I OZ 374/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Rz 302/25 o przewróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 20 grudnia 2024 r. nr SKO.4111.589.1819.2024 w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r sygn. akt II SA/Rz 302/25, przywrócił A. H. termin do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 20 grudnia 2024 r. nr SKO.4111.589.1819.2024 w przedmiocie zmiany decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że zaistniała obiektywna i zarazem niewynikająca z winy skarżącej przyczyna, uniemożliwiającą jej terminowe wniesienie skargi. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie stan zdrowia skarżącej oraz okoliczności towarzyszące odbywanemu leczeniu onkologicznemu, które wystąpiły w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi, tj. leczenie zamiejscowe, konieczność wykonywania wcześniejszych badań oraz obciążenie organizmu jakie wiąże się z podaniem chemioterapii, usprawiedliwiają nieterminowe wniesienie skargi. Zdaniem zatem Sądu I instancji niedochowanie przez skarżącą terminu do wniesienia skargi było następstwem okoliczności od niej niezawinionych, co skutkowało przywrócenie terminu do wniesienia skargi na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."). Na powyższe postanowienie zażalenie złożył organ – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, względnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i odmówienie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia skargi, a także zasądzenie zwrotu kosztów sądowych w zakresie uiszczonego wpisu sądowego od zażalenia. Zaskarżonemu postanowieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krośnie zarzuciło naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że w sprawie uprawdopodobniono brak winy skarżącej, podczas gdy z treści skargi zawierającej wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia oraz z lektury uzasadnienia postanowienia wynika, że uchybienie terminu miało charakter zawiniony i zależny wyłącznie od staranności skarżącej, której w sprawie nie dopełniła. W uzasadnieniu zażalenia rozwinięto argumentację na poparcie ww. zarzutu. W odpowiedzi na zażalenie skarżąca wniosła o oddalenie zażalenia w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zauważyć należy, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, nagłych, a więc w takich, które nie są możliwe do przewidzenia i których nie można było przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu natomiast zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbań. W niniejszej sprawie, jak wynika ze złożonego wniosku, przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi była choroba onkologiczna skarżącej, w tym przyjmowanie chemioterapii. Skarżąca wskazała, że przyjmowanie chemoterapii odbija się na jej kondycji psychicznej i fizycznej. Z tego względu nie była w stanie wnieść skargi w zakreślonym terminie. Do wniosku dołączyła informację o leczeniu (cyklu chemioterapii), z której wynika, że skarżąca choruje na nowotwór złośliwy i jest w trakcie chemioterapii oraz leczenia farmakologicznego. W trakcie tego leczenia poddawana jest również badaniom diagnostycznym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżąca wykazała spełnienie przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia skargi. Co do zasady, zgodzić należy się z wnoszącym zażalenie Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Krośnie, że skarżąca na nowotwór leczy się od sierpnia 2023 r., a więc jej dolegliwości nie mają charakteru nagłego i niespodziewanego. Zauważyć jednak należy, że leczenie onkologiczne, w tym przyjmowanie chemioterapii, ma znaczny wpływ na codzienne życie i możliwość zajmowania się bieżącymi sprawami. W trakcie takiej choroby nawet dołożenie należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw może okazać się nieskuteczne, wobec nagłego pogorszenia stanu zdrowia czy problemów natury psychicznej. Skarżąca wyjaśniła bowiem, że jest w słabej kondycji psychicznej, a leczenie onkologiczne wymaga od niej dłuższych wizyt w szpitalu, który jest znacznie oddalony od jej miejsca zamieszkania. W tych okolicznościach zasadnym zatem było wydanie przez Sąd I instancji postanowienia o przywróceniu skarżącej terminu do wniesienia skargi, gdyż uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn nadzwyczajnych, od niej niezależnych, takich, których nie dało się przezwyciężyć. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.