I OZ 352/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wiśniewska, , , po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. L., A. M. i J. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 726/15 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. w sprawie ze skargi J. L., A. M. i J. F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty p o s t a n a w i a: 1) uchylić zaskarżone postanowienie; 2) przywrócić J. L., A. M. i J. F. termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 726/15.

Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 726/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. oddalającego skargę J. L., A. M. i J. F. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 23 października 2015 r. zostało wysłane na adres adwokata skarżących S. B. i pomimo dwukrotnej awizacji w dniach: 17 września 2015 r. i 25 września 2015 r. przesyłka nie została przez adresata odebrana (k. 26). W związku z powyższym, zarządzeniem sędziego uznano ją za doręczoną z dniem 1 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 726/15 oddalił skargę. Pismem z dnia 20 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżących złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wskazał, że nie został on zawiadomiony o terminie rozprawy, bowiem nie otrzymał przesyłki zawierającej powyższe zawiadomienie, jak również awiza i powtórnego awiza o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej. O fakcie wydania wyroku dowiedział się dopiero w dniu 13 listopada 2015 r. Natomiast w dniu 20 listopada 2015 r. złożył do Poczty Polskiej skargę, dotyczącą niedoręczenia przedmiotowej przesyłki. Zaznaczył, że nie posiadał wiedzy o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 23 października 2015 r. oraz o tym, że na tej rozprawie został wydany wyrok, dlatego też nie miał możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia przedmiotowego wyroku w terminie 7 dni od jego ogłoszenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji, pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu w rozumieniu art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."). W tej mierze Sąd oparł się na piśmie Poczty Polskiej S.A. z dnia 11 grudnia 2015 r., stanowiącym rozpatrzenie skargi pełnomocnika skarżących w przedmiocie niedoręczenia przedmiotowej przesyłki, w którym stwierdzono, że przesyłka ta, jako awizowana została złożona w Urzędzie Pocztowym K. [...] w dniu 17 września 2015 r., zaś powtórne zawiadomienie sporządzono w dniu 25 września 2015 r. i przekazano do doręczenia. Następnie w dniu 5 października 2015 r., z powodu niepodjęcia w terminie, dokonano zwrotu przesyłki. J. L., A. M. i J. F. wniosły na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego zmiany poprzez przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik podniósł, że nie odebrał przesyłki sądowej zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy, bowiem nie posiadał on wiedzy o jej istnieniu z uwagi na brak awiza w jego kancelaryjnej skrzynce pocztowej. Na dowód powyższej okoliczności przedłożył oświadczenia pozostałych adwokatów prowadzących kancelarię w tym samym miejscu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 86 § 1 P.p.s.a. wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Zasadnicze zatem znaczenie dla rozpoznania wniosku skarżących o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez nie terminowi nie nastąpił z ich winy lub ich pełnomocnika. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez skarżące, lecz również innych okoliczności sprawy. Przede wszystkim zauważyć należy, że zgodnie bowiem z art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 - 72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 P.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 P.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 P.p.s.a.). Przyjmuje się, że po upływie ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 P.p.s.a., ustanawia się tzw. fikcję prawną doręczenia. Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi zatem w razie niespełnienia warunków określonych w art. 73 § 2 i § 3 P.p.s.a. i nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej i taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy (art. 65 § 1 P.p.s.a.). Do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej (art. 65 § 2 P.p.s.a.). Zastosowanie znajdą więc przepisy, wydanego na podstawie art. 131 § 2 K.p.c., rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1222, zwanego dalej "rozporządzeniem"). Stosownie do § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia, pismo sądowe jest wysyłane jako przesyłka polecona za potwierdzeniem odbioru, do której dołącza się formularz potwierdzenia odbioru, zgodnie ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia. W przypadku niezastania adresata w domu, zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki sporządza doręczający, wskazując w nim placówkę pocztową operatora lub urząd gminy, z którego przesyłkę należy odebrać w ciągu siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie to pozostawia w drzwiach mieszkania adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej (§ 6 ust. 2). Po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy, doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis, następnie oddaje przesyłkę niezwłocznie do właściwej placówki pocztowej operatora lub właściwego urzędu gminy (§ 7 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia). Jeżeli osoba uprawniona nie zgłosi się po odbiór przesyłki złożonej w placówce pocztowej operatora w terminie, o którym mowa w § 7 ust. 3, placówka pocztowa operatora 1) sporządza powtórne zawiadomienie o możliwości jej odbioru w terminie kolejnych siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia zawiadomienia, które doręczający niezwłocznie pozostawia w drzwiach adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej; 2) zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki z adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem; 3) przechowuje przesyłkę przez okres siedmiu dni, licząc od dnia następnego po dniu pozostawienia powtórnego zawiadomienia (§ 8 ust. 2). Przesyłkę niepodjętą placówka pocztowa operatora opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i wraz z formularzem potwierdzenia odbioru odsyła sądowi wysyłającemu niezwłocznie po upływie ostatniego dnia do odbioru przesyłki (§ 10). W przedmiotowej sprawie przesyłka sądowa z zawiadomieniem o terminie rozprawy, adresowana do pełnomocnika skarżących adwokata S. B. na adres jego kancelarii (k. 26) nie została doręczona w sposób odpowiadający powołanym wyżej przepisom regulującym doręczanie pism sądowych. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej przesyłki nie wynika bowiem w jakim miejscu pozostawiono pełnomocnikowi zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, a zatem istnieje duże prawdopodobieństwo, że takie zawiadomienie mogło w ogóle nie zostać przez doręczającego sporządzone, co w konsekwencji skutkuje – jak słusznie podniósł w zażaleniu pełnomocnik skarżących - brakiem wiedzy adresata na temat tej przesyłki sądowej. Nie można więc uznać za prawidłowe, tak jak to zostało przyjęte przez Sąd pierwszej instancji, że przesyłka ta została doręczona z dniem 1 października 2015 r. w trybie doręczenia zastępczego (art. 73 P.p.s.a.). Z tych też względów, nieprawidłowo Sąd pierwszej instancji ustalił, że pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wręcz przeciwnie, w świetle przedstawionych powyżej okoliczności, należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżących nie został zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 23 października 2015 r., na której został wydany wyrok. Nie mógł on zatem złożyć wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia wyroku. Uczynił to natomiast w dniu 20 listopada 2015 r., tj. w terminie 7 dni od momentu kiedy powziął wiadomość o wydaniu wyroku w przedmiotowej sprawie, a więc od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (por. art. 87 § 1 P.p.s.a.). Należy zatem uznać, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia jest w pełni uzasadniony, a więc termin ten należy przywrócić. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.