I OZ 277/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1634/22 w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z dnia 4 października 2022 r. nr SKO.405.PS.2042.63.2022 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1634/22 (dalej postanowienie z 25 kwietnia 2023 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił E.M. (dalej skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 4 października 2022 r. nr SKO.405.PS.2042.63.2022 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że na wezwanie Sądu [winno być Przewodniczącego] o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu skarżący w piśmie z 20 marca 2023 r. oświadczył, że nie ma dokumentów na potwierdzenie przebytej w listopadzie 2022 r. choroby. Z powodu braku ubezpieczenia zdrowotnego nie był u lekarza. Nie zachował paragonów z apteki i zielarni. Głównym powodem niedotrzymania terminu był fakt, że po napadzie w 2020 r. miewa zaniki pamięci. Na potwierdzenie tej okoliczności skarżący przedłożył kserokopię aktu oskarżenia z 21 października 2021 r. dotyczącego ww. napadu i kserokopię oświadczenia M.F. z 17 marca 2023 r. o uczęszczaniu przez niego na neuroterapię fal mózgowych oraz zaświadczenia z 17 marca 2023 r. wystawionego przez Gabinet [...] o korzystaniu z terapii medycyny komplementarnej. Sąd I instancji uznał, że skarżący dochował 7-dniowego terminu przewidzianego na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, natomiast nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Analiza wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi doprowadziła Sąd do konkluzji, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący, jako przyczynę uchybienia, wskazał chorobę, która uniemożliwiała mu dokonanie czynności w terminie, jednakże na poparcie tych informacji nie przedstawił żadnych zaświadczeń lekarskich czy innych dokumentów okoliczności te potwierdzających – nie był u lekarza, nie ma paragonów z apteki i zielarni. Skarżący wskazał także na problemy z pamięcią, jakie miewa po napadzie 21 października 2020 r., lecz z przedłożonej kserokopii aktu oskarżenia nie wynika, by E.M. w wyniku dokonanej na jego szkodę zuchwałej kradzieży (czyn z art. 278a § 1 Kodeksu karnego) doznał jakiegokolwiek uszczerbku na zdrowiu. W tych okolicznościach Sąd uznał, że podniesione przez wnioskodawcę okoliczności nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy i nie mogły stanowić podstawy do skutecznego rozpoznania wniosku. Skarżący nie uprawdopodobnił jakimkolwiek zaświadczeniem lekarskim bądź innym dokumentem, że znajdował się w stanie uniemożliwiającym dokonywanie czynności procesowych. Przedstawione zaświadczenia potwierdzają jedynie, że Skarżący uczęszczał na terapie, jednak nie wynika z nich, że były one spowodowane uszczerbkiem, jakiego miał doznać w wyniku napadu. Nie uprawdopodobnił, że choroba (nie wiadomo nawet jak długo ona trwała) czy niedyspozycja zdrowotna spowodowała opóźnienie w złożeniu skargi. Sąd I instancji skonstatował, że przywrócenie terminu jest instytucją służącą ochronie zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Taka ochrona przysługuje jednak wyłącznie w przypadku, kiedy skarżący nie może dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Z przytoczonych przez skarżącego okoliczności nie wynika, by taka sytuacja zaistniała w tej sprawie (k. 34-35, 37-41, 49-53 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 25 kwietnia 2023 r. złożył skarżący, wnosząc o uchylenie postanowienia. Skarżący podniósł, że nie był świadomy, że skargę składa po terminie, gdyż w takim przypadku złożyłby jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu. Zaznaczył, że powodem, dla którego tak późno wysłał skargę do Sądu, była jego choroba, która trwała tydzień (podejrzenie grypy lub covid-19). Wskazał również, że był ofiarą napadu przy bankomacie i od tego momentu ma kłopoty z pamięcią – zapamiętywanie liczb, haseł, dat, zdarzają się zaniki pamięci. Wniósł o umożliwienie mu dostarczenia zaświadczenia na okoliczność zaników pamięci, gdyż w terminie 7 dni nie był w stanie tego zrobić. Do zażalenia skarżący załączył wyniki badania na ilość przeciwciał wirusa SARS-CoV-2, które potwierdzają, że ok. 5 miesięcy wcześniej chorował na covid-19 (k. 64, 65). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2023 r. poz. 259; dalej ppsa). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ppsa). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Bezsporne w tej sprawie jest, że skarżący uchybił ustawowemu terminowi do złożenia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 4 października 2022 r. nr SKO.405.PS.2042.63.2022. Wbrew dyspozycji art. 87 § 2 ppsa skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności mogących wskazywać na brak jego winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi na decyzję II instancji. Zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu podniósł on, że cierpi na zaniki pamięci. Z jednej strony owe problemy z pamięcią skarżący łączy z napadem, do którego doszło 21 października 2020 r., z drugiej zaś z przebytą chorobą covid-19. O ile Sąd nie neguje obu zdarzeń, o tyle nie sposób powiązać ich z deklarowanymi przez skarżącego zanikami pamięci. Odnośnie do napadu Sąd I instancji trafnie wskazał, że z aktu oskarżenia w sprawie o sygn. akt PR 2 Ds. 1121.2021 nie wynika, aby w wyniku tego zdarzenia u skarżącego doszło do urazu mogącego skutkować zanikami pamięci. Sama szamotanina i upadek skarżącego na chodnik – "Pokrzywdzony złapał oskarżonego za rękę, a następnie w wyniku szamotaniny obaj upadli na chodnik." (k. 39) – nie