I OZ 277/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 7 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 322/21 o odrzuceniu skargi C. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę C. K. na opisaną w sentencji decyzję Wojewody [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że C. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Podpisem elektronicznym zostało podpisane jedynie pismo przewodnie z dnia 28 stycznia 2021 r., skarga zaś (stanowiąca załącznik) nie została opatrzona takim podpisem. W związku z powyższym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 marca 2021 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi przez jej podpisanie lub nadesłanie podpisanego odpisu skargi, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącej 16 marca 2021 r. W odpowiedzi na powyższe skarżąca za pomocą środków komunikacji elektronicznej, ponownie nadesłała kopię skargi niezawierającą jej podpisu. Sąd I instancji wyjaśnił, że jednym z wymogów, jakie powinno zawierać pismo w postępowaniu sądowym, jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: P.p.s.a.). Określony w P.p.s.a. warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a P.p.s.a. (art. 12b § 1 P.p.s.a.). Stosownie do art. 46 § 2b P.p.s.a. zasady te dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. Stanowisko, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, zostało już wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie, które WSA powołał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd I instancji podniósł, że termin do uzupełnienia ww. braku upłynął z dniem 23 marca 2021 r. Do chwili obecnej skarżąca nie złożyła kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub własnoręcznego pod skargą, stanowiącą załącznik do pisma z 28 stycznia 2021 r. Z tego względu WSA w Krakowie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 57 § 1 i art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca podnosząc, że skarga była opatrzona podpisem elektronicznym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z przedstawionego przez Sąd I instancji stanu faktycznego sprawy wynika, że strona wniosła skargę za pomocą środków komunikacji elektronicznej, przy czym skarga ta stanowiła załącznik do pisma przewodniego jako "skan" dokumentu podpisanego odręcznie, zaś podpis elektroniczny został złożony wyłącznie pod pismem przewodnim. Wobec tego, Sąd I instancji wezwał stronę do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi poprzez złożenie podpisanego egzemplarza skargi w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na powyższe, skarżąca za pomocą środków komunikacji elektronicznej, nadesłała podpisane elektronicznie pismo przewodnie, do którego ponownie załączony został załącznik, tj. kopia (skan) skargi, który nie został opatrzony wymaganym podpisem. WSA uznał, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione, wobec czego zaszła podstawa do odrzucenia skargi z art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Analizując to stanowisko należałoby w pierwszym rzędzie rozważyć, czy w art. 46 § 2a i 2b P.p.s.a. zawarty został wymóg odrębnego opatrzenia właściwym podpisem załączników do pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 27 lipca 2021 r., I FZ 92/21, na podstawie art. 187 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. przedstawił do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wyłaniające się również na tle rozpoznawanej sprawy następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy przepis art. 46 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zgodnie z którym zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego, należy rozumieć w ten sposób, że chodzi w nim o zasady przyjęte dla określonych trybów składania podpisu elektronicznego określonych w § 2a, co oznacza, że załączniki złożone w ramach podpisanego podpisem zaufanym (kwalifikowanym) dokumentu przesłanego przez platformę ePUAP należy uznać za podpisane w rozumieniu art. 46 § 2a i 2b ww. ustawy, jako spełniające zasady zastosowanego trybu składania tego podpisu elektronicznego, zgodnie z którymi podpis zaufany (kwalifikowany) złożony przez profil zaufany ePUAP odnosi się do całej treści formularza wraz z załączonymi do niego plikami, a więc obejmuje także zawarte w nim załączniki?". Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I FPS 2/21. Okoliczność ta nie uzasadnia jednak zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., albowiem niezależnie od rozstrzygnięcia podjętego w sprawie I FPS 2/21, zaskarżone postanowienie Sądu I instancji podlega uchyleniu ze względu na fakt, iż pismo przewodnie z dnia 28 stycznia 2021 r. można było uznać za samodzielną skargę do sądu i nie istniały przeszkody formalne do nadania sprawie dalszego biegu. Wymogi stawiane skardze jako pismu inicjującemu postępowanie sądowoadministracyjne sprecyzowane zostały w art. 57 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać: 1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności; 2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy; 3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego: 4) w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, dowód, że skarżący wezwał właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Wymogi stawiane pismom sądowym sprecyzowano z kolei w art. 46 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Ponadto zgodnie z treścią art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pismo przewodnie z dnia 28 stycznia 2021 r. zawiera minimum elementów pozwalających zakwalifikować je jako skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Pismo to zatytułowane jako ,,Skarga" wyraźnie wskazuje intencje skarżącego "Składam skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] - Dyrektor Wydziału Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2021 roku znak sprawy [...]", został w nim podany numer PESEL i zostało ono opatrzone właściwym podpisem. Z pisma wynika wyraźnie wola zaskarżenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...], a fakt załączenia do niego skanu odręcznie sporządzonej skargi nie przekreśla jego znaczenia. Zawiera ono bowiem jasną i precyzyjną osnowę, która pozwala na potraktowanie go jako samoistnej skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy treść pisma ogólnego z 28 stycznia 2021 r. spełniała podstawowe wymogi określone w art. 46 § 1 i 2 oraz art. 57 § 1 P.p.s.a. wystarczające do skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego, ewentualny brak podpisania załącznika w postaci skanu pełnej wersji składanego środka zaskarżenia - nawet, jeśli wystąpił - nie powinien stać na przeszkodzie w uzyskaniu prawidłowego biegu przez skargę. W warunkach niniejszej sprawy sporny załącznik należy traktować jako rozwinięcie/dopełnienie stanowiska zawartego w skardze - piśmie ogólnym z dnia 28 stycznia 2021 r., dlatego nieuzupełnienie jego ewentualnych braków formalnych nie może prowadzić do odrzucenia samej skargi i tym samym do zamknięcia skarżącej drogi do rozpoznania sprawy przez Sąd. Z podanych wyżej przyczyn zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a.