I OZ 318/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 17 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 17/23 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. S na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 lutego 2020 r. nr SKO-4160.25.2020 w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 17 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 17/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: Sąd I instancji), na podstawie art. 87 § 5 i art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), odrzucił wniosek M. S. (dalej: Skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: Kolegium) z 13 lutego 2020 r. nr SKO-4160.25.2020 w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W ocenie Sądu I instancji, przedmiotowy wniosek jest niedopuszczalny i jako taki podlega odrzuceniu. Sąd uznał, że zaskarżona decyzja doręczona została profesjonalnemu pełnomocnikowi Skarżącego 19 marca 2020 r., a zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na opisaną powyżej decyzję upłynął z dniem 20 kwietnia 2020 r. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności został złożony 8 grudnia 2022 r., tj. po upływie roku od uchybionego terminu. Zdaniem Sądu I instancji, w niniejszej sprawie nie zaistniał również wyjątkowy przypadek, który uzasadniałby dopuszczalność rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zdaniem Sądu I instancji, nie można bowiem przyjąć, że pandemia koronawirusa SARS-CoV-2 oraz wprowadzane lockdown-y, na które powołuje się pełnomocnik Skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu są okolicznościami nadzwyczajnymi, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie. Tym bardziej, że w sprawie doszło do prawie trzyletniego przekroczenia terminu do złożenia wniosku. W ocenie Sądu I instancji, uznanie powyższych okoliczności za przypadek wyjątkowy oznaczałoby w istocie obowiązek przywracania terminu do dokonania określonej czynności niemalże w każdym przypadku uchybienia terminu w okresie obowiązywania pandemii, co stałoby w sprzeczności z ideą instytucji przywrócenia terminu. Końcowo Sąd I instancji zaznaczył, że Skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika będącego radcą prawnym – zarówno na etapie postępowania administracyjnego, jak i sądowego. Od profesjonalnego pełnomocnika wymagana jest zatem podwyższona staranność w zakresie obsługi prawnej swojego mocodawcy. W związku z powyższym przyczyną uchybienia terminu nie może być zwykły błąd czy niedopatrzenie. Zdaniem Sądu I instancji, brak zainteresowania sprawą przez prawie trzy lata bez jednoznacznej przyczyny nie pozostaje bez wpływu na ostateczny wynik postępowania w przedmiocie wniosku profesjonalnego pełnomocnika o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i nie uzasadnia przyjęcia zaistnienia wyjątkowego przypadku. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia lub jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów art. 86 i 87 p.p.s.a., których celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu bez jej winy dla podjęcia czynności procesowej, w związku z ustawą z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, (Dz. U. z 2021 r. poz. 737), w tym ustawę - Prawo pocztowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji uznał wniosek skarżącego o przywrócenie terminu za niedopuszczalny na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 5 p.p.s.a. Z ww. przepisów wynika, że sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym m.in. wniosek o przywrócenie terminu złożony po upływie roku od uchybionego terminu, w sytuacji, gdy nie zachodził przypadek wyjątkowy. Regulacja ta stanowi odstępstwo od normy wyrażonej w art. 86 § 1 p.p.s.a., w świetle której jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Prawidłowe zastosowanie art. 87 § 5 p.p.s.a. jest uwarunkowane wykazaniem łącznego zaistnienia dwóch przesłanek, tj. że od uchybienia terminu przewidzianego na dokonanie czynności procesowej upłynął okres dłuższy niż rok oraz że nie zaistniały okoliczności wyjątkowe, które to spowodowały. W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie stwierdził Sąd I instancji, trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na opisaną powyżej decyzję Kolegium upłynął 20 kwietnia 2020 r., a wniosek o przywrócenie tego terminu Skarżący złożył osobiście w siedzibie organu dopiero 8 grudnia 2022 r. Nastąpiło to zatem niewątpliwie po upływie roku od uchybionego terminu (ponad 2 lata), co skutkuje ziszczeniem się pierwszej z przesłanek niedopuszczalności takiego wniosku. Jeśli chodzi o drugą przesłankę określoną w art. 87 § 5 p.p.s.a., ustawodawca posłużył się w tym zakresie pojęciem nieostrym "przypadku wyjątkowego". Oznacza to konieczność każdorazowego zdefiniowania tego pojęcia przez sąd w odniesieniu do indywidualnych okoliczności danej sprawy. W orzecznictwie na gruncie tego przepisu wskazuje się, że pod pojęciem "przypadku wyjątkowego" należy rozumieć nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie. Pojęcie wyjątkowego przypadku podlega więc ocenie sądu, jednakże zgodnie z intencją ustawodawcy należy interpretować je ścieśniająco. Za wyjątkowy przypadek należy uznać taką sytuację życiową, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że określone zdarzenia – tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i ingerujące w plany życiowe – nie należą do zdarzeń codziennych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt I OZ 1906/17). Podstawą do przywrócenia terminu na wniosek oparty o art. 87 § 5 p.p.s.a. nie może być np. sam fakt choroby, choćby ciężkiej, czy podeszły wiek, nie są one bowiem równoznaczne z całkowitą niemożnością dokonania czynności procesowej (por. postanowienia NSA z dnia: 2 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 444/13; 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 624/14; 28 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 665/16; 21 września 2017 r., sygn. akt I OZ 1301/17). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy nie wystąpił wyjątkowy przypadek, o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo Sąd I instancji uznał, że pandemia koronawirusa SARS-CoV-2 oraz wprowadzane lockdown-y, nie są okolicznościami nadzwyczajnymi, które uniemożliwiały złożenie wniosku o przywrócenie terminu w normalnym terminie przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego radcą prawnym. Tym bardziej, że w sprawie doszło do prawie trzyletniego przekroczenia terminu do złożenia wniosku. Zgodzić się też należy z Sądem I instancji, że uznanie powyższych okoliczności za przypadek wyjątkowy oznaczałoby w istocie obowiązek przywracania terminu do dokonania określonej czynności niemalże w każdym przypadku uchybienia terminu w okresie obowiązywania pandemii, co stałoby w sprzeczności z ideą instytucji przywrócenia terminu. Dla procesowych losów wniosku o przywrócenie terminu w okolicznościach niniejszej sprawy ma zatem decydujące znaczenie treść art. 87 § 5 p.p.s.a., ponieważ po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych – tego rodzaju wyjątkowego przypadku Skarżący, także w zażaleniu, nie wykazał, o czym wyżej była mowa. Tym samym w zażaleniu nie podważono skutecznie oceny Sądu I instancji, który niewadliwie stwierdził, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony po terminie, o jakim mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a., co uprawniało ten Sąd do zastosowania art. 88 p.p.s.a. i odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu jako niedopuszczalnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.