I OZ 294/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 23 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SPP/Gd 178/25 o odrzuceniu sprzeciwu w sprawie ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 23 listopada 2023 r. nr SKO Gd/2738/23 w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: odrzucić zażalenie.

Postanowieniem z 23 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SPP/Gd 178/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił sprzeciw A.M. (dalej: skarżący) na zarządzenie referendarza sądowego z 3 lutego 2026 r. o pozostawieniu wniosku skarżącego bez rozpoznania w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie o sygn. akt II SA/Gd 475/24. Pismem z 15 maja 2026 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 20 maja 2026 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia poprzez podpisanie zażalenia znajdującego się w aktach sprawy bądź przez nadesłanie ww. zażalenia zawierającego własnoręczny, oryginalny podpis – w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Skarżący odebrał wezwanie 9 czerwca 2026 r. i w zakreślonym terminie nie uzupełnił braków formalnych zażalenia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 1 lipca 2026 r. akta z zażaleniem na postanowienie z 23 kwietnia 2026 r. przekazano Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Wymagania dotyczące pism w postępowaniu sądowym zasadniczo zawarte są w rozdziale 1 działu III powołanej wyżej ustawy. Wedle art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Natomiast w myśl art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. Jak z kolei stanowi art. 180 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci skargę kasacyjną, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Wniesione przez skarżącego zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 23 kwietnia 2026 r. nie zostało podpisane. Prawidłowo więc wezwano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych zażalenia w terminie siedmiu dni, pouczając go jednocześnie o skutkach procesowych niewykonania wezwania w terminie. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu 9 czerwca 2026 r., a termin do jego wykonania upłynął 16 czerwca 2026 r. Skarżący nie uzupełnił w terminie braków formalnych zażalenia. Należy zauważyć, że skarżący po raz kolejny w niniejszej sprawie (uprzednio w sprawie głównej o sygn. akt II SA/Gd 475/24, jak i w sprawie przyznania prawa pomocy o sygn. akt II SPP/Gd 133/24) wniósł niepodpisany środek zaskarżenia, a następnie zaniechał uzupełnienia jego braków formalnych. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomo z urzędu, że skarżący również w innych sprawach był prawidłowo wzywany do podpisania zażalenia, jednak wezwania te pozostały bez jego odpowiedzi (np. postanowienia NSA: z 11 stycznia 2022 r., III OZ 1281/21; z 21 kwietnia 2022 r., I OZ 141/22; z 1 października 2024 r., I OZ 606/24; z 17 grudnia 2024 r., I OZ 788/24; z 10 kwietnia 2025 r., I OZ 152/25). Działanie skarżącego tym samym zdaje się być nakierowane na przedłużanie postępowania sądowego i w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy je uznać za nadużycie prawa do sądu. Nadużycie prawa jest kategorią stosowania prawa. To konkretna sytuacja, w której określony podmiot działa w sprecyzowany sposób (K. Osajda, Nadużycie prawa w procesie cywilnym, PS 2005/3/47). Ma ono miejsce w sytuacjach, gdy strona podejmuje prawnie dozwolone działania dla celów innych, niż przewidziane przez ustawodawcę. W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, lecz sprzeciwia się jego sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo, 2007/11/49; T. Cytowski, Procesowe nadużycie prawa, PS 2005/5/81). Tak należy ocenić działania podmiotu, który inicjuje szereg postępowań administracyjnych lub sądowych w celu innym niż ochrona swych praw – w ten sposób wpływając na obniżenie poziomu ochrony innych podmiotów, które nie mogą w dostatecznie szybki sposób uzyskać ochrony prawnej (H. Dolecki, Nadużycie prawa do sądu, w: Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980–2005, Warszawa 2005, s. 136). Podzielając stanowisko wyrażone w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 kwietnia 2026 r. (I OZ 103/26 oraz I OZ 104/26), stwierdzić należy, że kwestionowanie przez skarżącego postanowień Sądu I instancji kolejnymi zażaleniami, które nie zawierają wymaganego ustawą podpisu, przy jednoczesnym prawidłowym wystosowywaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny kolejnych wezwań w tym samym zakresie (z określeniem terminu na ich wykonanie i wskazaniem prawidłowego rygoru, opatrzonych stosownymi pouczeniami) nie może podlegać ochronie prawnej. Nie sposób bowiem uznać, że strona, wielokrotnie pouczana o konieczności sygnowania środka odwoławczego podpisem, nie ma świadomości konsekwencji swego działania, a szczególnie w sytuacji wnoszenia kolejnego zażalenia w tej samej sprawie. Instytucja zażalenia, stanowi jedną z form realizacji wpisanego w Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm.) prawa strony do sądu, jednak nie może być skutecznie realizowana w sytuacji wyżej opisanego działania skarżącego, który wydaje się dążyć jedynie do przedłużenia postępowania sądowego, czyniąc ze swego prawa nienależyty użytek. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny za słuszne uznał przedstawienie Sądowi odwoławczemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku kolejnego zażalenia strony obarczonego tym samym brakiem formalnym, celem jak najszybszego zakończenia postępowań wpadkowych inicjowanych przez skarżącego w sprawie. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny odrzucił zażalenie na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.