I OZ 335/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 540/24 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 540/24 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2024 r. nr KO C/7351/Sr/23 w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji"), postanowieniem z dnia 27 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 540/24, odmówił A.B. (dalej: "Skarżąca") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie z jej skargi na opisaną w sentencji decyzję Kolegium. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 31 lipca 2024 r. - Sąd I instancji przesłał Skarżącej zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na 24 września 2024 r. Powyższe zawiadomienie zawierało pouczenie, że w sprawach, w których oddalono skargę, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Wyrokiem z dnia 24 września 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 540/24, Sąd I instancji oddalił wniesioną skargę. Następnie, pismem z 7 października 2024 r. Skarżąca złożyła wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2024 r. Sąd I instancji odmówił Skarżącej sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca. Jednocześnie złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 marca 2025 r., sygn. akt I OZ 128/25 oddalił zażalenie Skarżącej na postanowienie Sądu I instancji o odmowie sporządzenia i doręczenia uzasadnienia wyroku. Opisanym na wstępie postanowieniem z 27 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wa 540/24 – Sąd I instancji, na podstawie art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Skarżąca w zawiadomieniu o terminie rozprawy została prawidłowo pouczona, że w sprawach, w których oddalono skargę, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Sąd I instancji podał, że okoliczność podana we wniosku o przywrócenie terminu, tj. hospitalizacja Skarżącej w miesiącu wrześniu 2024 r. nie stanowiła przeszkody dla niej do korespondowania w tym okresie z Sądem. Podał, że w tym okresie Skarżąca złożyła do akt sprawy wniosek z 21 września 2024 r. o wyłączenie sędziego, rozstrzygnięty postanowieniem z 23 września 2024 r., które, co istotne, zdaniem Sądu I instancji, zostało w terminie zaskarżone przez Skarżącą. W ocenie Sądu I instancji, powyższe może prowadzić do wniosku, że powoływana okoliczność hospitalizacji nie stanowiła przeszkody w prowadzeniu przez Skarżącą korespondencji z Sądem. Tym bardziej, że prowadzi ją ona za pośrednictwem ePUAP. Ponadto, w ocenie Sądu I instancji, braku winy, nie może także uzasadniać przywoływana we wniosku liczebność prowadzonych postępowań i Skarżąca winna tak zorganizować swoje sprawy aby móc dochować terminów, skoro sama jest inicjatorką tych postępowań. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia Skarżąca wskazała na znaczną ilość spraw, które prowadzi w sądach administracyjnych. Ponadto podała, że stan zdrowia jej oraz jej dziecka wyklucza możliwość odpowiadania na wszystkie wezwania Sądu w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu z uwagi na nieznajomość przez skarżącego prawa (por. postanowienia NSA: z 27 czerwca 2016 r., II FZ 359/16: z 12 stycznia 2016 r., II OZ 1369/15; z 28 listopada 2012 r., I OZ 869/12; z 8 lipca 2008 r. II OZ 712/08). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie sposób bowiem dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Argumentacja Skarżącej (powtórzonej również w przedmiotowym zażaleniu) odnoszącej się do dużej ilości spraw, które prowadzi zarówno przed organami administracji, jak również przed sądami administracyjnymi - nie może w żadnym wypadku zostać uznana, za okoliczność wskazującą na brak jej winy w uchybieniu terminu. Zgodzić się również należy z Sądem I instancji, że z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że hospitalizacja Skarżącej we wrześniu 2024 r. - nie stanowiła dla Skarżącej przeszkody do korespondowania drogą elektroniczną (e-PUAP), w tym okresie z Sądem I instancji. W związku z tym za słuszną należy uznać konkluzje zaskarżonego postanowienia, że trzykrotna hospitalizacja Skarżącej nie stanowiła przeszkody w terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Dodać przy tym należy, że Skarżąca nie przedłożyła do akt sądowych sprawy żadnej dokumentacji medycznej, z której wynikałyby powyższe hospitalizacje, a w związku z tym nie da się również ustalić, w jakim okresie miały one miejsce i czy rzeczywiście w terminie otwartym do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Skarżąca nie uprawdopodobniła w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu, ani nie zadbała należycie o swoje interesy ( pouczenie zawarte w zawiadomieniu o terminie rozprawy). Tym samym podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że argumenty podniesione we wniosku, jak i w przedmiotowym zażaleniu, nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.