I OZ 325/23

Dnia 9 sierpnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt I SPP/Wa 335/22 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt I SPP/Wa 335/22, odmówił K. M. przywrócenia terminu do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2022 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 26 stycznia 2023 r. skarżący wystąpił kolejny raz do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 20 marca 2023r., odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 13 kwietnia 2023 r. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia sprzeciwu upłynął w dniu 20 kwietnia 2023 r. Tymczasem, skarżący dopiero pismem z dnia 24 kwietnia 2023 r. wniósł sprzeciw. Równocześnie skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, podnosząc, że opóźniony powrót z zagranicy uniemożliwił mu złożenie sprzeciwu w terminie. Sąd wskazał, że brak winy w niedochowaniu terminu zachodzi jedynie wówczas, gdy strona natrafiła na przeszkodę, której nie dało się przy dołożeniu należytej staranności w żaden sposób usunąć przed upływem wyznaczonego terminu do dokonania czynności. Za przyczyny takie uważa się z reguły zdarzenia nieprzewidywalne, które powodują obiektywnie brak sprzyjających okoliczności do dokonania czynności, jak klęski żywiołowe, katastrofy komunikacyjne, niespodziewana choroba i inne nagłe zdarzenia, na które strona nie ma wpływu. Oznacza to zatem, że jedyną możliwością przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez wnioskującego, że dokonanie czynności w terminie nie było możliwe z uwagi na taką nieprzewidywalną przyczynę. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że nie można uznać, aby opóźniony powrót z zagranicy przez skarżącego stanowił okoliczność uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu. Sąd wskazał, że skarżący występując w dniu 26 stycznia 2023 r. do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy winien liczyć się z tym, że może być do niego kierowana korespondencja sądowa, w tym wydane orzeczenia. Dlatego też, skarżący przed wyjazdem winien zorganizować swoje sprawy w taki sposób, aby podczas pobytu poza miejscem adresu do korespondencji zagwarantować sobie należytą ochronę własnych spraw, np. poprzez ustanowienie na ten czas pełnomocnika procesowego, pełnomocnika do doręczeń, poinformowanie listowne Sądu o nie kierowaniu w tym czasie korespondencji sądowej, czy też telefonicznie skontaktowanie się z Sądem w celu powzięcia informacji o stanie sprawy. Skarżący jednak w żaden z powyższych sposobów nie zabezpieczył swoich interesów. Sąd uznał zatem, że nie dołożył on należytej staranności i największego w okolicznościach sprawy wysiłku przy prowadzeniu własnych spraw. Dlatego też – zdaniem Sądu – brak jest podstaw do pozytywnego uwzględnienia wniosku skarżącego. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Co więcej, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Wobec tego, przy uwzględnieniu wymogów przewidzianych w art. 87 § 1 p.p.s.a., przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie, która występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 p.p.s.a. Zaznaczyć przy tym należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił wystąpienia przesłanek pozwalających przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Ani bowiem we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, ani w niniejszym zażaleniu, nie zostały podane okoliczności, które wypełniałyby przesłankę z art. 86 § 1 p.p.s.a. Przedłużający się wyjazd zagraniczny skarżącego nie może być bowiem brany pod uwagę jako okoliczność wyłączająca winę gdyż jest to okoliczność na którą strona miała wpływ. Należy podkreślić, że w odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Skarżący wyjeżdżając za granicę, wiedząc, że będzie przez jakiś czas przebywać poza miejscem zamieszkania, winien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw, zwłaszcza sądowych. Jeżeli skarżący nie podjął takich czynności, to nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu. Mając na uwadze powyższe rozważania oraz stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z przepisami obowiązującego prawa. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.