I OZ 293/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 389/23 o umorzeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 28 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Ol 389/23 umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 28 lutego 2023 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego wskazując, że w dniu 8 maja 2023 r. wydało decyzję uwzględniającą skargę w całości, którą uchylono zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji i przyznano skarżącej wnioskowane świadczenie od dnia 1 sierpnia 2022 r. bezterminowo. Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 11 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie umarzając postępowanie sądowe przytoczył treść art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i stwierdził, że w związku z uwzględnieniem przez organ skargi w całości niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, bowiem na skutek uchylenia zaskarżonej decyzji w postępowaniu autokontrolnym organu, brak jest już przedmiotu zaskarżenia, a tym samym przedmiotu kontroli sądowej. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wskazując że zaskarżone postępowanie narusza przepisy postępowania w dwojaki sposób bowiem: 1) nie został zasądzony zwrot kosztów postępowania i zastępstwa procesowego; 2) Sąd w uzasadnieniu postanowienia wskazał błędną podstawę prawną jego wydania (art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zamiast pkt 3 (zdanie ostatnie uzasadnienia). W odniesieniu do pkt 1 skarżąca wskazała, że rozstrzygnięcie jest niezgodne z art. 201 § 1 w zw. z art. 53 § 3 P.p.s.a., bowiem Sąd I instancji nie zasądził należnego skarżącemu zwrotu kosztów postępowania. W złożonej w sprawie skardze zawarty został odpowiedni wniosek w tym zakresie, a ustawa nie przewiduje żadnych innych warunków zasądzenia zwrotu tych kosztów, zatem w przypadku umorzenia postępowania w związku z uwzględnieniem przez organ II instancji skargi w ramach uprawnień autokontrolnych sąd powinien był zaskarżonym postanowieniem zasądzić na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania i zastępstwa procesowego. W odniesieniu do pkt 2 skarżąca zwróciła natomiast uwagę, że jest to prawdopodobnie omyłka pisarska, bowiem Sąd na wstępie uzasadnienia wskazał poprawną podstawę prawną umorzenia postępowania (tj. art. 161 § 1 pkt 3), jednak wobec powołania przez Sąd na koniec uzasadnienia podstawy z art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. podstawa ta jest błędna, gdyż w przedmiotowej sprawie ani skarżąca ani jej pełnomocnik skargi nie cofnęli. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. Natomiast odrębną podstawę umorzenia stanowi art. 161 § 1 pkt 2 i 3 P.p.s.a., zgodnie z którym umorzenie postępowania następuje w przypadku śmierci strony (który to przepis nie ma zastosowania w tej sprawie), jak również w przypadku, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że w związku z wniesioną przez M. B. skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 28 lutego 2023 r., organ w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. w dniu 8 maja 2023 r. wydał decyzję, którą uchylił własną decyzję z dnia 28 lutego 2023 r. oraz decyzję Burmistrza Miasta Działdowo z dnia 11 października 2022 r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz orzekł co do istoty poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na matkę od dnia 1 sierpnia 2022 r. bezterminowo. W tej sytuacji postępowanie sądowe podlegało umorzeniu w oparciu o przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odwołał się w swoich rozważaniach do bezspornej okoliczności uwzględnienia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie skargi i uchylenia w trybie autokontroli decyzji z dnia 28 lutego 2023 r. jak również przytoczył treść art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., jednakże jako podstawę rozstrzygnięcia przyjął art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Powyższe uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem konsekwencją umorzenia postępowania w oparciu o art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. było pominięcie wniosku zawartego w skardze i niezasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego na podstawie art. 201 § 1 P.p.s.a. Wobec powyższego należało uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania celem ustalenia prawidłowej podstawy umorzenia postępowania sądowego i rozpoznania wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Na marginesie wskazać należy, że co do zasady właściwym środkiem, z którym strona powinna wystąpić, w przypadku braku wydania przez Sąd określonego rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, jest wniosek o uzupełnienie postanowienia. Jak wynika bowiem z art. 157 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a., jeżeli sąd nie zamieścił w postanowieniu dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu, to strona - w stosownym terminie - może zgłosić wniosek o uzupełnienie postanowienia. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca złożyła wniosek o uzupełnienie zaskarżonego postanowienia o orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, jednakże w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, mając na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał błędną podstawę rozstrzygnięcia, zażalenie należało uwzględnić. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.