I OZ 372/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 19 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 29 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1653/22 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 19 października 2022 r. znak SKO.4110.116.2129.2022 w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 29 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1653/22, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.) - odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że wniesienie skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd związany jest zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Ustawa wymienia w tym przepisie dwie przesłanki: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I Instancji wskazał, że warunkiem wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu aktu lub czynności jest wykazanie (uprawdopodobnienie) przez stronę skarżącą we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu I instancji wniosek skarżącej nie został w istocie w sposób przekonywujący uzasadniony. Skarżąca powołała się na swoją trudną sytuację materialną, która z przedstawionych przez skarżącą kwot (łącznie miesięcznie z mężem skarżąca osiąga dochód 4650 zł) nie jawi się w ocenie Sądu na aż tak trudną, zaś nałożona zaskarżoną decyzją kwota (300,27 zł) nie wydaje się być kwotą mogącą wywołać znaczną szkodę bądź spowodować trudne do odwrócenia skutki, czyli nie spełnia warunków wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. Wskazała, że nie będzie jej stać na poniesienie tych opłat, postanowienie Sądu jest dla niej krzywdzące, a jej sytuacja materialna jest aktualnie trudniejsza - z uwagi na zwolnienia chorobowe skarżącej dochód miesięczny wraz z mężem jest niszy niż w skazany w zaskarżonym postanowieniu - lecz kwoty tej (niższej) nie podaje. Ponownie również zwróciła się o zwolnienie jej z konieczności uiszczenia wpisu sądowego, tym razem od zażalenia. W konsekwencji powyższego wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozpatrzenia skargi lub uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 powołanego przepisu, jednak wyłącznie wtedy, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym należy, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi więc wskazać konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji. Sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy jeszcze raz podkreślić – jest wyjątkiem od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a. Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Podkreślić także należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, Sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącą we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Dlatego też – jak przyjęto w judykaturze – wniosek taki powinien zawierać odrębne uzasadnienie. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej (zob. postanowienie NSA: z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04; z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, CBOSA). W niniejszej sprawie skarżąca w złożonej skardze domagała się wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krośnie z dnia 19 października 2022 r. w przedmiocie opłaty za pobyt ojca w domu pomocy społecznej, jednak wniosek w tym przedmiocie nie zawiera przekonywującej argumentacji. Także w niniejszym zażaleniu nie wskazano, ani nie uprawdopodobniono konkretnych okoliczności, które mogłyby spowodować możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wobec tego należy stwierdzić, że przedstawione przez skarżącą argumenty nie są wystarczające, by można było uznać, iż wykazane zostało niebezpieczeństwo, o którym mowa w ww. przepisie. Twierdzenia skarżącej mają bowiem charakter ogólny i są pozbawione konkretnej i spójnej argumentacji ściśle odnoszącej się do sytuacji wnioskodawczyni. Sam fakt, że wskutek decyzji sytuacja majątkowa skarżącej ulegnie pogorszeniu – nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji. Skarżąca jest w stabilnej sytuacji finansowej bowiem posiada comiesięczny dochód, a jednocześnie nie wskazuje konkretnie, jakie szkody lub trudne do odwrócenia skutki miałyby powstać wskutek wykonania zaskarżonej decyzji. Na marginesie jednie Sąd - odnosząc się do kolejnego wniosku o zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego – wskaże że w sprawach dotyczących pomocy społecznej, a zatem również w niniejszej sprawie, skarżący ustawowo są zwolnieni z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych czyli nie mają obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, o czym dwukrotnie skarżącą informowano w postanowieniach sądu dotyczących przyznania prawa pomocy. Mając zatem na uwadze okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy uznać należy, że brak jest podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, tym samym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.