I OZ 339/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń Wojewody Wielkopolskiego i A.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Po 70/18 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 20 grudnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 2 lutego 2018 r., na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej "P.p.s.a."), wstrzymał wykonanie decyzji Wojewody Wielkopolskiego z dnia 20 grudnia 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że zawartym w skardze z dnia 5 stycznia 2018 r. wnioskiem, skarżąca Gmina [...] zwróciła się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie odszkodowania za grunty przejęte pod drogę, powołując się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Uwzględniając powyższy wniosek Sąd I instancji zauważył, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz.121) dalej u.g.n., tj. art. 98 ust. 3, art. 128 ust. 1, art.129 ust. 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2 i 3 tej ustawy. Zgodnie zaś z treścią art. 9 u.g.n., jeżeli w sprawach, o których mowa w przepisach działu III tej ustawy, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a zostanie wniesiona skarga do sądu administracyjnego, organ który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie postanowieniem, na które nie przysługuje zażalenie. Sąd I instancji stwierdził, że z przepisu tego wynika bezwzględnie obowiązująca norma prawna, na mocy której wniesienie skargi do sądu administracyjnego powoduje skutek w postaci udzielenia ochrony tymczasowej w stosunku do obowiązku nałożonego w decyzji. Innymi słowy, wolą ustawodawcy było rozciągnięcie ochrony tymczasowej z mocy prawa w wypadku wniesienia skargi na decyzje administracyjne, o których mowa w art. 9, niezależnie od podmiotów uczestniczących w postępowaniu administracyjnym ani też spełnienia przesłanek, o których stanowi art. 61 § 3 P.p.s.a. W tym znaczeniu art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami należy traktować jako uregulowanie szczególne względem przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej na zasadzie art. 61 § 3 P.p.s.a. Wobec powyższego sama treść decyzji, w powiązaniu z art. 9 u.g.n., stanowi podstawę do udzielenia ochrony tymczasowej w kategoriach spraw określonych w tym przepisie. Sąd podzielił również pogląd, zgodnie z którym w sytuacji gdy organ nie wykonał obowiązku nałożonego przez art. 9 u.g.n., to niezależnie od argumentacji powołanej we wniosku o wstrzymanie wykonania, czy też jej braku, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny (postanowienia NSA z dnia: 20 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3024/15, 14 listopada 2013 r. sygn. akt I OZ 1041/13, 14 maja 2015 r. sygn. akt I OSK 1193/15, CBOSA). Za przyjęciem tego poglądu przemawia ponadto konstytucyjna zasada zaufania do organów państwa oraz podejmowanych przez nie rozstrzygnięć. Skoro bowiem w art. 9 u.g.n. zostało wyraźnie przesądzone wstrzymanie wykonania decyzji na wypadek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, to niezrozumiałe byłoby pozbawienie sądu udzielenia tej ochrony na wyraźny wniosek strony, która także nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji braku realizacji przepisów prawa przez organ administracji publicznej. Zażalenia na powyższe postanowienie złożyli Wojewoda Wielkopolski oraz uczestnik postępowania A.A.. Wojewoda Wielkopolski wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, natomiast A.A. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenia Gmina [...] wniosła o ich oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji wskazanego przepisu wynika, iż to na stronie spoczywa obowiązek wykazania we wniosku przesłanek zawartych w powołanym przepisie, to jest przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Stosownie do art. 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w sprawach, o których mowa w przepisach działu III tej ustawy, z wyłączeniem art. 97 ust. 3 pkt 1, art. 122, art. 124 ust. 1a, art. 124b ust. 1, art. 126 i art. 132 ust. 1a, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Należy zauważyć, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Poznańskiego stanowiły m. in. przepisy art. 98 ust. 3 i art. 132 ust. 1a powołanej wyżej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 98 ust. 3 ustawy, za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Zatem należy mieć na uwadze, że kwestie wypłaty odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne w niniejszej sprawie reguluje przepis art. 132 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przewidując, że zapłata odszkodowania następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczna. Stąd też w tych sprawach nie ma zastosowania reguła z art. 9 tej ustawy, dotycząca obligatoryjnego wstrzymania wykonania decyzji w razie wniesienia skargi do sądu na mocy postanowienia organu. Podkreślić należy, że art. 9 u.g.n. wymienia katalog spraw co do których zostało wyłączone jego stosowanie. Do takich należą m.in. sprawy w których wyłączone zostało wprost jego stosowanie, w tym sprawy w których na podstawie art. 132 § 1a wydano odrębną decyzję odszkodowawczą. Jak wskazuje w komentarzu do art. 9 u.g.n. Ewa Bończak-Kucharczyk (Komentarz aktualizowany do art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami w Lex), "ze względu na treść art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 132 ust. 1 i 1a u.g.n. przepis art., 9 u.g.n. nie może odnosić się do decyzji o których mowa w tych przepisach. Został w nich bowiem określony sposób liczenia terminu do wypłaty odszkodowania który odnosi się także do wypłaty odszkodowania ustalonego w decyzji o odszkodowaniu wydanej przez organ II instancji. Konieczność wypłaty odszkodowania w terminie określonym w tych przepisach czyni bezprzedmiotowym zastosowanie wstrzymania wykonania decyzji przewidziane w art. 9 ugn". Biorąc pod uwagę treść powyższych przepisów, należy dojść do wniosku, że wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiotowej sprawie może być dokonane na zasadach ogólnych przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., a zatem: 1) na wniosek skarżącego, 2) jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub 3) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. WSA w Poznaniu ponownie rozpoznając sprawę oceni przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu A.A. wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony, albowiem z art. 209 P.p.s.a. wynika, iż NSA nie rozstrzyga o kosztach postępowania w postanowieniu rozstrzygającym o zażaleniu.