świadczy o doznaniu przez skarżącego uszczerbku na zdrowiu. Gdyby do doszło do urazu głowy u skarżącego, na miejsce zdarzenia wezwane zostałoby pogotowie, które wystawiłoby odpowiednią diagnozę, po której ślad zostałby w dokumentacji medycznej. Kwestia braku ubezpieczenia zdrowotnego w przypadku skarżącego nie eliminowałaby możliwości, a nawet obowiązku udzielenia mu pomocy przez służby medyczne w przypadku przestępstwa, którego był ofiarą, gdyby wymagał takiej pomocy. Do takiej sytuacji jednak nie doszło. W konsekwencji, argument skarżącego o zanikach pamięci w związku z napadem nie jest prawdopodobny. W odniesieniu do załączonych do zażalenia wyników badania na ilość przeciwciał wirusa SARS-CoV-2, które – zdaniem skarżącego – potwierdzają, że ok. 5 miesięcy wcześniej chorował na covid-19, wskazać trzeba, że wyniki te potwierdzają, że do zakażenia doszło wcześniej niż kilka tygodni przed badaniem (wynik dodatni testu w kierunku przeciwciał IgG). Badanie zostało wykonane 7 kwietnia 2023 r. (k. 65). Termin do wniesienia skargi upłynął natomiast 14 listopada 2022 r. O ile powszechnie wiadome jest, że covid-19 może powodować problemy z pamięcią, o tyle równie powszechną wiedzą jest to, że nie zawsze tak się dzieje, lecz tylko w niektórych przypadkach. Większość chorych lub ozdrowieńców nie zgłasza problemów z pamięcią. Nie można wykluczyć, że w przypadku skarżącego doszło do tego rodzaju powikłań. Jednakże, nie sposób oprzeć się w tym zakresie jedynie na fakcie przebytej choroby i deklaracji skarżącego. Nie stanowi to uprawdopodobnienia, że kłopoty z pamięcią mogły wpłynąć na uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie przedłożył jednak w toku tego postępowania stosownej dokumentacji w tym zakresie. Podkreślenia wymaga, że sam fakt przechorowania covid-19 nie świadczy o istnieniu u skarżącego problemów pamięciowych, które wpłynęły na opóźnienie w złożeniu skargi. Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, niedające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Zły stan zdrowia nie przesądza o braku winy w uchybieniu terminu – choroba musi mieć charakter niespodziewany lub wystąpić musi nagłe pogorszenie stanu zdrowia, które nie dało się przewidzieć (postanowienia NSA z: 12.8.2014 r. II FZ 1172/14, Lex 1495027; 9.11.2011 r. I GZ 173/11; 27.9. 2011 r. II OZ 846/11; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2023, s. 626, nb 5 pkt 1). Wniosek skarżącego nie spełniał wymogu uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji trafnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 86 § 1 ppsa i w konsekwencji odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnobrzegu z 4 października 2022 r. nr SKO.405.PS.2042.63.2022. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku skarżącego o umożliwienie mu dostarczenia zaświadczenia na okoliczność zaników pamięci, gdyż w terminie 7 dni nie był w stanie tego zrobić, wskazać należy, że na obecnym etapie wniosek ten nie jest możliwy do uwzględnienia. Przewodniczący może z ważnej przyczyny przedłużyć termin sądowy z urzędu lub na wniosek strony zgłoszony przed upływem terminu, a także skrócić termin sądowy na wniosek strony (art. 84 ppsa). Przedłużenie terminu należy zawsze wyłącznie do przewodniczącego, który ocenia, czy w danym przypadku zachodzi ważna przyczyna, o której mowa w przepisie. Warunkiem koniecznym przedłużenia terminu przez przewodniczącego jest wystąpienie ważnej przyczyny, a więc pojawienie się w postępowaniu okoliczności, które prowadzą odpowiednio do utrudnienia lub uniemożliwienia dokonania określonej czynności w wyznaczonym terminie. Kryterium ważności mające uzasadniać przedłużenie terminu oznacza przyczynę, która w konkretnej sytuacji, związanej zarówno z tokiem sprawy, jak i okolicznościami zewnętrznymi, utrudnia lub uniemożliwia dokonanie określonej czynności w wyznaczonym terminie (postanowienie WSA w Rzeszowie z 4.8.2008 r., II SA/Rz 357/08, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona, składając wniosek, musi w jego treści wskazać na okoliczności, których wystąpienie uzasadnia przedłużenie terminu sądowego. W niniejszej sprawie skarżący nie wskazał na żadne okoliczności, które uzasadniałyby przedłużenie terminu zakreślonego w wezwaniu z 21 lutego 2023 r. do uzupełnienia braków wniosku o przywrócenie terminu przez uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, a podniesionych we wniosku. Formułując wniosek o umożliwienie mu dostarczenia zaświadczenia na okoliczność zaników pamięci (wniosek o przedłużenie terminu sądowego), podniósł jedynie, że w terminie 7 dni nie był w stanie tego zrobić. Nie wskazał jednak, z jakich powodów nie był w stanie wykonać zobowiązania. Sama ocena, że zakreślony termin był za krótki jest niewystarczająca, szczególnie, że skarżący odnosi go jedynie do kwestii przedłożenia zaświadczenia lekarskiego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedłożenie takiego zaświadczenia w ciągu 7 dni jest jak najbardziej możliwe i wykonalne. Dodać trzeba, że wniosek o przedłużenie terminu na wykonanie zobowiązania musi być złożony przed upływem terminu sądowego, o którego przedłużenie strona wnioskuje. Wniosek o przedłużenie terminu złożony po upływie terminu, o którego przedłużenie strona wnosi, może być traktowany jako wniosek o przywrócenie terminu, lecz tego rodzaju ewentualna kwalifikacja prawna i rozpoznanie tak zakwalifikowanego wniosku nie jest przedmiotem niniejszego postępowania zażaleniowego. Ów wniosek nie miał więc na obecnym etapie wpływu na treść zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie