I OZ 269/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Przybysz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 776/21 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Starosty Grójeckiego z dnia [...] maja 2021 r. znak ARP.590.19.2021 w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowego dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie: Postanowieniem z 22 marca 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 776/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M.K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie Starosty Grójeckiego z [...] maja 2021 r., znak ARP.590.19.2021, w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowego dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Postanowieniem z 29 października 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.: dalej: "p.p.s.a.") odrzucił skargę M.K. na rozstrzygnięcie Starosty Grójeckiego z [...] maja 2021 r., znak ARP.590.19.2021, w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowego dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej. Sąd w uzasadnieniu postanowienia podniósł m.in., że zaskarżone rozstrzygnięcie należy do kategorii "innych aktów lub czynności" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Wyjaśnił, że tryb i termin wniesienia skargi do sądu administracyjnego reguluje art. 52 oraz art. 53 p.p.s.a., przytaczając ich brzmienie. Uznał, że wniesienie przez skarżącą dopiero pismem z 19 lipca 2021 r. skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu z [...] maja 2021 r. (skutecznie doręczone 6 maja 2021 r.) nastąpiło po upływie terminu do jej wniesienia. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie. Z ostrożności procesowej skarżąca złożyła jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia przedmiotowej skargi. W piśmie z 20 grudnia 2021 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie Sądu dotyczące wskazania okoliczności uzasadniających przywrócenie wnioskowanego terminu, skarżąca podtrzymała zarzuty względem organu dotyczące niewłaściwego informowania, a w zasadzie jego braku przez cały okres poprzedzający złożenie skargi. Powyższe, w jej ocenie, stanowiło uchybienie art. 9 k.p.a., na poparcie czego skarżąca odwołała się do orzecznictwa sądów administracyjnych. Dalej podniosła m.in., że od samego początku nie zgadzała się ze stanowiskiem organu, jak i wyrażała jasną i czytelną chęć poddania kontroli rozstrzygnięcia z [...] maja 2021 r. Nadto, jej działania od samego początku były terminowe, nie charakteryzowały się przeciąganiem w czasie i jasno komunikowały zamiar skarżącej. Przedstawiła szczegółowo przebieg postępowania zakończonego odmową przyznania wnioskowanych środków. Wskazała, że korespondencja organu nie zawierała żadnego pouczenia w przedmiocie przysługującej bezrobotnej możliwości dalszego zaskarżenia rozstrzygnięcia, mimo że organ miał wiedzę i znał stanowiska skarżącej. Postanowieniem z 24 lutego 2022 r., sygn. akt I OZ 50/22, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej na wskazane powyżej postanowienie Sądu I instancji z 29 października 2021 r. o odrzuceniu skargi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia NSA wskazał, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu, a na tę ocenę nie wpływa podnoszona przez skarżącą kwestia braku w zaskarżonym rozstrzygnięciu pouczenia o prawie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. We wspomnianym na wstępie postanowieniu z 22 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M.K. przywrócenia terminu do wzniesienia skargi na rozstrzygnięcie Starosty Grójeckiego z [...] maja 2021 r. W uzasadnieniu Sąd uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczający braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Warunkiem przywrócenia terminu jest, jak wskazał Sąd powołując się na art. 87 § 2 p.p.s.a., uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny - wymagając od strony staranności. Skarżąca, zdaniem Sądu, upatruje swój brak winy w uchybieniu terminu do wniesieniu skargi w okoliczności niepouczenia jej przez organ o przysługującym jej prawie zaskarżenia rozstrzygnięcia organu, jednak Sąd po analizie pism nie doszukał się, aby skarżącą wprowadzono w błąd co do możliwości zaskarżenia rozstrzygnięcia Starosty Grójeckiego. M.K. