I OZ 268/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2026 r. sygn. akt I SA/Wa 307/26 o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi E.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 11 grudnia 2025 r. nr SKO.4000-1702/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 maja 2026 r. sygn. akt I SA/Wa 307/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu wniosku E.M., odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 15 kwietnia 2026 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2026 r. została oddalona skarga skarżącej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 11 grudnia 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Pismem z dnia 2 maja 2026 r., złożonym za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ww. wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając sporządzenia uzasadnienia wyroku przytoczył treść art. 141 § 2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." i stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie wyrok został ogłoszony w dniu 15 kwietnia 2026 r., to siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku rozpoczął swój bieg w dniu 16 kwietnia 2026 r. i upłynął w dniu 22 kwietnia 2026 r. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia został złożony przez stronę skarżącą w dniu 2 maja 2026 r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Jednocześnie Sąd zauważył, że skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 2 w zw. z art. 163 P.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia został złożony po terminie; 2) przepisów o doręczeniach elektronicznych oraz zasadach zawiadamiania stron, tj. art. 74a § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 6 P.p.s.a. poprzez podjęcie czynności orzeczniczych i procedowanie na posiedzeniu bez uprzedniego, skutecznego doręczenia informacji o posiedzeniu, co stanowiło działanie bez podstawy prawnej; 3) naruszenie fundamentalnych praw konstytucyjnych, w szczególności art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez rażące pogwałcenie prawa skarżącej do rzetelnego, sprawiedliwego i jawnego procesu przed bezstronnym, niezależnym i niezawisłym sądem, na skutek całkowitego pozbawienia strony możliwości obrony swych praw i wiedzy o toczącym się postępowaniu. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła m.in. o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zobowiązanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do merytorycznego rozpoznania wniosku, sporządzenia uzasadnienia orzeczenia i doręczenia go skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 1 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Jednakże w sytuacji, gdy po rozpoznaniu sprawy doszło do oddalenia skargi, w myśl art. 141 § 2 P.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Oznacza to, że w przypadku oddalenia skargi sporządzenie uzasadnienia następuje wyłącznie na wniosek strony, o ile zostanie on złożony w określonym ustawowo terminie. Termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie jest terminem ustawowym i nie podlega skróceniu ani wydłużeniu. Uchybienie takiemu terminowi powoduje, że czynność dokonana po terminie nie wywołuje skutków prawnych - jest bezskuteczna (art. 85 P.p.s.a.). Podkreślenia przy tym wymaga, że stosownie do treści art. 139 P.p.s.a., ogłoszenie wyroku następuje przez odczytanie jego sentencji na posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę, o ile nie nastąpiło odroczenie jego ogłoszenia (§ 1-3). Wyroku takiego nie doręcza się stronie, gdyż zgodnie z art. 139 § 4 P.p.s.a., doręczenie sentencji wyroku dotyczy wyłącznie wyroków wydanych na posiedzeniu niejawnym, a nie jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie na rozprawie. Oznacza to, że sąd administracyjny nie ma obowiązku informowania z urzędu stron, w tym w szczególności strony skarżącej, o wyniku sprawy rozpoznanej na rozprawie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie został ogłoszony na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2026 r., a zatem właściwie Sąd I instancji przyjął, że termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i jego doręczenie upłynął w dniu 22 kwietnia 2026 r. Złożenie wniosku przez skarżącą w dniu 2 maja 2026 r. niewątpliwie zostało dokonane po upływie przewidzianego terminu i w związku z powyższym wniosek ten nie mógł zostać uwzględniony. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 141 § 2 P.p.s.a. jest niezasadny. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podnoszonych w zażaleniu wyjaśnić należy, że skarżąca w zawiadomieniu o terminie rozprawy została prawidłowo pouczona o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Pouczenie zawarte w zawiadomieniu z dnia 26 marca 2026 r. zawiera w pkt 2 informację, że sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, Sąd nie doręcza stronom z urzędu, z wyjątkiem sytuacji określonej w art. 140 § 2 P.p.s.a. Ponadto wskazano, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (pkt 3). Jak wynika z akt, zawiadomienie o terminie rozprawy wraz ze stosownymi pouczeniami przesłano skarżącej za pomocą środków komunikacji elektronicznej, natomiast z urzędowego poświadczenia doręczenia korespondencji zawierającej ww. zawiadomienie wynika, że skarżąca jej nie odebrała. W tej sytuacji, stosownie do treści art. 74a § 8 P.p.s.a., doręczenie pisma należało uznać za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Pierwsze zawiadomienie zostało przesłane do skarżącej w dniu 26 marca 2026 r., co oznacza, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone, w trybie art. 74a § 8 P.p.s.a., w dniu 9 kwietnia 2026 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.