7614.528.2022.AŁ w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji stwierdził, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący uchybił terminowi do złożenia skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, doręczonej mu 21 marca 2023 r. (w aktach administracyjnych znajduje się potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję z którego wynika, że zaskarżona decyzja doręczona została w dniu 21 marca 2023 r. i odebrana przez małżonkę G.K.). Skuteczne wniesienie skargi nastąpiło dopiero dnia 19 września 2024 r. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Dołączona do wniosku o przywrócenie terminu dokumentacja medyczna wskazuje, że skarżący był hospitalizowany w okresie od 11 czerwca 2024 r. do 8 lipca 2024 r., a zatem ponad rok po doręczeniu zaskarżonej decyzji, które nastąpiło 21 marca 2023 r. Z dołączonej do wniosku dokumentacji medycznej nie wynika, że w okresie, w którym doręczono zaskarżoną decyzję stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu wniesienie skargi w terminie. Sam fakt występowania choroby nie może być potraktowany jako przyczyna usprawiedliwiająca bezczynność strony. Choroba może stanowić przesłankę przywrócenia terminu tylko wówczas, gdy stanowi jednocześnie przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć. Konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania (k. 50-52v akt sądowych). Zażalenie złożył G.K., reprezentowany przez adw. W.P., zaskarżając postanowienie z 10 marca 2025 r. w całości, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 86 § 1 [ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, zm. 1685), dalej] ppsa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez pominięcie stanu zdrowia skarżącego wynikającego także z jego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i dodatkowego złożonego w trybie art. 255 ppsa i w konsekwencji błędne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co skutkowało oddaleniem wniosku o przywrócenie terminu na jej wniesienie; istotny wpływ wskazanego uchybienia na wynik sprawy polega na tym, że pominięcie stanu zdrowia skarżącego wynikającego z ww. dokumentów prowadzić musi do odmiennej oceny niż ta jakiej dokonał Sąd, a mianowicie, że skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Skarżący wniósł o: 1. rozpoznanie niniejszego zażalenia także na podstawie dokumentów i wyjaśnień złożonych na piśmie i przesłanych do sądu w dniu 11 marca 2025 r. przez drugiego pełnomocnika skarżącego (żonę); powyższe dokumenty mogły być przesłane do Sądu dopiero 11 marca 2025 r. z uwagi na następujące okoliczności: niepełnosprawność skarżącego uniemożliwiającą mu normalne funkcjonowanie (otępienie, zaniki pamięci, niedowidzenie, niedosłyszenie); taki stan zdrowia ma negatywny wpływ na prowadzenie spraw sądowych; żona skarżącego jest przewlekle chora m.in. zaćma starcza (k. 16-18 akt); żadne z nich nie jest prawnikiem, a dopiero postanowieniem z 21 stycznia 2025 r., tj. już po wniesieniu osobiście przez skarżącego skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, skarżącemu przyznano prawo pomocy, m.in., w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu; zatem stan zdrowia oraz usprawiedliwiona ignorancja prawna powodują, że dopiero 11 marca 2025 r. dokumenty dodatkowe mogły zostać złożone; 2. zmianę zaskarżonego postanowienia w całości przez przywrócenie skarżącemu terminu na wniesienie skargi z dnia 19 września 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 15 marca 2023 r. znak DO.1.7614.528. 2022.AŁ - na podstawie art. 194 § 3 ppsa; 3. przyznanie pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu; opłata ta nie została zapłacona ani w całości ani w części (k. 140-141 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, twierdzenia pełnomocnika skarżącego zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zostały należycie uprawdopodobnione, stąd w rozpoznawanej sprawie nie można zasadnie i zgodnie z wymogami art. 86 § 1 ppsa stwierdzić, że uchybienie w postaci niedotrzymania ustawowego terminu na wniesienie skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 ppsa, nastąpiło bez winy skarżącego. Regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Jednakże, nie jest to reguła o charakterze bezwzględnym. Art. 86 § 1 zd. 1 ppsa przewiduje możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy. Ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2 ppsa). Wnioskodawca nie musi dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym braku winy w uchybieniu terminu. We wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia skargi profesjonalny pełnomocnik skarżącej, jako jedyną okoliczność mającą uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, wskazał na ciężki stan zdrowia skarżącego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, tj. takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Oznacza to, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Sąd I instancji trafnie uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Przywrócenie terminu nie jest bowiem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Sąd I instancji trafnie uznał, że nadanie skargi po terminie świadczy o nienależytej staranności nadawcy skargi, a tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Sam fakt występowania choroby nie może być potraktowany jako przyczyna usprawiedliwiająca bezczynność strony. Choroba może wprawdzie stanowić przesłankę przywrócenia terminu, ale tylko wówczas, gdy stanowi jednocześnie przeszkodę w podjęciu czynności procesowej, której przy dołożeniu należytej staranności nie dało się usunąć. Konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu stanu zdrowia strony na niemożność działania. Z załączonej do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi dokumentacji medycznej wynika, że skarżący cierpi na zaburzenia poznawcze, depresyjne, otępienie, zaniki pamięci, niedowidzenie, niedosłyszenie (k. 64-135v akt sądowych). Nie uprawdopodobnił jednak, by choroby te uniemożliwiały mu podejmowanie czynności w postępowaniu administracyjnym lub sądowym. Hospitalizacja skarżącego w okresie od 11 czerwca 2024 r. do 8 lipca 2024 r. nie ma znaczenia dla oceny, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję z 15 marca 2023 r., która - co istotne - została doręczona do rąk małżonki skarżącego 21 marca 2023 r., a więc ponad rok przed wskazaną hospitalizacją. Skarżący mógł się posiłkować pomocą żony lub osoby trzeciej dla nadania skargi w terminie. W przeciwnym razie należałoby uznać, że schorzenia skarżącego permanentnie wykluczają go z jakichkolwiek działalności w przestrzeni publicznoadministracyjnej. Pismem z 21 lutego 2025 r. dołączonym do akt postępowania (k. 45) skarżący udzielił swej żonie pełnomocnictwa do reprezentowania go w postępowaniu przed Sądem, co świadczy o zaufaniu skarżącego do żony w zakresie prowadzenia jego sprawy. Skarżący nie uprawdopodobnił, że żona, w czasie gdy odebrała decyzję, pozostawała w takim stanie, który uniemożliwiałby przekazanie skarżącemu korespondencji. O ile małżonka skarżącego jest chora przewlekle, o tyle jej schorzenia nie są schorzeniami tej natury, że uniemożliwiałyby jej podejmowanie większości czynności dnia codziennego, jak i czynne uczestniczenie w postępowaniu sądowym, w tym odbieranie korespondencji i terminowe składanie pism procesowych (k. 16-18v). Skarżący nie uprawdopodobnił, że dochowanie należytej staranności przy wnoszeniu skargi było w zaistniałych okolicznościach niemożliwe lub nadzwyczaj utrudnione. Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5 ppsa). Skarżący nie wykazywał przesłanek z art. 87 § 5 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.