I OZ 357/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. J. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2014 roku, sygn. akt II SA/Gd 631/13 o wezwaniu do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 27 listopada 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 631/13, oddalił skargę M. J. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Pismem z dnia 4 grudnia 2013 r. skarżący wniósł o doręczenie mu odpisu zapadłego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (k-63) skarżący odebrał odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 14 stycznia 2014 r. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od tego rozstrzygnięcia. W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 25 marca 2014 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł w związku ze sporządzeniem uzasadnienia wyroku z dnia 27 listopada 2013 r. - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem ściągnięcia tej opłaty zgodnie z art. 234 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a. Skarżący M. J. wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie. W uzasadnieniu podniósł, iż z uwagi na to, że nie został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie, nie jest już zainteresowany pisemnym uzasadnieniem zapadłego w sprawie wyroku. Tym samym nie popiera już swojego wniosku z dnia 4 grudnia 2013 r. o doręczenie mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, bowiem jest on dotknięty w ocenie skarżącego istotnymi brakami formalnymi (brak uiszczenia opłaty) i powinien podlegać odrzuceniu. Poza tym skarżący wskazał, iż uzasadnienia wyroku nigdy nie otrzymał, a wysłanie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem na jego adres nazwał "pięknym gestem", jednakże stanowiącym działanie samego sądu na własne ryzyko i na własną odpowiedzialność. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 234 § 2 P.p.s.a., opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiodniowym od ogłoszenia orzeczenia, pobiera się przy zgłoszeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Jeżeli opłata nie została uiszczona, przewodniczący zarządzi ściągnięcie jej od strony, która złożyła wniosek. Przepisu art. 220 nie stosuje się. Zgodnie zaś z treścią § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) opłatę kancelaryjną za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia, pobiera się w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że odpis wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem sporządzonym na skutek żądania strony, doręcza się bez względu na to, czy strona uiściła opłatę kancelaryjną. W art. 234 § 2 P.p.s.a. wprowadzono bowiem odstępstwo od zasady niepodejmowania przez sąd żadnych działań przed uiszczeniem należnej opłaty (art. 220 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a.). Przyjęte rozwiązanie jest wyrazem ochrony prawa do sądu - art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 9 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) - w zakresie uruchomienia postępowania ze skargi kasacyjnej. Jednocześnie jednak ustawodawca zabezpieczył realizację przez strony postępowania zasady partycypacji w kosztach postępowania sądowego, wprowadzając zasadę, że nieuiszczone opłaty będą podlegały ściągnięciu w drodze egzekucji. Sformułowanie "pobiera się", odnoszące się do opłaty kancelaryjnej, zawarte w art. 234 § 2 ustawy oznacza obowiązek podjęcia działań przez sąd administracyjny, zmierzających do uiszczenia przez stronę wskazanej opłaty. Zarządzenie o wezwaniu strony skarżącej do uiszczeniu opłaty nie było w tym przypadku obligatoryjne, lecz wynikało z ekonomiki procesowej, pozwalając jednocześnie stronie skarżącej na uiszczenie opłaty bez narażania się na ściągnięcie jej w drodze egzekucji. Drugą kwestią wymagającą wyjaśnienia jest skuteczność oświadczenia strony o cofnięciu wniosku o sporządzenie uzasadnienia i wpływ tegoż oświadczenia na obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej. W przypadku, gdy skarżący chciał zrezygnować z wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku powinien ten wniosek cofnąć w sposób wyraźny przed przesłaniem jemu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem przez Sąd. Cofnięcie bowiem wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po jego sporządzeniu nie rodzi skutków związanych z obowiązkiem ponoszenia opłat kancelaryjnych, tj. nie zwalnia z tego obowiązku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2009 r. sygn. akt II OZ 721/09). Z treści przepisu art. 234 § 2 P.p.s.a. wynika jednoznacznie, że obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej związany jest ściśle ze sporządzeniem uzasadnienia i jego doręczeniem. Wbrew twierdzeniom skarżącego odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został mu prawidłowo doręczony w dniu 14 stycznia 2014 r., o czym świadczy znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru. Zatem oświadczenie skarżącego zawarte w zażaleniu, że cofa swój wniosek, nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Na marginesie zauważyć należy, że zgodnie z art. 229 § 1 P.p.s.a. skarżącemu przysługuje możliwość ubiegania się o umorzenie stosownej należności lub o odroczenie jej zapłaty albo o rozłożenie tej należności na raty. Wniosek taki można złożyć, jeżeli ściągnięcie należności byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.