I OZ 384/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia U.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 kwietnia 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 271/25 o odrzuceniu skargi U.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2025 r., Nr SKO.GN.4001.750.2024 w przedmiocie negatywnego zaopiniowania proponowanego podziału nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Po 271/25, w punkcie 1 odrzucił skargę U.T., zwanej dalej "skarżącą", na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13 stycznia 2025 r., Nr SKO.GN.4001.750.2024, w przedmiocie negatywnego zaopiniowania proponowanego podziału nieruchomości; w punkcie 2 zwrócił na rzecz skarżącej kwotę 100 złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie swojego numeru PESEL, a także uiszczenie wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżąca w zakreślonym terminie uzupełniła wpis sądowy, jednakże nie podała numeru PESEL. Wobec powyższego Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", odrzucił skargę. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono na podstawie art. 232 P.p.s.a. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Argumentując swoje stanowisko wskazała, że jej numer PESEL znajduje się w dokumentacji sprawy podziałowej i zapisany jest w Dziale II księgi wieczystej pod nazwiskiem właściciela nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 P.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można nadać mu prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism zostały uregulowane w art. 46 P.p.s.a. W myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu, pismo strony powinno zawierać, w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie, numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W sytuacji, gdy pismo zawiera braki formalne wymienione w art. 46 P.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Podkreślenia wymaga, że powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia. Jak wynika z akt sprawy wniesiona skarga była dotknięta brakiem formalnym polegającym na niewskazaniu numeru PESEL skarżącej oraz brakiem fiskalnym polegającym na nieuiszczeniu wpisu od skargi. W tej sytuacji skarżąca, na mocy zarządzeń Przewodniczącego Wydziału IV Sądu I instancji z dnia 28 marca 2025 r., zasadnie została wezwana do uzupełnienia braku formalnego oraz fiskalnego skargi w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwania zostały doręczone skarżącej w dniu 7 kwietnia 2025 r., a zatem termin do uzupełnienia powyższych braków upłynął w dniu 14 kwietnia 2025 r. Skarżąca we wskazanym terminie nie uczyniła zadość wezwaniu do wskazania numeru PESEL, co obligowało Sąd I instancji do odrzucenia skargi. W konsekwencji odrzucenia skargi Sąd I instancji w sposób właściwy dokonał zwrotu uiszczonego przez skarżącą wpisu w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Podnoszone przez skarżącą okoliczności dotyczące znajdowania się numeru PESEL w aktach prowadzonych przez orany administracyjne nie świadczą o niezaistnieniu braku formalnego w tym zakresie. Sąd – nawet dysponujący z urzędu wiedzą o numerze PESEL danej osoby – nie jest władny do dokonywania samodzielnych uzupełnień tego typu danych w sprawie. W tym kontekście przytoczyć należy treść uchwały podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22, zgodnie z którą: "Niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd". Jak wynika z treści podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały numer PESEL musi znajdować się w aktach sądowych danej sprawy, a w przypadku jego braku na wezwanie Sądu winien być w zakreślonym terminie nadesłany. W związku z powyższym należy uznać, że zażalenie jest bezzasadne, a zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.