I OZ 283/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lipca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3053/17 odrzucające skargę E. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

W dniu 23 października 2017 r. (data stempla pocztowego k-9) E. P. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z [...] lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. W dniu 27 września 2017 r. (data stempla pocztowego k-14) pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, uzasadniając go nieprawidłowym doręczeniem przez Pocztę Polską zaskarżonej decyzji. W dniu 14 grudnia 2017 r. uczestnik postępowania zaoponował przeciw wnioskowi o przywrócenie terminu do złożenia skargi wskazując, że skarżąca równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu nie wniosła skargi. Postanowieniem z 17 stycznia 2018 r., IV SA/Wa 3053/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z 7 czerwca 2018 r., I OZ 527/18, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu NSA podał, że Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że w niniejszej sprawie zostały spełnione warunki doręczenia zastępczego zaskarżonej decyzji, określone w art. 44 k.p.a. Podkreślił, że przyjęcie argumentacji strony, że do obalenia domniemania z art. 44 § 4 k.p.a. wystarczy oświadczenie, iż listonosz nie doręczył decyzji, prowadziłoby do niemożliwości przyjęcia doręczenia zastępczego, a zatem nieskuteczności ww. przepisu i nie może być zaakceptowane w sprawie. Jednocześnie sam pełnomocnik skarżącej nie zwrócił się do operatora pocztowego o wyjaśnienie sytuacji, przedstawiając negatywne konsekwencje jakie przypisuje zaniechaniu listonosza, co mógł uczynić niezależnie od instytucji reklamacji. Ponadto bezzasadne jest stanowisko pełnomocnika skarżącej, że nie przysługuje mu prawo do reklamacji, bowiem zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo pocztowe w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej prawo wniesienia reklamacji przysługuje adresatowi w przypadku, gdy przesyłka pocztowa zostanie doręczona adresatowi, co w świetle adnotacji operatora miało miejsce. Dodatkowo okoliczności negatywne mogą być niekiedy udowodnione (np. przez monitoring, jeżeli by istniał i obejmował skrzynkę pocztową). Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 lipca 2018 r., IV SA/Wa 3053/17, odrzucił przedmiotową skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego konieczne jest zachowanie 30-dniowego terminu od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia administracyjnego zapadłego w sprawie oraz wniesienie skargi za pośrednictwem właściwego organu administracji. Zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o możliwości, terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Biorąc pod uwagę fakt, że skarga została nieskutecznie wniesiona w dniu 23 października 2017 r., a ostatecznie odmówiono skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi, należy stwierdzić, że skarga wniesiona została z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.). Zażalenia na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zarzucając naruszenie art. 53 § 1, art. 54 § 1 i art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarga została wniesiona po upływie terminu oraz błędne zastosowanie art. 44 k.p.a. przez uznanie, że doręczenie zastępcze zaskarżonej decyzji było skuteczne, podczas gdy listonosz nie zawiadomił adresata o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, a próba doręczenia nie nastąpiła na adres pełnomocnika, który wskazywał on we wcześniejszych pismach. W dniu 1 kwietnia 2019 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącej, do którego załączył kopię złożonego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez przedstawicieli Poczty Polskiej S.A. w zakresie poświadczenia nieprawdy dotyczącego daty doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję oraz oryginał odpisu skróconego aktu zgonu uczestniczki niniejszego postępowania – E. P. Wskazując na obie powyższe okoliczności, wniósł o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 2 kwietnia 2019 r., I OZ 283/19, zawiesił postępowanie wskazując, że z uwagi na śmierć uczestniczki postępowania, stwierdzonej odpisem skróconym aktu zgonu nr [...], sporządzonym przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego W., z którego wynika, że ww. zmarła w dniu 6 grudnia 2018 r., zachodzą przesłanki do obligatoryjnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego do dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłej albo do dnia ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku (art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Odnosząc się natomiast do kwestii złożonego zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez przedstawicieli Poczty Polskiej S.A. w zakresie poświadczenia nieprawdy dotyczącego daty doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję NSA wskazał, że prawidłowość doręczenia zaskarżonej decyzji została prawomocnie przesądzona przez w postanowieniu z 7 czerwca 2018 r., I OZ 527/18. Postanowieniem z 11 marca 2021 r. podjęto zawieszone postępowanie sądowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. W myśl art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Stosownie zaś do art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (§ 1 pkt 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Przepis art. 44 k.p.a. umożliwia zatem osiągnięcie w toku postępowania skutku doręczenia, warunkującego sprawność i prawną skuteczność podejmowanych przez organ czynności. Stwarza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia przez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. W realiach przedmiotowej sprawy zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 17 sierpnia 2017 r. w trybie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 44 k.p.a. W konsekwencji termin do złożenia skargi upłynął z dniem 18 września 2017 r., z uwagi na to, że ostatni dzień terminu, tj. 16 września 2017 r., przypadał na sobotę – art. 83 § 2 p.p.s.a. Natomiast pełnomocnik skarżącej wniósł skargę do Sądu w dniu 23 października 2017 r. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., czego następstwem było jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Złożenie skargi w dniu 23 października 2017 r. nastąpiło bowiem po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Podniesiona natomiast w zażaleniu okoliczność, jakoby listonosz nie zawiadomił adresata o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym, nie została w żaden sposób udowodniona przez skarżącą. Podkreślenia wymaga, że prawidłowość doręczenia zaskarżonej decyzji została prawomocnie przesądzona przez Naczelny Sąd Administracyjny w postępowaniu wpadkowym dotyczącym kwestii przywrócenia terminu do wniesienia skargi (postanowienie z 7 czerwca 2018 r., I OZ 527/18) i nie podlega już ocenie w niniejszym postępowaniu dotyczącym odrzucenia skargi, gdzie badany jest wyłącznie sam fakt uchybienia terminu do wniesienia skargi i skutki z tym faktem związane. Natomiast okoliczność, że próba doręczenia nie nastąpiła na adres pełnomocnika, który wskazywał we wcześniejszych pismach, została już poddana analizie w postanowieniu Sądu I instancji z 17 stycznia 2018 r., IV SA/Wa 3053/17, w którym stwierdzono, że pełnomocnik skarżącej nie powiadomił organu, podobnie jak i Sądu, o nowym adresie do doręczeń, którym to posługiwał się już co najmniej od dnia 20 września 2017 r. (data zapoznania się z aktami). Adres ten figuruje na stronie kancelarii pełnomocnika i w Krajowym Rejestrze Sądowym. Powyższe może świadczyć o tym, że pełnomocnik nie dopełnił obowiązku o którym mowa w art. 41 § 1 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.