I OZ 276/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1365/14 umarzające postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalające wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1365/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył postępowanie z wniosku G. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji wskazał, że w dniu 25 września 2014 r. Z. Ś. działający jako pełnomocnik G. Ś. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku podał, iż żona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z nim i trzema córkami, a na jej majątek składa się nieruchomość lokalowa. Skarżąca nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych, nie uzyskuje też dochodów. Pismem z dnia 26 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał pełnomocnika skarżącej o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jej rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media, przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej, przedłożenie kserokopii decyzji o przyznaniu zasiłków dla skarżącej lub członków jej rodziny, podanie czy skarżąca lub jej mąż uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi pełnomocnik skarżącej nadesłał pismo z dnia 4 grudnia 2014 r., w którym podał, że Sąd powinien zwrócić się o podanie informacji do MOPS-u w Tarnowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków. W związku z powyższym wniosek w tym zakresie uznano za bezprzedmiotowy i umorzono postępowanie w tej części na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik skarżącej nie uczynił zadość wymogom przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w sposób wystarczający do oceny sytuacji majątkowej, gdyż nie przedstawił żadnych danych o wysokości dochodów, wydatków miesięcznych G. Ś. i jej rodziny, co uniemożliwia weryfikację wiarygodności twierdzeń. Pełnomocnik skarżącej pomimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez udokumentowanie miesięcznych wydatków skarżącej związanych z utrzymaniem swoim i członków rodziny, na wezwanie to nie odpowiedział właściwie. Podał jedynie, że o wszystkie informacje sąd powinien zwrócić się do MOPS-u w Tarnowie. Pełnomocnik G. Ś. nie nadesłał jednak wymaganych przez sąd dokumentów, w tym rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy. W związku z powyższym sąd nie mógł rozpatrzyć wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, gdyż nie jest w stanie ustalić rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła G. Ś. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi G. Ś. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie w przedmiocie zasiłku okresowego. Rozstrzygnięcie to stanowi działanie organu w sprawie z zakresu pomocy społecznej, o którym mowa w powołanym art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Dlatego też skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych na żadnym etapie postępowania, co skutkowało prawidłowym umorzeniem postępowania w tym zakresie. Odnosząc się do zażalenia na pkt 2 postanowienia wskazać należy, że stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzeczenie w tej sprawie Sąd wydaje mając na uwadze okoliczności podane w oświadczeniu strony zawartym we wniosku, o którym mowa w art. 252 P.p.s.a. W razie zaś, gdy oświadczenie to jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony, wnioskodawca jest zobowiązany złożyć na wezwanie Sądu w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12 oraz z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. I OZ 987/11). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, rozpoznając wniosek G. Ś. o przyznanie prawa pomocy powziął wątpliwość, o której mowa w art. 255 P.p.s.a. i wezwał pełnomocnika skarżącej do udokumentowania miesięcznych wydatków, przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej, przedłożenia kserokopii decyzji o przyznaniu zasiłków dla skarżącej lub członków jej rodziny, podania czy skarżąca lub jej mąż uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych. Pełnomocnik skarżącej w odpowiedzi na powyższe wezwanie złożył oświadczenie, że ani on, ani żona nie uzyskuje dochodu z prac dorywczych, które jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, nie może zostać potraktowane jako wyczerpujące udzielenie odpowiedzi na wezwanie z dnia 26 listopada 2014 r. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że strona uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Brak właściwego wykonania wezwania Sądu skutkowało odmową przyznania prawa pomocy, wobec niewykazania, że w sprawie zachodzą okoliczności, o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 w związku z art.197 P.p.s.a.