I OZ 317/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 298/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 9 stycznia 2025 r. nr SKO.4205.100.2024 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w opłacie za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej postanawia: oddalić zażalenie.

A.T. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 9 stycznia 2025 r., nr SKO.4205.100.2024, utrzymującą w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 18 listopada 2024 r., nr [...], na mocy której odmówiono wyżej wymienionej umorzenia zaległej odpłatności za okres od 1 stycznia 2020 r. do 23 listopada 2021 r. w wysokości 16 099,93 złotych wraz z odsetkami za pobyt syna K.K. w rodzinie zastępczej spokrewnionej. W przedmiotowej skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwiach, zwany dalej "Sądem I instancji", postanowieniem z dnia 21 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 298/25, po rozpoznaniu wniosku A.T., zwanej dalej "skarżącą" lub "wnoszącą zażalenie", odmówił wstrzymania wykonania wyżej wskazanej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej skarżącej umorzenia zaległości z tytułu opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej nie ma cech wykonalności. Zaskarżona decyzja, nie jest dla skarżącej źródłem jakichkolwiek nakazów lub zakazów podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Nie powoduje ona żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony i nie nakłada na stronę nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. Tym samym uznano, że skoro zaskarżone rozstrzygnięcie z uwagi na swój charakter nie podlega wykonaniu, zatem brak jest podstaw do wydania orzeczenia o wstrzymaniu jego wykonania. Abstrahując od powyższego, Sąd I instancji zauważył, że skarżąca we wniosku nie powołała żadnej z ustawowych przesłanek wstrzymania wyrażonych w art. 61 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Odnosząc się do podniesionego przez skarżącą argumentu dotyczącego trudnej sytuacji materialnej podkreślono, że wyżej wymieniona nie przedstawiła żadnego dokumentu obrazującego jej sytuację finansową. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wnioskując o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wnosząca zażalenie podniosła, że nie posiada środków pieniężnych na zapłatę zaległości i pozostaje aktualnie bez zatrudnienia. Egzekucja należności spowoduje obciążenie skarżącej dodatkowymi kosztami i odsetkami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać w całości lub w części wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z konstrukcji art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że na stronie skarżącej spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w powołanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. W tym kontekście podkreślić należy, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji może dotyczyć tylko takiego aktu, który nadaje się do wykonania i wymaga wykonania (np. postanowienie NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II OZ 665/09, LEX nr 552936). Przez pojęcie "wykonanie aktu administracyjnego" należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny stanu rzeczy lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Chodzić może o takie decyzje, które nakładają na stronę pewne obowiązki lub przyznają prawa. Cechy tej nie mają akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (por. J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 61, LEX). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 9 stycznia 2025 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 18 listopada 2024 r., którą odmówiono umorzenia zaległej odpłatności wraz z odsetkami za pobyt jej syna w rodzinie zastępczej spokrewnionej. Zaskarżona decyzja, na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd I instancji, nie wywołuje skutków, które mogłyby uzasadniać wstrzymanie jej wykonania. Jej przedmiotem nie jest nakazanie zachowania się podmiotu uprawnionego lub zobowiązanego do wykonania, które polegałoby na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowania innych podmiotów, czy też świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego. Strona nie nabyła także na jej mocy żadnych praw. Skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia zaległej odpłatności, jednakże nie na mocy kwestionowanej w niniejszej sprawie decyzji, o której wstrzymanie złożyła wniosek. Rozstrzygnięcia zawarte w decyzji o odmowie umorzenia zaległości w opłacie za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej nie skutkują zatem dla wnoszącej zażalenie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 63 § 3 P.p.s.a. W konsekwencji powyższego podnoszone przez wnoszącą zażalenie okoliczności sprawy, dotyczące m.in. jej sytuacji finansowej, pozostają bezprzedmiotowe dla rozpoznania złożonego w sprawie wniosku. Tym samym zawarte w uzasadnieniu zażalenia twierdzenia nie mogły skutkować wzruszeniem zaskarżonego postanowienia. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.