I OZ 314/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 9 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na zarządzenie Sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Po 457/26 o pozostawieniu wniosku A.M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bez rozpoznania w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 13 marca 2026 r. nr SKO.PS.4040.51.2026 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Pismem elektronicznym z 24 kwietnia 2026 r. A.M. (dalej "skarżąca") wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 13 marca 2026 r. nr SKO.PS.4040.51.2026 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. W piśmie zawarto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarga oraz wniosek stanowiące załącznik do pisma elektronicznego, nie zostały podpisane w sposób prawem przewidziany. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 28 maja 2026 r., sygn. akt II SA/Po 457/26 wezwano skarżącą za pośrednictwem operatora pocztowego Poczty Polskiej, aby w terminie siedmiu dniu od dnia doręczenia wezwania, nadesłała własny numer PESEL oraz skargę zawierającą wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia (złożonej drogą elektroniczną e-Doręczenia) podpisaną przez nią kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym niebędącym podpisem własnoręcznym strony lub wydrukowanie, podpisanie i przesłanie do Sądu skargi w formie papierowej. Sąd wyjaśnił przy tym, że skarżąca podpisała elektronicznie jedynie pismo przewodnie przesyłające skargę, a nie podpisała elektronicznie skargi z uzasadnieniem i wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, stanowiącej załącznik do pisma. Jednocześnie pouczono skarżącą, że nieusunięcie braków formalnych skargi we wskazanym terminie skutkować będzie jej odrzuceniem. Wezwanie zostało doręczone skarżącej 9 czerwca 2026 r. (zpo k. 44 akt sądowych). Pismem z 10 czerwca 2026 r. skarżąca nadesłała drogą elektroniczną pismo procesowe "odniesienie się do odpowiedzi SKO na skargę". Pismo przewodnie zostało podpisane, natomiast treść załącznika, nie. Skarżąca podała jednocześnie numer PESEL. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 czerwca 2026 r. wezwano skarżącą (drogą elektroniczną) do podpisania załącznika do pisma przewodniego z 10 czerwca 2026 r. W odpowiedzi skarżąca wniosła dwa pisma - z 11 i 12 czerwca 2026 r., z których jedno zawierało analogiczny błąd, drugie zaś było już podpisane prawidłowo. W konsekwencji powyższych działań, zarządzeniem z 25 czerwca 2026 r., sygn. akt II SA/Po 457/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pozostawił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bez rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że zgodnie z art. 49 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej "P.p.s.a.") jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie załącznik do pisma przewodniego skarżącej z 24 kwietnia 2026 r. w postaci skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia nie zawierał podpisu elektronicznego, co jest wymagane przez przepisy prawa. Jak bowiem stanowią odpowiednio art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. W odniesieniu do powołanych wyżej przepisów Sąd I instancji wskazał na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego, z której wynika, że zgodnie z art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 oraz art. 12b § 1 i art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a., skargę stanowiącą załącznik do formularza pisma ogólnego, podpisanego podpisem zaufanym, przesłanego przez platformę ePUAP, należy uznać za podpisaną jedynie wówczas, gdy została ona odrębnie podpisana podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (uchwała NSA z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro skarga do sądu administracyjnego jest pismem procesowym, co wynika z art. 57 § 1 P.p.s.a., to ww. zasada wysłowiona przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczy wszystkich pism procesowych bez wyjątku. Sąd I instancji uznał zatem, że skoro ustanowiono zasadę, że jeżeli pismo jest wnoszone w drodze elektronicznej wraz z załącznikami, które stanowią właściwą treść pisma i załączniki te nie zostaną podpisane osobno, to po prawidłowym a bezskutecznym wezwaniu skarżącego, podlegają one pozostawieniu bez rozpoznania. Tak też stało się w niniejszej sprawie. Skarżącą wezwano do nadesłania skargi zawierającej wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, które dołączono do pisma przewodniego z 24 kwietnia 2026 r. Skarga wraz z wnioskiem, a więc załącznik do ww. pisma, nie zostały bowiem podpisane. Skarżąca, pomimo prawidłowego wezwania, nie dopełniła tego obowiązku. W dniu 9 czerwca 2026 r. skarżąca odebrała wezwanie do uzupełnienia ww. braku poprzez podpisanie załącznika do pisma z 24 kwietnia 2026 r. