I OZ 265/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. C. i T. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Po 142/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. C. i T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z dnia 14 listopada 2023 r. nr SKO.4155.1859.7.2023.OSL w przedmiocie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z 6 lutego 2024 r. M. C. i T. C. (dalej: Skarżący), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji) skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Pile z 14 listopada 2023 r. nr SKO.4155.1859.7.2023.OSL w przedmiocie wyłączenia gruntów rolnych z produkcji. Wobec stwierdzonego braku formalnego i fiskalnego skargi, zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału II z 29 lutego 2024 r. wezwano Skarżących do ich uzupełnienia, poprzez podanie numerów PESEL oraz uiszczenie wpisu sądowego. Wezwania opatrzono stosownymi pouczeniami, zawierającymi informację, że nieusunięcie braków formalnych i fiskalnych skargi, w terminie 7 dni licząc od dnia doręczenia wezwania, skutkować będzie jej odrzuceniem. Stosowne wezwania, wraz z odpisami odpowiedzi organu na skargę, zostały przesłane na wskazane w skardze adresy i doręczone obojgu Skarżącym 6 marca 2024 r. Termin do uzupełnienia braków skargi upłynął bezskutecznie, w zakresie wskazania numerów PESEL. Wpis od skargi uiszczono w zakreślonym terminie. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że Skarżący nie uzupełnili braków formalnych skargi i na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odrzucił skargę. Orzekł też o zwrocie uiszczonego wpisu. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli Skarżący. W uzasadnieniu wskazali, że nie otrzymali żadnego wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numerów PESEL. Wyjaśnili, że korespondencja, którą otrzymali 6 marca 2024 r. zawierała: 1) pismo przewodnie z 4 marca 2024 r. o doręczeniu odpowiedzi na skargę; 2) pismo przewodnie z 4 marca 2024 r. informujące o doręczeniu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu; 3) zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego z 29 lutego 2024 r. Reasumując podnieśli, że wbrew twierdzeniom zaskarżonego postanowienia uiścili wpis od skargi, a nie wskazali numerów PESEL, gdyż nie zostali do tego zobowiązani żadnym pismem. Wobec powyższego wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i podali swoje numery PESEL. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Pismo procesowe strony powinno spełniać określone warunki formalne, bez których nie można nadać mu prawidłowego biegu. Wymogi formalne składanych pism uregulowane zostały w art. 46 p.p.s.a. W myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., poza elementami wymienionymi w § 1 tego przepisu, pismo strony powinno ponadto zawierać, w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie – numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Numer PESEL jest więc obligatoryjnym elementem skargi jako pierwszego pisma w sprawie. Wynika to wprost z cytowanych przepisów p.p.s.a. Natomiast w sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 p.p.s.a., obowiązkiem sądu, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., jest wezwanie strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.. Zgodnie z jego treścią, sąd odrzuca skargę, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Podkreślenia wymaga, że powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Jednocześnie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 3 lipca 2023 r. sygn. akt II GPS 3/22, podjął uchwałę o następującej treści: "Niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259), wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej ustawy, bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd". Jak wynika z treści podjętej przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały numer PESEL musi znajdować się w aktach sądowych sprawy, a w przypadku jego braku na wezwanie Sądu winien być w zakreślonym terminie nadesłany. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, za bezsporne uznać należało, że skarga z 6 lutego 2024 r. dotknięta była brakami formalnym – nie wskazano w niej bowiem numerów PESEL Skarżących. W tej sytuacji słusznie, pismem z 4 marca 2024 r., wezwano Skarżących do uzupełnienia tych braków formalnych, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Poza sporem pozostaje również, że Skarżący braków tych we wskazanym wyżej terminie nie uzupełnili – numery PESEL Skarżących podane zostały dopiero w złożonym zażaleniu. Z akt sprawy wynika, że wezwania z 4 marca 2024 r., wraz z odpisami zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia solidarnego wpisu od skargi oraz odpisami odpowiedzi organu na skargę, zostały doręczone obojgu Skarżącym 6 marca 2022 r. (zwrotne potwierdzenia odbiorów - k. 19 -21 akt sądowych), zatem termin do uzupełnienia powyższych braków skargi upłynął 13 marca 2024 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prezentowana w złożonym zażaleniu argumentacja, że Skarżący nie otrzymali wezwań do nadesłania numerów PESEL, nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia, albowiem nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji sprawy. Po pierwsze, z dołączonych do akt sprawy zwrotnych potwierdzeń odbiorów przesyłek wynika, że zostały one prawidłowo