I OZ 374/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.S-E na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1127/23 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi K.S-E na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 28 lutego 2023 r. nr DPS-I.4133.1.2023.AM w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za prowadzenie placówki bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 13 lutego 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1127/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił K.S-E (dalej: Skarżąca) przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Na wstępie Sąd I instancji zaznaczył, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu. Skarżąca bowiem z wnioskiem o przywrócenie terminu wystąpiła 25 października 2023 r. (data stempla pocztowego), a więc w terminie 7 dni od doręczenia jej w dniu 18 października 2023 r. odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. Przechodząc dalej, Sądu I instancji wskazał, że argumentacja wniosku nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż Skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zdaniem Sądu I instancji, podniesione przez Skarżącą okoliczności dotyczące wykonywania przez nią obowiązków zawodowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz koniecznością sprawowania opieki nad pensjonariuszami przebywającymi w jej ośrodkach nie przemawiają za przywróceniem terminu. Sąd I instancji wskazał przy tym, że Skarżąca będąc przedsiębiorcą, należycie dbająca o swoje interesy powinna tak zorganizować wykonywaną działalność gospodarczą i obowiązki zawodowe, aby możliwe było terminowe wykonywanie czynności związanych z wezwaniami dotyczącymi braków formalnych i fiskalnych skargi. W ocenie Sądu I instancji, trudno bowiem przyjąć – w świetle zasad doświadczenia życiowego, że Skarżąca sprawuje ciągłą opiekę nad pensjonariuszami przez 24 godziny na dobę. Zwłaszcza, że - jak wynika z oświadczenia Skarżącej z 15 listopada 2022 r. – robi zakupy artykułów spożywczych, środków czystości, środków higienicznych, zajmuje się też generalnymi porządkami, tj. myciem okien oraz większym sprzątaniem. Zatem znajduje czas na dokonywanie innych czynności niż opieka nad pensjonariuszami. Dalej Sąd I instancji podał, że wykonywanie czynności zawodowych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej oraz sprawowanie opieki nad pensjonariuszami nie może usprawiedliwiać niedotrzymania terminów do dokonania czynności procesowych. Przy tym podniesione przez Skarżącą przeszkody w terminowym wykonaniu zarządzeń Sądu, nie są następstwem jakiś nadzwyczajnych okoliczności, których Skarżąca nie mogła pokonać przy dołożeniu należytej staranności i przy użyciu maksimum własnego wysiłku. Ostatecznie Skarżąca przy wykonaniu zarządzeń Sądu mogła wyręczyć się inną osobą, chociażby jednym z trzech pracowników zatrudnionych w pensjonacie. Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu nie można zaliczyć błędnego obliczenia terminu dokonania czynności procesowej. Z treści bowiem skierowanych do Skarżącej wezwań, wynika jasno i wprost, że czynności procesowej należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych skargi oraz w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Skoro przesyłka sądowa z powyższymi wezwaniami została doręczona 7 sierpnia 2023 r., to siedmiodniowy termin upłynął 14 sierpnia 2023 r., a nie jak błędnie przyjęła Skarżąca 15 sierpnia 2023 r., a z uwagi na dzień ustawowy wolny od pracy termin przesunął się na dzień następny – 16 sierpnia 2023 r. Błędne obliczenie terminu procesowego, w ocenie Sądu I instancji, należy uznać za brak należytej staranności przy prowadzeniu własnych sprawy. Nie można uznać, że tego rodzaju błąd nastąpił bez winy Skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca. W uzasadnieniu podniosła, że w wystarczającym stopniu uprawdopodobniła brak swojej winy w uchybieniu terminów. Kolejny raz podniosła, że błędnie obliczyła termin oraz wskazała na ciążących na niej obowiązkach zawodowych. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z wystąpieniem czterech przesłanek łącznie, takich jak: złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do złożenia tego rodzaju wniosku, uprawdopodobnienie braku winy w niedokonaniu czynności procesowej w przewidzianym terminie oraz jednoczesne dokonanie wraz ze składanym wnioskiem o przywrócenie terminu czynności procesowej. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17; wszystkie przywoływane orzeczenia dostępnie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Okoliczności przedstawione przez Skarżącą nie uprawdopodabniają braku jej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Słusznie bowiem wskazał Sąd I instancji, że powód zaistniałego uchybienia nie miał charakteru nagłego i nieoczekiwanego. Okoliczności dotyczące wykonywania przez Skarżącą obowiązków zawodowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz koniecznością sprawowania opieki nad pensjonariuszami przebywającymi w jej ośrodkach, jak również okoliczności związane z błędnym obliczeniem terminu, bezsprzecznie nie stanowią takich wyjątkowych sytuacji, które w jakiś sposób uniemożliwiałby podejmowanie przez stronę czynności procesowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielić w pełni należy stanowisko Sądu I instancji, stosownie do którego to rolą i obowiązkiem Skarżącej jest takie zaplanowanie swoich obowiązków zawodowych, aby mogła ona dopełnić wszystkich niezbędnych formalności związanych z zaskarżeniem decyzji administracyjnej. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby w rozpoznawanej sprawie zastosować art. 86 § 1 p.p.s.a., gdyż wykazane zaniedbania Skarżącej nie mogą być kwalifikowane jako brak winy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest prawidłowe, zatem na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., zażalenie Skarżącej podlegało oddaleniu.