I OZ 375/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 1785/23 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 28 czerwca 2023 r. znak DO-IV.7613.127.2019.AD w przedmiocie stwierdzenia umorzenia postępowania z mocy prawa postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1785/23 odmówił [...] przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu tego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w niedochowaniu terminu. Z wyjaśnień pełnomocnika nie wynika, aby zaistniały wyjątkowe okoliczności takie jak nagłe pogorszenie zdrowia pełnomocnika lub osoby pozostającej pod jego opieką, problem w komunikacji z sądem albo nagły i konieczny wyjazd. Zażalenie na postanowienie z 23 kwietnia 2024 r. złożyła [...] zarzucając naruszenie art. 177 § 3 w zw. z art. 86 oraz w zw. z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez ich błędne zastosowanie i odmówienie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, podczas gdy skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności, zaś przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy. W niniejszym stanie faktycznym, pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał rzeczywistą możliwość do wniesienia skargi kasacyjnej, po zapoznaniu się z aktami postępowania, oraz skontaktowaniem się z Kuratorem Skarżącej, co w konsekwencji stanowi o tym, że termin do wniesienia skargi został zachowany. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1785/23. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Pomimo, że art. 87 § 1 p.p.s.a. zastrzega, iż żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, że zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 p.p.s.a., z dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienia NSA: z 8 czerwca 2006 r., I FZ 198/06; z 15 marca 2007 r., II FZ 47/07; z 11 października 2011 r., II FZ 570/11; z 22 stycznia 2015 r., II OZ 23/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA.nsa.gov.pl). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 p.p.s.a. Takie rozumienie omówionych przepisów zostało wyrażone również na gruncie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r., SK 17/12 (publ. OTK-A 2013/6/86). W jego uzasadnieniu wskazano m. in., że czas, jaki pozostaje pełnomocnikowi na złożenie skargi kasacyjnej, zostaje w takim przypadku uzależniony od długości trwania procedury wyznaczenia pełnomocnika z urzędu i wyłącznie ta okoliczność różnicuje sytuację pełnomocników z wyboru i ustanawianych z urzędu. Podkreślono, że na skutek powyższej interpretacji przepisów dotyczących przywrócenia terminu zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują siedmioma dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W przeciwnym razie początkowy bieg terminu wyznaczany byłby wyłącznie przez działania podjęte przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Wobec powyższego należało przyjąć, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy pełnomocnik realnie mógł sporządzić i wnieść skargę kasacyjną (w niniejszej sprawie 6 marca 2024 r.). Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania się" do wniesienia skargi kasacyjnej, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przewidziany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te nie przenikają się, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia (por. postanowienie NSA z 12 lutego 2014 r., I OZ 76/14, CBOSA). W innym bowiem przypadku, sytuacja osoby reprezentowanej przez pełnomocnika z urzędu, który został ustanowiony po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej byłaby odmienna od sytuacji osoby reprezentowanej przez pełnomocnika z wyboru. Powyższe oczywiście nie może wprost prowadzić do konkluzji, że dokonanie ww. czynności procesowej przed upływem owych 30 dni albo w terminie 7 dni po ich upływie jest równoznaczne z dochowaniem terminu do złożenia ww. wniosku. Sąd badając bowiem wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, za każdym razem jest zobligowany dokonać oceny, kiedy istniała realna możliwość sporządzenia złożonej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu skargi kasacyjnej a w konsekwencji od kiedy rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia tego wniosku. Odnosząc się do meritum wniosku o przywrócenie terminu wskazać należy, że pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu miał obowiązek niezwłocznie podjąć konieczne i niezbędne czynności w celu zapoznania się ze sprawą, która została mu przydzielona. Z akt sprawy wynika, że w dniu 6 marca 2024 r. pełnomocnik otrzymał zawiadomienie od OIRP w Warszawie o wyznaczeniu do prowadzenia sprawy z urzędu, w związku z czym, zgodnie z brzmieniem art. 177 § 3 p.p.s.a. miesięczny termin na wniesienie skargi kasacyjnej upływał z dniem 5 kwietnia 2024 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności został wniesiony w dniu 11 kwietnia 2024 r., zatem z zachowaniem 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a., co słusznie stwierdził Sąd I instancji. Wraz z wnioskiem została wniesiona skarga kasacyjna, a więc dokonano czynności, co do której naruszono terminowości. W niniejszej sprawie, jak słusznie przyjął sąd pierwszej instancji, pełnomocnik z urzędu nie uprawdopodobnił jednak przesłanek uchybienia terminu. Pełnomocnik wskazała, że w dniu 12 marca 2024 r. zapoznała się z aktami sprawy, zaś w dniu 15 marca 2024 r. skontaktowała się z kuratorem skarżącej. Zatem do końca biegu terminu na złożenie skargi kasacyjnej pozostawało jeszcze 3 tygodnie. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zachowania należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy, zaś działania podjęte przez pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu w tej sprawie staranności takiej nie wykazały, na co też trafnie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji. Oczywiste jest, że pełnomocnik poinformowany o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu powinien niezwłocznie podjąć działania w celu ustalenia stanu sprawy i podjęcia ewentualnych czynności procesowych. Strona ponosi ponadto skutki uchybień popełnionych przez swego pełnomocnika. Podzielając zatem stanowisko sądu pierwszej instancji należy stwierdzić, że strona nie wykazała, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku w trybie art. 86 i 87 p.p.s.a., a odnoszącego się do żądania przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.