I OZ 36/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2661/22 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 13 września 2022 r. nr KOC/4508/OP/22 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej postanawia : oddalić zażalenie

Postanowieniem z 27 października 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga, stanowiąca załącznik do opatrzonego podpisem elektronicznym pisma przewodniego z 13 października 2022 r., nie została podpisana. W związku z powyższym skarżąca została wezwana do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi poprzez: nadesłanie skargi podpisanej własnoręcznie (za pośrednictwem poczty) lub podpisanie skargi kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (za pośrednictwem e-PUAP). Skarżąca została pouczona, że nieusunięcie w terminie braków formalnych skargi spowoduje jej odrzucenie. Przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącej 17 stycznia 2023 r. Z uwagi na nieuzupełnienie w terminie braków formalnych skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 10 lutego 2023 r. odrzucił skargę P. K. Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącej 5 marca 2023 r. W dniu 22 marca 2023 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy m.in. w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z 25 maja 2023 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W piśmie nadanym do Sądu 29 września 2023 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie. Jednocześnie oświadczył, że popiera treść wniesionej uprzednio skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podkreślił, że wyznaczony przez Sąd termin na uzupełnienie braków formalnych skargi upłynął w okresie, kiedy skarżąca nie posiadała pomocy prawnej w postaci profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik nie miał więc możliwości wytłumaczenia skarżącej skomplikowanej materii podpisów elektronicznych wynikającej z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że przedmiotowy wniosek został złożony z uchybieniem terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.). Sąd I instancji wskazał, że adw. S. P. zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej odebrał 30 sierpnia 2023 r. Powyższe oznacza, że najpóźniej 30 sierpnia 2023 r. ustała wskazywana przez pełnomocnika skarżącej przyczyna uchybienia terminu, bowiem od dnia, kiedy adw. S. P. dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej, mógł udzielić jej niezbędnej pomocy prawnej i informacji w zakresie zasad składania podpisu elektronicznego. Określony w art. 87 § 1 P.p.s.a. siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upłynął zatem 6 września 2023 r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi został złożony dopiero 29 września 2023 r., a zatem po upływie ustawowego terminu i z tych przyczyn jako niedopuszczalny podlegał odrzuceniu. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej zakwestionował możliwość liczenia 7-dniowego terminu na złożenie wniosku od daty otrzymania pisma z Okręgowej Rady Adwokackiej, wskazując na trudności w kontaktowaniu się ze skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony zaś lub z mocy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności bada, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. W rozpatrywanej sprawie, należy podzielić pogląd wyrażony przez Sąd I instancji, że wniosek pełnomocnika skarżącej z 29 października 2023 r. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi był spóźniony. Pełnomocnik skarżącej podał jako przyczynę uchybienia terminu brak możliwości skorzystania przez skarżącą z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który wyjaśniłby jej zasady wnoszenia i podpisywania pism składanych do sądu drogą elektroniczną. Ustanie przyczyny uchybienia terminu wiązało się zatem z możliwością działania ustanowionego dla skarżącej pełnomocnika z urzędu. W analizowanym przypadku adw. S. P. dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla strony 30 sierpnia 2023 r. Istotna jest również okoliczność, że pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy 20 września 2023 r. W tym zatem dniu posiadł on niezbędną wiedzę na temat stanu sprawy, w tym o konieczności uzupełnienia przez skarżącą braków formalnych skargi. Wskazywane przez pełnomocnika trudności w kontaktowaniu się ze skarżącą pozostawały bez wpływu na ustalenie, że najpóźniej w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu. Pełnomocnik mógł bowiem we własnym zakresie braki te uzupełnić i podpisać skargę w imieniu strony. Podsumowując stwierdzić należało, że skoro przyczyna uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, czyli brak możliwości skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, ustała najpóźniej 20 września 2023 r., to siedmiodniowy termin na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., upływał z dniem 27 września 2023 r. Dokonanie tej czynności 29 września 2023 r. było spóźnione i uzasadniało odrzucenie wniosku na podstawie art. 88 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.