I OZ 39/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 659/21 o odrzuceniu skargi M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 659/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę M. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga wniesiona przez M. J. na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie nie zawierała podpisu skarżącego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 października 2021 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podpisanie skargi, podanie numeru PESEL, złożenie 3 odpisów skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 listopada 2021 r. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, skarżący w piśmie z dnia 8 listopada 2021 r. podał numer PESEL oraz złożył 3 odpisy skargi. Skarżący nie podpisał skargi ani złożył egzemplarza własnoręcznie podpisanego. Tym samym ten brak skargi nie został uzupełniony. Brak podpisu strony skarżącej, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu i z tej przyczyny podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. J., wskazując że w miarę zrozumienia pisma wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi punkty, które miał do uzupełnienia, zostały wykonane i odesłane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie celem podjęcia dalszej procedury. Podany został numer PESEL oraz złożono w trzech egzemplarzach skargę, która została podpisana podpisem czytelnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 57 § 1 P.p.s.a., wynika, że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z takich wymogów jest podpis strony lub jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Pismo strony powinno także zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a.). Oprócz wymagań wskazanych w tych przepisach, art. 47 § 1 P.p.s.a przewiduje, że do pisma należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi, o których mowa w powołanych przepisach, skutkuje odrzuceniem skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że wniesiona przez M. J. skarga obarczona była brakami formalnymi, tj. nie została podpisana, nie załączono wymaganej liczby odpisów skargi, a ponadto skarżący nie wskazał w niej swojego nr PESEL. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wzywając skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi miał jednak świadomość, że skarga została sporządzona odręcznie. W tej sytuacji, wskazane było zastosowanie art. 6 P.p.s.a. stanowiącego, że sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Obowiązek ten odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego dokonania danej czynności procesowej. Potrzebną wskazówką, w rozumieniu tego przepisu, jest taka wskazówka, bez której strona byłaby pozbawiona wpływu na toczące się postępowanie i nie mogłaby realizować swoich uprawnień przez co pozbawiona byłaby prawa do sądu. Sąd winien pouczać stronę zarówno o skutkach prawnych czynności procesowych, które na danym etapie postępowania powinna ona podjąć, jak i skutkach prawnych niedokonania tych czynności w ogóle lub w określonym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt II GZ 510/16, z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt I GZ 28/18 oraz z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt I OZ 522/20; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd I instancji wzywając skarżącego do podpisania skargi, powinien pouczyć stronę o możliwości ewentualnego osobistego podpisania skargi w siedzibie Sądu, a przede wszystkim, mając na uwadze że skarżący zamieszkuje w miejscowości C. oddalonej o prawie 50km od siedziby Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, o możliwości zwrócenia się do tego Sądu o sporządzenie i przesłanie kopii skargi znajdującej się w aktach sprawy, w celu jej podpisania. Tym bardziej Sąd powinien obowiązek ten spełnić po uzyskaniu odpowiedzi skarżącego na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, w którym skarżący poinformował o uzupełnieniu pozostałych braków, wskazując jednocześnie że oryginał skargi został przesłany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, jak również fakt, że w zakreślonym przez Sąd I instancji terminie skarżący odniósł się do wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi dążąc do jego wykonania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że pominięcie przez Sąd I instancji tej czynności stanowiło uchybienie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd powinien przy tym uwzględnić, że odrzucenie skargi pozbawia stronę prawa do sądu i możliwości poddania kontroli zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.