I OZ 396/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 26 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 3049/21 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K.K. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] września 2021 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 czerwca 2022 r. oddalił skargę K.K. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] września 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Pismem z 11 lipca 2022 r. skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 1 czerwca 2022 r. Z akt sprawy wynika, że uzasadnienie przedmiotowego wyroku po dwukrotnym prawidłowym awizowaniu uznane zostało za skutecznie doręczone skarżącemu z dniem 12 sierpnia 2022 r. W dniu 14 września 2022 r. skarżący reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku. Postanowieniem z dnia 4 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił złożoną skargę kasacyjną z uwagi na wniesienie jej po upływie ustawowego terminu. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie oraz wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że Sąd pominął oczywisty fakt, że w tej sprawie nie trzeba korzystać z przepisów o doręczeniu zastępczym, gdyż przesyłka została doręczona w dniu 16 sierpnia 2022 r. skarżącemu bezpośrednio przez Pocztę Polską w placówce pocztowej. Postanowieniem z dnia 29 marca 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie. Postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że fakt wydania przesyłki po upływie terminu doręczenia zastępczego na skutek nieuprawnionego jej przetrzymania w placówce pocztowej nie ma wpływu na bieg terminów procesowych. Sąd odnotował przy tym, że wniosek o przywrócenie terminu nie wskazuje szczegółowo przesłanek wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a pełnomocnik skarżącego wiedząc o tym, że przedmiotowa przesyłka była prawidłowo awizowana powinien był liczyć się z tym, że po upływie 14-dniowego terminu, na jaki pismo to zostało złożone w urzędzie pocztowym celem odebrania przez adresata, przesyłka ta zostanie uznana za doręczoną z upływem tego dnia. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżanego postanowienia, przywrócenia terminu i zasądzenia kosztów postępowania. Odrębnym pismem z 11 września 2023 r. skarżący przedstawił swoje stanowisko w sprawie, podkreślając zastosowanie się do ostatecznego terminu odbioru odpisu wyroku z uzasadnieniem wskazanego na powtórnym awizo oraz kierowaniu się zaufaniem do czynności podejmowanych przez wojewódzki sąd administracyjny i pocztę. Pismem z 18 września 2023 r. pełnomocnik skarżącego nadesłał zwrócone mu wcześniej pismo z 6 września 2023 r. z załączoną odpowiedzią operatora pocztowego na złożoną reklamację dotyczącą sposobu doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem, podnosząc, że wynik reklamacji wskazuje, iż skarżący nie ponosi winy za niedochowanie terminu dokonania czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 ppsa we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i tylko kumulatywne zaistnienie przywołanych przesłanek może stanowić podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywróceniu wnioskodawcy terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 maja 2022 r., sygn. akt I GZ 134/22). W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik skarżącego braku winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upatruje w zastosowaniu się do błędnej informacji o ostatecznym terminie, w którym może zostać odebrany odpis wyroku z uzasadnieniem, co miało wpływ na rozpoczęcie i upływ terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zgodnie bowiem z załączoną do zażalenia kopią powtórnego awizo termin odbioru korespondencji sądowej upływał w dniu 16 sierpnia 2022 r. i w tym też dniu skarżący odebrał przesyłkę w placówce pocztowej. Pełnomocnik skarżącego podniósł przy tym, że jego mocodawca nie ma wykształcenia prawniczego, w związku z czym nie był on świadom, że termin doręczenia zastępczego zgodnie z przepisami Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi liczony jest od daty podjęcia pierwszej próby doręczenia korespondencji, co powoduje, że termin wskazany na awizo nie jest wiążący prawnie. Mając powyższe na uwadze, należy wyjaśnić, że w myśl art. 67 § 1 ppsa, jeżeli stroną jest osoba fizyczna, doręczenia dokonuje się jej osobiście, a gdy nie ma ona zdolności procesowej – jej przedstawicielowi ustawowemu. Jednocześnie zgodnie z art. 73 ppsa w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-68, art. 69 § 1 oraz art. 70-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy (§ 1). W sytuacji takiej zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. W rozpoznawanej sprawie pierwsza próba doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem została podjęta w dniu 29 lipca 2022 r. i to od tego dnia rozpoczął swój bieg 14-dniowy termin do odebrania korespondencji. Termin ten zakończył swój bieg w dniu 12 sierpnia 2022 r. i zgodnie z art. 73 § 4 ppsa datę tę, a nie datę fizycznego wydania korespondencji skarżącemu należy uważać za termin dokonania doręczenia, od którego liczy się termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Podkreślenia przy tym wymaga, że powyższa okoliczność wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a nie z uwagi na uznanie tej daty za wiążącą przez sąd administracyjny bądź jej wskazanie przez organ pocztowy. Należy podkreślić, że przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako prawidłowo ogłoszone w Dzienniku Ustaw, wiążą wszystkie osoby znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zgodnie z art. 83 Konstytucji RP. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza to, że nieznajomość obowiązującego prawa nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w niedochowaniu terminu podjęcia czynności procesowej przed sądem administracyjnym. Tym samym okoliczności przytoczone przez pełnomocnika skarżącego, w tym również twierdzenie operatora pocztowego o wydaniu przesyłki pocztowej w dniu 16 sierpnia 2022 r. "zgodnie z obowiązującymi przepisami", nie mogą przemawiać za przywróceniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uchylenia prawidłowego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przywrócenia uchybionego terminu. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w postanowieniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania, bowiem zgodnie z odpowiednio stosowaną uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i art. 204 ppsa nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie.