I OZ 373/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 14 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1387/23 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 31 marca 2023 r. nr DLI-VI.7615.175.2022.EW(EK) w przedmiocie ustalenia odszkodowania oddalić zażalenie.

Pismem z 24 maja 2023 r., J. W. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii (dalej: Minister) z 31 marca 2023 r. nr DLI-VI.7615.175.2022.EW(EK), którą utrzymano w mocy decyzję Wojewody Lubuskiego z 23 czerwca 2022 r. nr GN-I.7570.51.2013.IPią w przedmiocie ustalenia na rzecz Skarżącego odszkodowania. Pismem z 7 lipca 2023 r., w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wezwano Skarżącego do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi m.in. przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, tj. różnicy między wysokością odszkodowania, którego domaga się Skarżący, a wysokością odszkodowania ustaloną w zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący podał, że wartość przedmiotu zaskarżenia, tj. różnica między wysokością odszkodowania, którego się domaga, a wysokością odszkodowania ustaloną w zaskarżonej decyzji wynosi 653.553,00 zł. Zarządzeniem z 20 lipca 2023 r. Przewodnicząca Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") oraz § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221 poz. 2193; dalej: "rozporządzenie"), wezwała Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 6.536 zł od skargi na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 31 marca 2023 r., w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Zażalenie na powyższe zarządzenie złożył Skarżący wnosząc o jego zmianę przez ustalenie wpisu sądowego stosując zasady ustalania wpisu stałego lub stosując zasady ustalania wpisu stosunkowego licząc od wysokości przyznanego odszkodowania w zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, nie było żadnych podstaw prawnych, aby żądać od niego podania różnicy między wysokością odszkodowania, którego się domaga, a wysokością odszkodowania ustaloną w zaskarżonej decyzji i na tej podstawie ustalić wysokość wpisu sądowego. W jego ocenie, kwota odszkodowania jakiej się domaga nie może stanowić podstawy do ustalenia wpisu sądowego, ponieważ w skardze zaskarżył wyłącznie rozstrzygnięcie Ministra, który uznał, że odszkodowanie za nieruchomość wynosi 92.647,00 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem tym jest m.in. skarga (§ 2). Zgodnie zaś z art. 231 p.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne, stanowiące według art. 216 p.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały. O rodzaju wpisu decyduje zatem charakter sprawy, w której skargę wniesiono, a dokładnie to, czy przedmiot skargi wiąże się bezpośrednio z określonym świadczeniem pieniężnym. Warunkiem koniecznym do ustalenia wpisu stosunkowego jest więc istnienie bezpośredniego związku między aktem lub czynnością będącą przedmiotem skargi, a należnością pieniężną, co ma miejsce wtedy, kiedy z zaskarżonego aktu lub czynności da się wprost wyprowadzić obowiązek uiszczenia określonej kwoty pieniężnej. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją Minister utrzymał w mocy decyzję Wojewody orzekającą o ustaleniu na rzecz Skarżącego odszkodowania za nieruchomość nabytą z mocy prawa przez Skarb Państwa. Prawidłowo zatem, w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, Przewodnicząca Wydziału przyjęła, że należnym wpisem od skargi na decyzję w przedmiocie ustalenia odszkodowania jest wpis stosunkowy. To bowiem charakter sprawy, w której wniesiono skargę, a ściślej to, czy przedmiot skargi wiąże się bezpośrednio z określonymi świadczeniami pieniężnymi, będzie przesądzał o tym, jaki rodzaj wpisu strona będzie zobowiązana uiścić. Skarga wniesiona w sprawie, w której organ administracji orzekł w oddzielnej decyzji o ustaleniu i przyznaniu określonej kwoty odszkodowania, objęta jest wpisem stosunkowym, gdyż przedmiotem zaskarżenia w rozumieniu przepisów art. 215 § 1, art. 216 i art. 231 p.p.s.a - jest należność pieniężna. Sprawa ta jest odmienna od spraw, w których przedmiotem zaskarżenia są decyzje orzekające o wywłaszczeniu nieruchomości zawierające także ustalenie odszkodowania, jako obligatoryjny składnik decyzji o wywłaszczeniu (należnym wówczas wpisem jest wpis stały – uchwała NSA z 20 maja 2010 r., I OPS 14/09 dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA". Wyjaśnić również należy, że w odrębnej sprawie o odszkodowanie za nieruchomość, wartością przedmiotu zaskarżenia, o jakiej mowa w art. 216-218 i art. 231 p.p.s.a., jest różnica między wysokością odszkodowania ustaloną z zaskarżonej decyzji, a wysokością odszkodowania, jakiej domaga się strona skarżąca. Różnicę tę strona skarżąca obowiązana jest podać stosowanie do art. 215 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 22 lipca 2010 r., I OZ 543/10 – źródło CBOSA. Także w uchwale NSA z 28 stycznia 2008 r., I FPS 7/07– źródło CBOSA, wskazano, że w świetle art. 231 w zw. z art. 215 i 216 p.p.s.a. wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze. Powyższą kwestię poruszono też w ww. uchwale NSA z 3 października 2016 r., I OPS 1/16 - źródło CBOSA, w której wyjaśniono, że wartość przedmiotu zaskarżenia to wartość tego, co w ramach przedmiotu zaskarżonej decyzji jest w skardze kwestionowane wprost lub wynika z treści skargi i jej uzasadnienia albo co wynika z istoty, charakteru i okoliczności sprawy. Należy zauważyć, że w skardze do Sądu I instancji Skarżący nie podał, jaką konkretnie kwotę kwestionuje. Wskazał jedynie na wadliwość decyzji kwestionując prawidłowość operatów szacunkowych, które stanowiły podstawę ustalenia odszkodowania oraz niezapewnienie mu czynnego udziału w istotnych częściach postępowania administracyjnego. Podkreślić należy, że według art. 215 p.p.s.a. to na stronie spoczywa obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia. Przy zaskarżeniu odrębnej decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania, strona skarżąca zobowiązana jest do podania kwoty pieniężnej, o jaką – jej zdaniem – należne odszkodowanie powinno być wyższe od przyznanego w decyzji. Wobec niedochowania przez Skarżącego wymogu wynikającego z art. 215 § 1 p.p.s.a., co stanowiło brak formalny skargi, Sąd I instancji zasadnie wezwał Skarżącego do jego uzupełnienia przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, a następnie, w oparciu o tę wartość, obliczył wysokość należnego wpisu stosunkowego i wezwał Skarżącego do jego uiszczenia w kwocie 6.536 zł. Stosownie bowiem do § 1 pkt 4 rozporządzenia wpis stosunkowy zależy od wysokości należności pieniężnej objętej zaskarżonym aktem i wynosi 1% wartości przedmiotu zaskarżenia, nie mniej jednak niż 2 000 zł i nie więcej niż 100 000 zł w sprawach, w których przedmiot zaskarżenia wynosi ponad 100 000 zł. Przypomnieć w tym miejscu należy, że Skarżący wartość przedmiotu sporu określił na kwotę 653.553,00 zł. W tym stanie rzeczy w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uchylenia bądź zmiany prawidłowego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a zarzuty podniesione w zażaleniu okazały się nieuzasadnione. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.