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie w ten sposób, że nadesłała brakujący numer PESEL i ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę. Nie nadesłano przy tym podpisanego załącznika (skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż w nim podniesione. Stosownie do treści art. 49 § 1 P.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest przepis art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że skarżąca za pośrednictwem platformy "e-Doręczenia" wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 13 marca 2026 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. W skardze zawarła wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia. Z uwagi na dostrzeżone braki formalne w postaci braku nr PESEL oraz niepodpisania załączników (skargi i wniosku o przywrócenie terminu), Sąd I instancji wezwał skarżącą, za pośrednictwem Poczty Polskiej, do ich uzupełnienia w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, w myśl art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd przesłał skarżącej ponadto odpis odpowiedzi na skargę. Skarżąca odebrała powyższe wezwanie w dniu 9 czerwca 2026 r. (k. 44 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w dniu 10 czerwca 2026 r. nadesłała pismo procesowe stanowiące odniesienie się do odpowiedzi na skargę. Sąd I instancji pismem z 11 czerwca 2026 r. wezwał skarżącą do jego podpisania, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania. W odpowiedzi skarżąca pismem z 11 czerwca 2026 r. ponownie nadesłała niepodpisane załączniki w postaci pisma procesowego stanowiącego odniesienie się do odpowiedzi na skargę organu. Pismem z 12 czerwca 2026 r. skarżąca nadesłała podpisane już pismo procesowe stanowiące odniesienie się do odpowiedzi na skargę organu. Zaskarżonym zarządzeniem z 25 czerwca 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny pozostawił wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bez rozpoznania. W tak przedstawionych okolicznościach sprawy zauważyć należy, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny zobligowany jest do zbadania czy wniesiona skarga spełnia wymogi formalne przewidziane m.in. w art. 46 P.p.s.a. Wobec ustalenia, że skarga nie zawiera podpisu, Sąd zobowiązany jest na podstawie art. 49 § 1, § 2a, § 2b w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. (rygor odrzucenia skargi) wezwać skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie. Z akt sądowych wynika, że takie wezwanie Sąd skierował do skarżącej za pośrednictwem Poczty Polskiej. Wezwanie zostało odebrane w dniu 9 czerwca 2026 r. a zatem termin do podpisania skargi upływał z dniem 16 czerwca 2026 r. Skarżąca jednakże w zakreślonym terminie nie nadesłała podpisanej skargi (nadesłała pismo stanowiące ustosunkowanie się do odpowiedzi na skargę organu). W konsekwencji niepodpisania skargi, również wniosek o przywrócenie terminu nie został podpisany. Z tych przyczyn, obowiązkiem Sądu, wobec nieusunięcia przez skarżącą braków formalnych skargi, było jej odrzucenie, nie zaś wydanie zarządzenia o pozostawieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bez rozpoznania. Sąd I instancji nie mógł bowiem zastosować rygoru wynikającego z art. 49 § 2 P.p.s.a., a rygor odrzucenia skargi wynikający z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a., tym bardziej, że Sąd ten, na żadnym etapie postępowania, nie wzywał skarżącej odrębnym zarządzeniem do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że w przypadku odrzucenia skargi wniosek o przywrócenie terminu staje się bezprzedmiotowy. Na marginesie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy powołał się na uchwałę z 6 grudnia 2021 r., sygn. akt I FPS 2/21, bowiem dotyczy ona pism wnoszonych poprzez platformę ePUAP. W niniejszej sprawie skarżąca nie złożyła natomiast skargi za pośrednictwem rzeczonej platformy, a poprzez "e-Doręczenia", co spowodowało, że Sąd I instancji wystosował do skarżącej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi za pośrednictwem Poczty Polskiej. Skarżąca dopiero na etapie składania pisma stanowiącego ustosunkowanie się do odpowiedzi na skargę organu skorzystała z platformy ePUAP i dopiero od tego momentu zastosowanie znalazła rzeczona uchwała. Ponadto ze wskazanej uchwały nie wynika, jak przyjął to Sąd I instancji, że jeśli pismo jest wnoszone drogą elektroniczną wraz z załącznikami, które stanowią właściwą treść pisma i załączniki te nie zostaną podpisane osobno, to po prawidłowym a bezskutecznym wezwaniu skarżącego, podlegają one pozostawieniu bez rozpoznania. Wynika z niej natomiast, że w przypadku niepodpisania załącznika stanowiącego skargę i bezskutecznym wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych, skarga taka podlega odrzuceniu. Taki też rygor zawierało wezwanie wystosowane do skarżącej w niniejszej sprawie (k. 29 akt sądowych). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 198 i art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.