I OZ 346/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 1530/22 o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2022 r. w sprawie ze skargi J.L. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 26 sierpnia 2022 r. nr WIW.AG.OI.1410.4.3.2022 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej usunięcie nieprawidłowości w gospodarstwie utrzymującym trzodę chlewną postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 21 grudnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1530/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie J. L. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z 18 października 2022 r. o rozdzieleniu skargi na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z 26 sierpnia 2022 r. nr WIW.AG.OI.1410.4.2.2022 oraz na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z 26 sierpnia 2022 r. nr WIW.AG.OI.1410.4.3.2022. Pismem z 23 stycznia 2023 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 4 maja 2023 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych powyższego zażalenia w postaci uiszczenia wpisu w kwocie 100 złotych w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Następnie postanowieniem z 6 października 2023 r., sygn. akt I OZ 402/23, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego z 31 maja 2023 r. na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 4 maja 2023 r. Wobec powyższego zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 24 października 2023 r. wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału II z 4 maja 2023 r. w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 13 listopada 2023 r. W siedmiodniowym terminie, który upływał w dniu 20 listopada 2023 r., skarżący nie uiścił wpisu, natomiast pismem z 20 listopada 2023 r. wniósł zażalenie na powyższe zarządzenie. Postanowieniem z 4 grudnia 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie skarżącego na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II z 24 października 2023 r. Następnie postanowieniem z 7 lutego 2024 r., sygn. akt I OZ 24/24, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego z 29 grudnia 2023 r. na postanowienie z 4 grudnia 2023 r. Następnie zaskarżonym postanowieniem z 26 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z 21 grudnia 2022 r. W piśmie z 22 marca 2024 r. skarżący zaskarżył postanowienie z 26 lutego 2024 r., domagając się jego wyeliminowania z obiegu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 230 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Takimi pismami są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. gdy brak fiskalny dotyczy zażalenia, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje jego odrzucenie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wobec nieuzupełnienia braku fiskalnego zażalenia z 23 stycznia 2023 r. na postanowienie tego Sądu z 21 grudnia 2022 r. podlegało ono odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Odrzucenie zażalenia zostało poprzedzone wydaniem zarządzenia z 4 maja 2023 r. wzywającego skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, jak też zarządzenia z 24 października 2023 r. wzywającego do wykonania prawomocnego już zarządzenia z 4 maja 2023 r. Podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 6 października 2023 r. (sygn. akt I OZ 402/23) oddalił zażalenie skarżącego na zarządzenie z 4 maja 2023 r., zaś postanowieniem z 7 lutego 2024 r. (sygn. akt I OZ 24/24) oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu I instancji z 4 grudnia 2023 r., którym odrzucono zażalenie skarżącego na zarządzenie z 24 października 2023 r. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że skarżący nie korzystał ze zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż jego wniosek o przyznanie prawa pomocy został negatywnie rozstrzygnięty w sprawie o sygn. akt II SPP/Gl 323/22, natomiast kolejny wniosek z 20 listopada 2023 r. (sygn. akt II SPP/Gl 298/23) nie chronił go przed skutkami niezastosowania się do prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu z 7 lutego 2024 r. (sygn. akt I OZ 24/24). W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że każdy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie nie wpływa na bieg terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lipca 2011 r., II OSK 1380/11 r.; z 8 kwietnia 2014 r., II OSK 810/14; z 1 marca 2017 r., I OZ 479/17). Odmienne postępowanie sądu doprowadziłoby do sytuacji, w której uniemożliwione byłoby prowadzenie postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować mogłoby nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2023 r., III FZ 542/23). Bezspornym jest, że przesyłkę z wezwaniem do wykonania prawomocnego zarządzenia z 4 maja 2023 r. poprzez uiszczenie wpisu sądowego od zażalenia z 23 stycznia 2023 r. doręczono skarżącemu w dniu 13 listopada 2023 r., zatem termin do uzupełnienia tego braku fiskalnego upłynął w dniu 20 listopada 2023 r. Skoro skarżący nie wykonał wezwania w tym terminie i nie uiścił wpisu sądowego od zażalenia, to Sąd I instancji zasadnie je odrzucił na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić zatem należy, że zaskarżone postanowienie z 26 lutego 2024 r. odpowiada prawu. Przywołana w zażaleniu argumentacja nie mogła natomiast odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia postanowienia. Twierdzenia skarżącego w głównej mierze dotyczyły okoliczności mających uzasadniać udzielenie mu pomocy sądowej, w związku z czym nie mogły podlegać rozważaniom na obecnym etapie postępowania. Kwestia odmowy zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu. Przedmiotem kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego jest natomiast postanowienie o odrzuceniu zażalenia strony na skutek jego nieopłacenia, nie zaś kwestia zasadności przyznania prawa pomocy. Nie sposób również przyjąć, aby zaskarżone postanowienie naruszało przywołane w uzasadnieniu zażalenia przepisy art. 30, 32, 45, 178 i "wielu innych" Konstytucji oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Strona – decydując się na wszczęcie postępowania sądowego – musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi i środków odwoławczych do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Uiszczenie wpisu sądowego od zażalenia jest jednym z elementów obligatoryjnych pisma inicjującego postępowanie w danej instancji. Sąd, jako organ władzy publicznej, nie narusza godności jednostki, stosując obowiązujące przepisy w zakresie warunków formalnych pism procesowych i konsekwencji wynikających dla strony w przypadku ich niedochowania w terminie. Tego rodzaju warunki realizacji prawa do sądu służą dobru wymiaru sprawiedliwości. Co więcej, przy terminowym dochowaniu wymogów formalnych pism procesowych prawo jednostki do sądu może być w pełni realizowane. Tak więc wymagania dotyczące warunków formalnych dopuszczalności wniesienia zażalenia do sądu nie stanowią niedopuszczalnego ograniczenia prawa do sądu gwarantowanego m.in. przez art. 45 Konstytucji RP. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 197 § 1 p.p.s.a.