zaadresowane i doręczone Skarżącym. Po drugie zaś, za bezskuteczny uznać należało zarzut dotyczący zawartości przesyłek, a w szczególności wskazanie na brak wśród doręczanych pism wezwań do podania numerów PESEL. Zauważyć tu trzeba, że w orzecznictwie nie jest sporna dopuszczalność przesyłania w jednej przesyłce listowej kilku pism sądowych, pod warunkiem, że w momencie odbioru są one traktowane indywidualnie (zob. np.: postanowienia NSA: z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. I OZ 245/21, z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. I OZ 929/20, z dnia 18 lipca 2019 r., sygn. I OZ 663/19, czy z dnia 21 maja 2010 r., sygn. II FSK 619/10 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2000 r., sygn. I CZ 38/00, Biuletyn SN 2000, Nr 5, poz. 15). Istotnym dla stwierdzenia prawidłowości takiego doręczenia jest, aby okoliczność ta wynikała z dołączonego do przesyłki zwrotnego potwierdzenia odbioru – a więc zawartość przesyłki powinna jasno wynikać z treści rubryki "rodzaj przesyłki". Stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 19, dalej: "rozporządzenie"), znajdującego zastosowanie w sprawie na mocy art. 65 § 2 p.p.s.a., odbierający przesyłkę potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko. Takie sygnowanie podpisem odbioru przesyłki oznacza nie tylko potwierdzenie, że przesyłka została doręczona osobie upoważnionej do jej odbioru w dacie wskazanej na formularzu, ale także, że zawartość przesyłki odpowiada tej, która została opisana na formularzu potwierdzenia odbioru (zob. wyroki NSA: z 8 października 2020 r., II FSK 1072/18, z 25 września 2020 r., II FSK 1649/18, czy postanowienia NSA: z 19 sierpnia 2021 r., I OZ 245/21, z 26 lutego 2021 r., III FZ 185/21, z 31 marca 2010 r., I FSK 1929/09, z 21 maja 2010 r., II FSK 619/10). Z analizy akt sprawy wynika, że na podane w skardze adresy Skarżących zostały przesłane: 1) pismo przewodnie z 4 marca 2024 r. o: 1.1) odpowiedz na skargę; 1.2) informacja o wyznaczeniu sędziego sprawozdawcy; 1.3) pouczenie o treści art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych; 1.4) 27 punktowe pouczenie o warunkach wnoszenia pism oraz doręczenia pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz o warunkach uzyskania dostępu do akt sprawy; 1.5) informacja o zasadach rozpoznawania sprawy; 2) wezwanie z 4 marca 2024 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnego wpisu od skargi; 3) wezwanie z 4 marca 2024 r. do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru PESEL. Zawartość nadanych przesyłek potwierdzają pozostawione w aktach sprawy przez pracownika sekretariatu Sądu I instancji - odpisy tych pism (k. 7-18 akt sądowych), a przede wszystkim treść zwrotnych potwierdzeń odbiorów (k. 19-21 akt sądowych), na których, powyżej miejsca, w którym potwierdzono odbiór przesyłki, w rubryce "Rodzaj przesyłki" znajdują się skrótowe opisy ich zawartości, z których wynika, że przesyłki zawierały: "wezwanie o PESEL, o wpis (solidarny), inf. o wyzn. spr. + pouczenie art. 5a, pouczenie (27 pkt), informacja o zasadach rozpoznawania spraw". Jednocześnie stwierdzić należy, że opisane wyżej formularze zwrotnych potwierdzeń odbioru są zgodne z wzorem ustalonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Opatrzone własnoręcznymi podpisami przez osoby odbierające przesyłki (Skarżących). Dowody potwierdzeń odbioru zawierają więc konkretne adnotacje o ich zawartości, a osoby podpisujące odbiór korespondencji poprzez sygnowanie ich podpisem tym samym poświadczyły, że odebrały wyszczególnione na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dokumenty, wśród nich "wezwanie o PESEL". Prawidłowo wypełniony na formularzu zwrotnego potwierdzenia odbioru, stanowiącym załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia, pocztowy dowód doręczenia pisma sądowego, stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 556, dalej: "k.p.c."), potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanych w nim pism (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1998 r., III CZ 51/98, OSNC 1998). W tym właśnie zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu wszystkich pism wymienionych na formularzu (zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a których przyjęcie pokwitował własnoręcznym podpisem, powinien ten fakt udowodnić - zgodnie z wymaganiami art. 252 k.p.c. - co oznacza że samo twierdzenie Skarżących, że nie otrzymali przesyłek o wskazanych na dokumentach urzędowych zawartościach, których to otrzymanie potwierdzili, będzie niewystarczające do obalenia wiarygodności tych dokumentów (czyli w tej sytuacji zawartości kopert, otrzymanych przez Skarżących 6 marca 2024 r.). Przyjęcie bowiem dopuszczalności kwestionowania zawartości przesyłek po ich odbiorze stałoby w sprzeczności z istotą potwierdzania odbioru przesyłek. W każdym takim przypadku odbiorca przesyłki mógłby przecież podnosić, że otrzymał inne pisma niż wysłane (opisane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) lub też, że nie otrzymał żadnego pisma (czyli, że odebrał pustą kopertę). Końcowo dodać należy, że wbrew twierdzeniu zażalenia, w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji nie stwierdził, że Skarżący nie uiścili wpisu od skargi, tylko wskazał, że Skarżący w zakreślonym terminie uiścili wpis. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.