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i zarzucając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi skarżącej M.K. nie zasługuje na uwzględnienie, poprzez błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż organ objęty skargą nie naruszył zasady informowania przewidzianej w art. 9 k.p.a., a tym samym nie przyczynił się do złożenia skargi przez skarżącą po terminie dopuszczalnym przepisami prawa, błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Admirnistracyjny, iż skarżąca nie wykazała braku winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi. W związku z powyższym wniosła o uchylenie ww. postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (zob. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu skargi. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Tego rodzaju okolicznościami nie jest błędne obliczenie terminu. Sąd I instancji prawidłowo zatem orzekł, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybiła terminowi do wniesienia skargi bez swojej winy. Uchybienie terminu nie mogło być więc traktowane jakie niezawinione, co uniemożliwiało przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Okoliczności związane z uchybieniem terminu mogą być analizowane wyłącznie w ramach oceny wniosku o przywrócenie terminu, a to jak już wyżej wskazano możliwe jest tylko, jeżeli strona dochowała należytej staranności, a więc jeżeli uchybienie terminu było niezawinione. Jeżeli uchybienie terminu jest skutkiem jego błędnego obliczenia, to nie można mówić, że nastąpiło bez winy strony, o czym prawidłowo orzekł Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostają również argumenty podnoszone w zażaleniu, stanowiące w istocie powielenie argumentów podniesionych w treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wskazać należy, że w załączonym do skargi dokumencie Procedura udzielania z Funduszu Pracy i Europejskiego Funduszu Społecznego Środków na podjęcie działalności gospodarczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Grójcu" w Rubryce VII "Ocena wniosku", pkt 11 zawarto następujące stwierdzenie: "W przypadku nie przyznania środków nie przewiduje się procedury odwoławczej." Dokument ten był znany skarżącej, o czym świadczy fakt przywołania go w jej piśmie datowanym na 7 maja 2021 r., noszącym tytuł "Wniosek o przeprowadzenie czynności kontrolnych oraz uchylenie decyzji odmownej w sprawie przyznania dotacji na rozpoczęcie działalności gospodarczej w ramach Konkursu [...] jako wydanej niezgodnie z regulaminem konkursu oraz akceptacją Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Grójcu oraz Wezwanie do wywiązania się z warunków konkursu określonych w regulaminie poprzez zawarcie umowy o dotację na podjęcie działalności gospodarczej w ramach Konkursu [...] zaakceptowanej przez Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy w Grójcu". Dodać należy, że skarżąca wskazała w przywołanym piśmie, że brak wywiązania się z zapisów regulaminu, który obowiązuje zarówno wnioskodawcę jak i Urząd, spowoduje zwrócenie się na drogę sądową celem uzyskania odszkodowania za niezgodne z prawem wydanie decyzji odmownej, czym spowodowano na rzecz wnioskodawcy udokumentowana szkodę w wysokości kwoty dochodzonej dotacji. Z tego stwierdzenia wynika, że celem złożenia przywołanego pisma było dążenie do uzyskania w dalszej perspektywie odszkodowania. Nie wskazała ona natomiast na zamiar wniesienia skargi do sądu administracyjnego na kwestionowane przez siebie rozstrzygnięcie. Z powyższego wynika, że skarżąca już w dniu 7 maja 2021 r. powinna mieć świadomość, że nie ma procedury odwoławczej od odmownego rozstrzygnięcia w sprawie jej wniosku. Treść jej pisma datowanego na 7 maja 2021 r. wskazuje również, że podejmuje ona działania na rzecz zmiany otrzymanego rozstrzygnięcia z powodów innych, niż chęć wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego. Świadczy o tym również jej skarga w trybie art. 227 k.p.a. Sąd nie wyklucza tego, że w wyniku działań skarżącej mogłaby zostać zmieniona decyzja odmowna, jednakże działania te nie mogły wstrzymać lub przerwać biegu terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Konkludując należy uznać, że skarżąca w dniu 7 maja 2021 r. wiedziała, a co najmniej powinna mieć wiedzę o tym, że nie ma procedury odwoławczej od odmownej decyzji w jej sprawie. Przypomnieć należy, że skarżąca dopiero pismem z 19 lipca 2021 r. wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie organu z [...] maja 2021 r. (skutecznie doręczone 6 maja 2021 r.). W konsekwencji ocenić trzeba, że skarżąca nie przedstawiła argumentów, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminowi, a zatem uchybiony termin nie mógł zostać przywrócony. Tym samym stwierdzić należało, że wniesione zażalenie nie podważa oceny Sądu I instancji i nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.