Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

I OZ 375/26

Postanowienie NSA z 21 października 2026 r., I OZ 375/26 – wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie

Wynik

Oddalono zażalenie

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
21 października 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 21 października 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta Pruszkowa na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Wa 1042/26, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Miasta Pruszkowa na decyzję Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 3 lutego 2026 r., nr DLI-IV.7615.286.2025.IS, w przedmiocie ustalenia odszkodowania postanawia: oddalić zażalenie.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 9 czerwca 2026 r., sygn. akt I SA/Wa 1042/26, po rozpoznaniu wniosku skarżącego Miasta Pruszkowa, zwanego dalej "skarżącym", odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Finansów i Gospodarki, zwanego dalej "Ministrem", z dnia 3 lutego 2026 r., nr DLI-IV.7615.286.2025.IS, na mocy której uchylono pkt 2 decyzji Wojewody Mazowieckiego nr 4227/2025 z dnia 30 października 2025 r. i orzeczono o zobowiązaniu Prezydenta Miasta Pruszkowa do wypłaty odszkodowania w kwocie 192.661,00 zł. W dniu 16 lutego 2026 r. skarżący wniósł do Sądu I instancji skargę na opisaną powyżej decyzję Ministra Finansów i Gospodarki w przedmiocie ustalenia odszkodowania. W skardze wniesiono m.in. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie zobowiązania Prezydenta Miasta Pruszkowa do wypłaty odszkodowania. Przedmiotowy wniosek nie został w żaden sposób uzasadniony. Sąd I instancji, powołując się na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", wskazał, że skarżący nie wykazał istnienia przesłanek wynikających z powyższego przepisu. Podniesiono, że skarżący w żaden sposób nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Stwierdzono, że bez okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków oraz bez przedstawienia stosownych dokumentów, potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku. Tym samym uznano, że brak jest podstaw do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając przedmiotowe orzeczenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków; 2) art. 166 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a., a także art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 104) oraz art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465) poprzez brak należytego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych opisanych w skardze zawierającej wniosek o wstrzymanie skarżonej decyzji, co doprowadziło do dowolnej, a nie swobodnej oceny przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji do czasu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy; ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że z całości materiału dowodowego wynika, że w przypadku braku działań prewencyjnych może dojść do zaistnienia znacznej szkody w majątku komunalnym gminy poprzez jego uszczuplenie. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji naraża budżet gminy na dużą szkodę majątkową, która w dodatku będzie trudna do wyegzekwowania. Odszkodowanie nałożone na skarżącego spowoduje, że skutki przywrócenia stanu pierwotnego nastąpią dopiero po dłuższym czasie, przy zaangażowaniu dużych środków. Zaznaczono również, że okoliczność zaistnienia znacznej szkody wynika nie tylko z konieczności uiszczenia kwoty odszkodowania, ale także ze szkody niemajątkowej polegającej na konsekwencjach prawnych za naruszenie dyscypliny budżetowej określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Pod pojęciem znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które – raz zaistniałe – spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (m.in. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II GZ 40/25, źródło CBOSA). Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że jego wykonanie faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (m.in. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt III OZ 606/24, źródło CBOSA). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności udzielenia ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie jest wystarczające samo złożenie wniosku bez wyczerpującego uzasadnienia, w tym odniesienia się do okoliczności konkretnej sprawy (m.in. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20, źródło CBOSA). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA z dnia: 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19 – źródło CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie sprostał ciążącemu na nim obowiązkowi uprawdopodobnienia, iż wykonanie zaskarżonej decyzji niesie ze sobą ryzyko wyrządzenia znacznej szkody bądź wywołania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący ograniczył się w istocie do zgłoszenia wniosku, nie przedstawiając argumentacji odnoszącej się do realiów rozpoznawanej sprawy, nie opisując własnej sytuacji materialnej ani nie przedkładając jakichkolwiek dokumentów mogących tę sytuację zobrazować. W tym stanie rzeczy Sąd został pozbawiony możliwości zbadania, jaki rzeczywisty wpływ na położenie skarżącego wywarłoby wykonanie zaskarżonej decyzji, a tym samym – oceny, czy w sprawie ziściła się którakolwiek z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Tak ukształtowany wniosek, pozbawiony zarówno stosownej argumentacji, jak i materiału dowodowego na jej poparcie, nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Sama konieczność wydatkowania określonej kwoty pieniężnej (tutaj 192.661,00 zł) z budżetu miasta nie stanowi automatycznie o zaistnieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Świadczenia pieniężne mają charakter odwracalny, a w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi i wyeliminowania decyzji odszkodowawczej z obrotu prawnego, skarżącemu przysługiwać będą instrumenty prawne umożliwiające zwrot wypłaconych środków jako świadczenia nienależnego. Skarżący nie wykazał przy tym, aby sytuacja majątkowa beneficjentów odszkodowania uniemożliwiała w przyszłości egzekucję zwrotną. Perspektywa pogorszenia sytuacji majątkowej skarżącego, będąca naturalnym następstwem każdej decyzji nakładającej obowiązek o charakterze pieniężnym, nie stanowi sama w sobie dostatecznej podstawy do udzielenia ochrony tymczasowej. Odnosząc się do argumentacji zawartej w zażaleniu wskazać należy, że skarżący wadliwie upatrywał ryzyka zaistnienia znacznej szkody niemajątkowej w groźbie pociągnięcia organu wykonawczego do odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Przepis ten odnosi się bowiem do zachowania polegającego na niedochodzeniu należności przez jednostkę samorządu terytorialnego. Tymczasem zaskarżona decyzja Ministra nakłada na skarżącego obowiązek o charakterze dłużnym – tj. wypłatę odszkodowania na rzecz podmiotu trzeciego. Wydatek ten nie może być w żaden sposób utożsamiany z uregulowaną w powyższym przepisie kwestią niedochodzenia należności jednostki samorządu terytorialnego. W przedmiotowej sprawie skarżący nie jest wierzycielem, a zobowiązanym do zapłaty określonego w zaskarżonej decyzji świadczenia pieniężnego. Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z zaskarżonej decyzji. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Informacje o sprawie

Data wpływu
10 września 2026
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Minister Infrastruktury
Sędziowie
Krzysztof Sobieralski /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny