I OZ 285/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Wielkopolskiego na zarządzenie Z-cy Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt II SAB/Po 223/21 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w sprawie ze skargi D. B. na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 12 kwietnia 2022 r., po rozpoznaniu skargi D. B. na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie świadczenia wychowawczego - I. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody Wielkopolskiego do rozpoznania wniosku D. B. z dnia 5 sierpnia 2019 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego, II. stwierdził, że Wojewoda Wielkopolski dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu powyższego wniosku, III. stwierdził, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, IV. zasądził od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda Wielkopolski złożył zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania (punkt IV wyroku), wnosząc o jego uchylenie. Z-ca Przewodniczącego Wydziału II WSA w Poznaniu, zarządzeniem z 16 maja 2022 r., wezwała wnoszącego zażalenie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł, pod rygorem jego odrzucenia, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia. W podstawie prawnej zarządzenia wskazano art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: P.p.s.a.) oraz § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535). Na powyższe zarządzenie Wojewoda Wielkopolski wniósł zażalenie podnosząc, że nie składał środka odwoławczego co do istoty sprawy, więc zażalenie dotyczące wyroku w zakresie kosztów postępowania, zgodnie z dyspozycją art. 227 § 2 P.p.s.a., jest wolne od opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 227 P.p.s.a.: (§ 1) "(z)ażalenie przysługuje na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy". (§ 2) "Od zażaleń, o których mowa w § 1, nie pobiera się opłat sądowych". Stosownie natomiast do treści art. 194 § 1 pkt 9 P.p.s.a. zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania przysługuje jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Z treści powyższych przepisów wynika, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyodrębnia dwa pojęcia: "koszty sądowe" oraz "koszty postępowania". Koszty sądowe w myśl art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe, tj. wpis i opłatę kancelaryjną oraz zwrot wydatków. Natomiast pojęcie (niezbędnych) kosztów postępowania zostało zdefiniowane w art. 205 § 1 i § 2 P.p.s.a. i zalicza się do nich poniesione koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu, równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, wynagrodzenie pełnomocnika. Termin "koszty postępowania" ma niewątpliwie szerszy zakres niż pojęcie "koszty sądowe". Pojęcia te nie mogą więc być utożsamiane. Konieczność rozróżnienia omawianych terminów potwierdza fakt, że ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyraźnie wyodrębnia dwa środki zaskarżenia - zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów sądowych, przewidziane w art. 227 § 1 i zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania, wskazane w art. 194 § 1 pkt 9. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że art. 227 § 2 P.p.s.a. jako wyjątek od zasady powinien być interpretowany ściśle. Stanowi on bowiem odstępstwo od ogólnej reguły, zgodnie z którą strony są zobowiązane ponosić koszty postępowania związane z udziałem w sprawie. Nie bez znaczenia dla przyjęcia takiej wykładni powołanego przepisu pozostaje również jego umiejscowienie w rozdziale 2 ustawy zatytułowanym "Koszty sądowe", stanowiącym wyróżnioną część działu V poświęconego problematyce kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, iż zwolnienie przewidziane w art. 227 § 2 P.p.s.a. dotyczy jedynie postanowień (zarządzeń) wydanych w przedmiocie kosztów sądowych. Wyłączenie – w oparciu o analizowany przepis – obowiązku uiszczenia opłaty sądowej (wpisu) w przypadku zażaleń na postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania pozostawałoby w sprzeczności z literalnym brzmieniem tej regulacji i systematyką aktu prawnego, prowadząc tym samym do zakwestionowania racjonalności rozwiązań prawnych przyjętych przez ustawodawcę (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 21 maja 2020 r. sygn. akt I OZ 346/20 – 352/20, 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OZ 1392/19, 23 maja 2019 r. sygn. akt I OZ 420/19, 6 grudnia 2019 r. sygn. akt I OZ 1196/19). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że wniesione zażalenie na postanowienie dotyczące zwrotu kosztów postępowania nie należy do kategorii zażaleń wolnych od wpisu. W związku z tym uznać należy, że Z-ca Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu prawidłowo zastosował przepis § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wzywając organ do uiszczenia wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. art. 198 i art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.