I OZ 265/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 51/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 29 października 2024 r. znak SKO.PS.4111.229.1902.2024 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 51/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił R.M. (dalej "skarżący") wstrzymania wykonania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 29 października 2024 r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Radomia z dnia 23 sierpnia 2024 r. o zobowiązaniu skarżącego do zwrotu należności w kwocie 7200,00 zł za pobyt matki – B.M. w Domu Pomocy Społecznej W. w R. w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 stycznia 2023 r. Organ orzekł również o odmowie odstąpienia od żądania zwrotu należności, a także rozłożył należność skarżącego na raty – 12 rat po 600,00 zł miesięcznie. Sąd I instancji wskazał, że w skardze na opisaną wyżej decyzję skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że ze względu na charakter decyzji jej wykonanie doprowadzi do powstania po jego stronie nieodwracalnej i niepowetowanej szkody. Oczywistym według skarżącego jest, że w przypadku braku wstrzymania wykonania decyzji złożona przez niego skarga okazać się może bezprzedmiotowa. Skarżący podniósł, iż wstrzymanie wykonania decyzji uzasadnione jest również faktem, że został on obciążony obowiązkiem zwrotu środków. W przypadku uwzględnienia skargi organ będzie zmuszony zwracać pobrane środki od skarżącego. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd I instancji podkreślił, że wykazanie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na skarżącym. W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenie majątkiem strony, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o wskazane w decyzji sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Sądu, wniosek skarżącego nie zawiera przekonywującej argumentacji ani odpowiedniego udokumentowania okoliczności w nim wskazanych, które mogłyby prowadzić do jego uwzględnienia. Skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej, w szczególności posiadanych oszczędności czy nieruchomości - działki, lokale mieszkalne, domy, itd. Nie wykazano we wniosku, że kwota, będąca przedmiotem skargi, względem posiadanego majątku skarżącego stanowi kwotę, która jest na tyle znacząca, że stanowić będzie dla niego wysiłek finansowy niemożliwy do udźwignięcia i sfinansowania. Niedopuszczalnym byłoby w takich okolicznościach uznanie, że skarżący zasługuje na szczególny wyjątek od zasady wykonalności ostatecznej decyzji administracyjnej, skoro w sposób niewystarczający przedstawił swoją sytuację majątkową. Skarżący nie wykazał, że zachodzi realna możliwość zaistnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., jak również nie dołączył żadnych dokumentów obrazujących jego sytuację finansową, które pozwoliłyby uprawdopodobnić podnoszone okoliczności. Sąd odnosząc się do drugiej z ustawowych przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej wskazał, że rodzaj nałożonego obowiązku, tj. zobowiązanie zwrotu opłaty, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu skarżącemu kwoty pieniężnej orzeczonej w zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że decyzje wydane przez organy obu instancji są oczywiście bezzasadne. Ponadto wskazał, że ewentualna egzekucja będzie skierowana wobec jego rachunku bankowego, na które wpływa wynagrodzenie za pracę, co w konsekwencji doprowadzi do jego zajęcia i zablokowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu, spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo przyjął, że wniosek skarżącego nie zawiera argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadnicze argumenty wniosku skupiają się bowiem na kwestiach dotyczących prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organy w sprawie dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt matki skarżącego w DPS. Tymczasem w ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, sąd nie ocenia prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jej wykonanie, jeszcze przed prawomocnym jej skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom skarżącego. Merytoryczna ocena zaskarżonej decyzji na tym etapie postępowania byłaby zatem niedopuszczalna. Tym samym argumentacja skarżącego odnosząca się do prawidłowości rozstrzygnięć wydanych w tej sprawie przez organy administracji, nie mogła być brana pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji nie posiadał natomiast żadnych danych do przeprowadzenia analizy dochodów i wydatków skarżącego pod kątem ustalenia, czy wykonanie obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją skutkować może wyrządzeniem stronie znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a., tj. pozbawi go środków finansowych w takim stopniu, by zagrażało to jego zdrowiu lub życiu, względnie pozbawiło możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb. W aktach sprawy brak jest dokumentów, z których wynikałoby jaka jest ogólna sytuacja finansowa i materialna skarżącego. Z zaskarżonej decyzji wynika jedynie, że skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę – w styczniu 2024 r. jego dochód wyniósł 4556,48, w lutym 2024 r. – 4614,48 zł, zaś w marcu 2024 r. – 4498,27 zł. W skardze skarżący wskazał, że organ błędnie wyliczył kwotę, którą skarżący przeznacza na wyżywienie. Twierdzenia te nie zostały jednakże w żaden sposób uwiarygodnione, a zatem nie można przyjąć, że w sprawie zachodzą przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. Sama wysokość określonego zobowiązania nie świadczy bowiem automatycznie o wystąpieniu przesłanek wynikających z powyższego przepisu. Kwota ta musi być odniesiona do całokształtu aktualnej sytuacji majątkowej strony. Bez porównania tych dwóch wartości nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzeń strony. Skarżący nie złożył żadnych dokumentów obrazujących jego ogólną sytuację finansową i majątkową, ani nawet nie przedstawił szczegółowych i zindywidualizowanych twierdzeń w tym zakresie. Podniesione zaś w zażaleniu argumenty odnoszące się do zajęcia konta bankowego skarżącego również nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Trafne w tej materii są bowiem spostrzeżenia Sądu I instancji, że aktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z zaskarżonej decyzji, nawet przy uwzględnieniu sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Każda bowiem decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji można otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. W konsekwencji za prawidłowe należy uznać stanowisko Sądu, że zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, bowiem skarżący nie wykazał takowych okoliczności. W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.