I OZ 378/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] i [...] na postanowienie zawarte w punkcie 2 (drugim) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2088/20 w sprawie ze skargi [...] i [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 lipca 2020 r. nr KOC/1880/Ac/20 w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 listopada 2021 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi [...] i [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 lipca 2020 r. nr KOC/1880/Ac/20 w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 19 lutego 2020 r., nr 13/2020; 2. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz [...] i [...] solidarnie kwotę 4.034 (cztery tysiące trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku, Sąd I instancji podał, że o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.). Wyjaśnił, że na wysokość zasądzonej kwoty złożyły się: wpis sądowy, opłaty skarbowe od pełnomocnictw skarżących złożonych w sprawie, oraz koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd nie zasądził przy tym zwrotu kosztów poniesionych przez skarżących na sporządzenie prywatnej opinii Stowarzyszenia Rzeczoznawców, albowiem - jak podał - koszty te nie stanowiły niezbędnych kosztów postępowania, o których mowa w art. 205 p.p.s.a., a tylko takie podlegają zwrotowi. Sąd zaznaczył jednocześnie, że fakt złożenia na etapie postępowania sądowego opinii jednej z wielu organizacji zawodowych rzeczoznawców majątkowych i dopuszczenia jej przez Sąd jako dowód uzupełniający w sprawie, nie zmienia charakteru tego dokumentu, który - choć pochodzi od profesjonalistów w danej dziedzinie - pozostaje dokumentem prywatnym złożonym na poparcie stanowiska strony. Zażalenie na powyższe postanowienie zawarte w pkt 2 ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2021 r. wnieśli [...] i [...], zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. polegające na błędnej wykładni, i w konsekwencji nieuwzględnieniu kwoty wydatkowanej na sporządzenie ww. opinii jako kosztu postępowania niezbędnego do celowego dochodzenia praw skarżących, podlegającego zwrotowi od organu. Skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie dodatkowo kwoty 4305,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżących solidarnie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Sąd nie uwzględnił wniosku skarżących z pisma z dnia 2 września 2021 r., powtórzonego na rozprawie w dniu 8 listopada 2021 r. i nie zasądził na rzecz skarżących zwrotu kosztu, które skarżący ponieśli na sporządzenie w sprawie Opinii Komisji Opiniodawczo-Rozjemczej P.S.R.W.N. im prof. Andrzeja Hopfera Oddziału Warszawskiego z dnia 15.08.2021 r. - opinia ta potwierdziła wady operatu szacunkowego, stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji, w następstwie czego Sąd I instancji orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Wniosek o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 (art. 209 p.p.s.a.). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). Koszty sądowe obejmują zaś opłaty sądowe oraz zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Natomiast do wydatków zalicza się w szczególności: należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach. Żaden z powyższych przepisów nie dawał podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o zwrot kosztów przedłożonej sądowi opinii Zespołu Oceniająco-Rozjemczego przy Polskim Stowarzyszeniu Rzeczoznawców Wyceny Nieruchomości im. Prof. Andrzeja Hopfera Oddział Warszawski z 15 sierpnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż koszty sporządzenia ww. opinii stanowią koszty sporządzenia dokumentu prywatnego. A w świetle przytoczonych wyżej przepisów art. 200, art. 205 § 2, art. 211, art. 212 § 1 oraz 213 p.p.s.a. brak jest podstaw do uznania, że są to koszty postępowania niezbędne do celowego dochodzenia praw. Nie negując stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu zażalenia, że art. 205 i art. 213 nie zawierają zamkniętego katalogu wydatków lecz przykładowy, stwierdzić należy, że koszty sporządzenia dowodu przez stronę nie mają charakteru wydatków, o jakich mowa w tych przepisach. Koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw związane są z realizacją praw procesowych strony, a zatem z zainicjowaniem i uczestniczeniem w postępowaniu (również z pomocą pełnomocnika) oraz dokonywaniem przez sąd czynności procesowych. Koszty te nie obejmują natomiast wydatków ponoszonych przez strony poza postępowaniem sądowym, w tym na sporządzenie dokumentu prywatnego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2022 r., I OZ 327/22). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a. nie miał więc podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o zwrot poniesionych przez nich kosztów opinii rzeczoznaców. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesione w sprawie zażalenie nie miało usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. NSA nie uwzględnił wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, gdyż przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a, które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.