I OZ 337/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 591/24 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2024 r. nr KOC/7345/Op/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia postanawia: oddalić zażalenie.

A.B. (dalej: Skarżąca) wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 15 stycznia 2024 r. nr KOC/7345/Op/23, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 30 października 2023 r. nr OPS.RŚ.5102.18278.2023 o uznaniu zasiłku celowego przyznanego decyzją z 6 lipca 2016 r. za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązującą do jego zwrotu w kwocie 50 złotych w terminie do 31 grudnia 2023 r. W skardze Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 591/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji), na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że wniosek Skarżącej nie obrazuje rzeczywistej zdolności płatniczej i jej możliwości finansowych, co uniemożliwiło jego uwzględnienie. Sąd I instancji zauważył, że dołączone do skargi kopie dokumentów obrazują jedynie stan zdrowia córki Skarżącej oraz jej samej, a nie stanowią one o uprawdopodobnieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych od odwrócenia skutków w związku z zaskarżoną decyzją. Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że świadczenia pieniężne są ze swej natury świadczeniami odwracalnymi i ze swej istoty nie wywołują trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza jednak, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy bowiem wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać na konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji, a sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że wniosek Skarżącej nie zawierał argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na etapie składania wniosku Skarżąca wskazała jedynie na swój zły stan zdrowia oraz fakt samotnego wychowywania niepełnosprawnej córki. Dopiero w zażaleniu przybliżyła swoją sytuację materialną, podając, że otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne i alimentacyjne, a suma tych świadczeń nie przekracza kwoty 3500 zł dla 2-osobowego gospodarstwa domowego. Twierdzenia Skarżącej dotyczące jej sytuacji materialnej są jednak bardzo ogólnikowe i nie zostały poparte żadnymi dokumentami. Skarżąca nie wskazała chociażby takich okoliczności dotyczących jej sytuacji majątkowej, jak wydatki rodziny, posiadane nieruchomości, oszczędności (bądź ich brak). Na podstawie wybiórczo przedstawionych przez Skarżącą informacji nie jest możliwa ocena, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż nie przedstawiają one w sposób kompleksowy jej kondycji finansowej. Jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy zobowiązanie nałożone zaskarżoną decyzją dotyczy należności pieniężnej, której kwota nie jest na tyle wysoka (50 zł), by automatycznie przyjąć, że przekracza ona możliwości jej uiszczenia przez Skarżącą, a jej ewentualna egzekucja doprowadzi do szkody znacznych rozmiarów. Wyjaśnić również należy, że każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, co nie oznacza, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama okoliczność powstania po stronie zobowiązanego obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Chodzi tu bowiem o taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku celowego nie wywołuje skutku nieodwracalnego, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W razie uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu uiszczonej już kwoty. Ponadto, wbrew argumentacji zażalenia, brak wystarczającego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie obligował Sądu I instancji do wezwania strony do usunięcia braków formalnych tego wniosku poprzez wskazanie okoliczności obrazujących jej sytuację materialną. Sąd nie mógł wezwać strony do usunięcia braków formalnych w trybie przewidzianym w art. 49 § 1 p.p.s.a., bowiem przepis ten dotyczy jedynie takich sytuacji, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych. W niniejszej sprawie okoliczności takie nie zachodzą. Jak wskazano wyżej, ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy. Brak takiego uprawdopodobnienia nie może być uznany za brak formalny wniosku, gdyż uzasadnienie wniosku nie jest elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność, a w rezultacie nie podlega uzupełnieniu poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Niedostateczne uzasadnienie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a.. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.