I OZ 313/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 1024/17 o odrzuceniu skargi J. B. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w straży pożarnej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 1024/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę J. B. na decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w straży pożarnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 października 2017 r. pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do nadesłania pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do reprezentowania skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.). Przesyłka pocztowa, zawierająca wezwanie, awizowana była w dniu 8 listopada 2017 r. z powodu niemożności jej doręczenia i została odebrana przez adresata w dniu 23 listopada 2017 r. Pełnomocnik skarżącego w dniu 30 listopada 2017 r. nadał na poczcie pełnomocnictwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucając skargę powołał się m.in. na treść art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stwierdził, że doręczenie zastępcze wezwania nastąpiło w dniu 22 listopada 2017 r., tj. z upływem czternastodniowego okresu przechowywania przez pocztę przesyłki. W przypadku awizowania przesyłki, jej doręczenie uważa się za dokonane z upływem czternastodniowego okresu, liczonego od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej. W rozpatrywanej sprawie ostatni dzień terminu przewidzianego do uzupełnienia braku formalnego skargi upłynął zatem w dniu 29 listopada 2017 r. Pełnomocnik nadał pełnomocnictwo w placówce pocztowej w dniu 30 listopada 2017 r., a więc po terminie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł J. B., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: - art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a. poprzez bezzasadne uznanie, że w sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające wezwanie pełnomocnika skarżącego do wylegitymowania się odrębnym pełnomocnictwem wskazującym wprost "wojewódzki sąd administracyjny" lub "sądy administracyjne", w sytuacji gdy przedmiotowa skarga nie zawierała żadnego braku formalnego – pełnomocnictwo bowiem udzielone przez skarżącego znajduje się w aktach sprawy, gdyż zostało załączone przez pełnomocnika do odwołania od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Tychach i obejmuje reprezentowanie mocodawcy przed sądem każdej kategorii – zatem także przed sądami administracyjnymi, a w konsekwencji bezzasadne odrzucenie skargi; - art. 73 ust. 4 w zw. z art. 65 i art. 73 ust. 1, 2 i 3 P.p.s.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, że skutek doręczenia przesyłki nastąpił w dniu 22 listopada 2017 r.; - art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 73 i art. 65 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że skarżący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych wniesionej skargi. W oparciu o powyższe zarzuty J. B. wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; 2) zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Pismem z dnia 9 marca 2018 r. J. B. uzupełnił zażalenie, podtrzymując stanowisko że nie uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pełnomocnik skarżącego nadał bowiem pełnomocnictwo w placówce pocztowej w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, które zostało odebrane w terminie wskazanym w awizie pozostawionym pełnomocnikowi skarżącego przez pracownika Poczty Polskiej. Do ww. uzupełnienia zażalenia zostało dołączone pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 28 lutego 2018 r., stanowiące odpowiedź na reklamację. Z pisma tego wynika, że będąca przedmiotem interwencji przesyłka została awizowana w dniach 8 i 16 listopada 2017 r., a jej ostateczny termin odbioru został wyznaczony na dzień 23 listopada 2017 r. Przesyłka w tym dniu została odebrana. W odpowiedzi na zażalenie Śląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach wniósł o jego oddalenie oraz obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 37 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", wskazać należy, że art. 46 § 3 P.p.s.a., po jego nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), która weszła w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r., stanowi że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Z treści powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że pełnomocnik przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej dokonanej w imieniu strony, organu lub przedstawiciela ustawowego, ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Pierwszej czynności procesowej nie można zaś utożsamiać z czynnością dokonaną przed organami administracji publicznej, ponieważ są to dwa różne postępowania, zatem pełnomocnictwo znajdujące się w aktach administracyjnych przedstawionych sądowi wraz ze skargą nie wyczerpuje dyspozycji art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 447/17, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji właściwie wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do reprezentowania strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Za niezasadne uznać także należy zarzuty naruszenia art. 73 ust. 4 P.p.s.a. w zw. z art. 65 P.p.s.a. i art. 73 ust. 1, 2 i 3 P.p.s.a. oraz art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 73 i art. 65 P.p.s.a. Zgodnie z art. 73 § 1 i § 4 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując stosownych zawiadomień, przy czym doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia powyższego okresu. Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że przesyłkę zawierającą wezwanie z dnia 31 października 2017 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi należało – w świetle powołanej wyżej regulacji – uznać za doręczoną z dniem 22 listopada 2017 r., tj. z upływem 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej (8 listopada 2017 r.). Okoliczność późniejszego odbioru przesyłki w dniu 23 listopada 2017 r. nie mogła mieć wpływu na skutki procesowe wynikające z cytowanych przepisów, na co wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w doktrynie (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt II FZ 762/12, z dnia 16 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 103/04, z dnia 17 czerwca 2016 r., sygn. akt I GZ 394/16, z dnia 6 listopada 2017 r., sygn. akt II FZ 621/17, z dnia 13 lutego 2018 r., sygn. akt II GZ 32/18 oraz z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 630/17; dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). Późniejsze wydanie pisma stronie na jej żądanie, pomimo upływu terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 P.p.s.a. (a zatem bezpodstawnie przetrzymywanego przez operatora pocztowego), nie obala bowiem doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. (por. B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz do art. 73, teza 2, LEX 2013). Błędne poinformowanie przez pracownika operatora pocztowego o terminie odebrania przesyłki nie mogła zatem wpłynąć na ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Okoliczności te mogłyby ewentualnie stać się przedmiotem oceny wniosku o przywrócenie terminu w odrębnym postępowaniu incydentalnym. Mając powyższe na względzie właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że braki formalne skargi zostały uzupełnione po upływie terminu, co zobowiązywało do odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się natomiast do wniosku Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego stwierdzić należy, że brak jest podstaw do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 197 § 2 P.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy Rozdziału 1 Działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V, Rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia.