I OZ 263/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 65/24 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 października 2023 r., nr SKO Gd/2701/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 21 marca 2024 r. odmówił P. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzja organu odwoławczego została doręczona skarżącemu 31 października 2023 r., co oznacza, że termin do wniesienia skargi upływał 30 listopada 2023 r. P. P., reprezentowany przez adwokata, wywiódł skargę 15 grudnia 2023 r. (data stempla pocztowego), wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z uwagi na problemy zdrowotne pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim od 21 listopada 2023 r. do 8 grudnia 2023 r. z przerwą od 2 grudnia do 4 grudnia 2023 r. (sobota – poniedziałek), wynikającą z braku dostępu do lekarza rodzinnego. Pełnomocnik wyjaśnił, że prowadzi jednoosobową kancelarię, zatem nie mógł skorzystać z pomocy innej osoby. Do wniosku pełnomocnik załączył potwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię opatrzonego podpisem asystenta medycznego wydruku zaświadczenia lekarskiego e-ZLA za okres od 21 listopada 2023 r. do 27 listopada 2023 r. oraz wydruki takich zaświadczeń - bez podpisu asystenta lub lekarza - za okres od 28 listopada 2023 r. do 1 grudnia 2023 r. i od 5 grudnia 2023 r. do 8 grudnia 2023 r. Odmawiając przywrócenia uchybionego terminu Sąd I instancji wskazał, że pełnomocnik skarżącego nie posiada zaświadczenia lekarskiego za okres od 2 grudnia 2023 r. do 4 grudnia 2023 r., tym samym nie uprawdopodobnił, że był chory w tym okresie. Nadto przedłożone wydruki za okres od 28 listopada 2023 r. do 1 grudnia 2023 r. i od 5 grudnia 2023 r. do 8 grudnia 2023 r. nie spełniają wymogów z cyt. art. 55a ust 6 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, gdyż nie są opatrzone podpisem i pieczątką wystawiającego. Co więcej, nie zostały one poświadczone przez wnioskującego pełnomocnika za zgodność z oryginałem, co tym bardziej poddaje w wątpliwość ich wiarygodność, w przeciwieństwie do zaświadczenia lekarskiego za okres od 21 do 27 listopada 2023 r. Tym samym, zdaniem Sądu I instancji, nie pozwalają one na uznanie, że profesjonalny pełnomocnik uprawdopodobnił brak możliwości wniesienia skargi w tych okresach. Nadto WSA uznał, że skoro pełnomocnik skarżącego zachorował 21 listopada 2023 r. to miał 9 dni kalendarzowych na podjęcie działań umożliwiających terminowe wniesienie skargi, której termin wniesienia upływał 30 listopada 2023 r. Mógł chociażby skorzystać z możliwości, jakie daje współpraca z innym pełnomocnikiem w ramach instytucji substytucji. Pełnomocnik w żaden sposób nie uprawdopodobnił, by charakter jego dolegliwości uniemożliwiał mu takie działanie. Wreszcie, mógł pełnomocnik sam dokonać czynności złożenia skargi w okresie pomiędzy 28 a 30 listopada 2023 r., kiedy to nastąpiła przerwa w jego zwolnieniu. Z dokumentów przedłożonych w niniejszej sprawie nie wynika natomiast, aby pełnomocnik podjął jakiekolwiek czynności. Co więcej, z opisanych okoliczności nie wynika, by pełnomocnik poinformował mocodawcę o swojej sytuacji, która jego zdaniem uniemożliwiała mu dotrzymanie terminu ustawowego. Brak takiego powiadomienia należy ocenić jako lekkomyślność i niedbalstwo pełnomocnika, a więc zawinione uchybienie terminowi ustawowemu. W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z winy pełnomocnika, która jest równoznaczna z winą skarżącego, stąd nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 87 P.p.s.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego podniósł, że przedstawił dokumentację, z której wynikało, iż przez kolejne tygodnie z powodów zdrowotnych był niezdolny do wykonywania pracy zawodowej. Zwolnienia były odnawiane co tydzień, zaś kilkudniowa przerwa między nimi związana była z koniecznością oczekiwania na wizytę lekarską. Po zakończeniu leczenia podstawowego w dniu 11 grudnia 2023 r. został skierowany do kardiologa z podejrzeniem choroby wieńcowej, na szczęście okazało się, że jego stan związany jest z powikłaniami po kilkutygodniowej infekcji. Pełnomocnik wyjaśnił, że przedstawiona dokumentacja pobrana została przez obsługujące go biuro księgowe z systemu ZUS. Podniósł, że miał obowiązek wykorzystać czas zwolnienia w celach leczniczych a nie spotykać się z klientami i osobami trzecimi w celu realizacji licznych obowiązków zawodowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie ma wątpliwości, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 października 2023 r. Przesyłka zawierająca przedmiotową decyzję została doręczona stronie 31 października 2023 r. Termin do wniesienia skargi upłynął z dniem 30 listopada 2023 r., zaś wskazany środek zaskarżenia został złożony dopiero 15 grudnia 2023 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.), jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Oznacza to, że strona wnosząca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodzianie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Ponadto zgodnie z art. 87 § 2 P.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że mimo dołożenia szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana, nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., II FZ 989/13). Chodzi więc nie tylko o uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy, co niewątpliwie nastąpiło przez wskazanie, że pełnomocnik skarżącego był chory, lecz także wykazanie, że powoływana choroba stanowiła niemożliwą do przezwyciężenia przyczynę niedochowania terminu. Oznacza to, że konieczne jest w takim przypadku wykazanie przez wnioskodawcę, że stan zdrowia jego pełnomocnika był takiego rodzaju, że nie pozwalał na osobiste wykonanie czynności. W tej sprawie pełnomocnik skarżącego przedstawił wydruki zaświadczeń lekarskich o niezdolności do pracy za okresy od 21 listopada 2023 r. do 27 listopada 2023 r., od 28 listopada 2023 r. do 1 grudnia 2023 r. oraz od 5 grudnia 2023 r. do 8 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do zakwestionowania wartości dowodowej tych dokumentów. Należy podkreślić, że e-zwolnienie lekarskie, jest ważne bez pieczątki i podpisu lekarza, jeżeli zostało wysłane do pracodawcy, który posiada profil ZUS PUE, ponieważ takie zwolnienie jest podpisywane przez lekarza podpisem elektronicznym. Pieczątka i podpis lekarza na wydruku eZLA są wymagane wyłącznie w przypadku gdy pracodawca (płatnik składek) pacjenta nie ma profilu na PUE ZUS. Wydruk e-ZLA musi być również opatrzony pieczątką i podpisem, gdy jest wydawany na żądanie pacjenta. Dlatego też brak podpisu i pieczęci na dwóch z przedłożonych przez pełnomocnika skarżącego samodzielnie wykonanych wydrukach z systemu ZUS nie miał żadnego wpływu na ich wartość dowodową. Podobnie zresztą jak fakt, że wydruki te nie zostały poświadczone przez wnioskującego pełnomocnika za zgodność z oryginałem. Należy stwierdzić, że w tym względzie Sąd I instancji, wbrew treści art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a., zamiast uprawdopodobnienia domagał się udowodnienia faktu braku winy w uchybieniu terminu, poprzez zakwestionowanie przedłożonych przez pełnomocnika skarżących zaświadczeń lekarskich. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedłożone przez pełnomocnika skarżącego zaświadczenia lekarskie w sposób wystarczający uprawdopodabniały okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pełnomocnik uprawdopodobnił nie tylko sam fakt zaistnienia choroby, ale także wpływ stanu zdrowia na niemożność działania. W zaświadczeniach tych lekarz stwierdził niezdolność chorego do pracy w wyszczególnionych powyżej okresach ze wskazaniem, że w czasie korzystania ze zwolnienia lekarskiego chory powinien leżeć (kod 1). Zwolnienie ze wskazaniem, że chory powinien leżeć oznacza, że chory może opuścić dom w celu stawienia się na wizytę u lekarza, zlecone badania lekarskie czy zabiegi. Nie może zatem opuszczać miejsca swojego pobytu w celu wykonywania czynności zawodowych. Świadczenie pracy, czy prowadzenie działalności gospodarczej w czasie korzystania przez chorego ze zwolnienia lekarskiego jest sprzeczne z jego celem i może skutkować wydłużeniem czasu leczenia, a naruszenia zasad zwolnienia lekarskiego mogą być przedmiotem kontroli odpowiedniego organu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności stwierdzone zwolnieniem lekarskim oraz opisany przez pełnomocnika przebieg choroby w sposób dostateczny potwierdzają, że pełnomocnik w okresie od 21 listopada 2023 r. do 8 grudnia 2023 r. był chory, a jego stan zdrowotny uniemożliwiał mu wykonywanie czynności zawodowych. Podnoszona przez Sąd I instancji przerwa w ilości 3 dni, co do której brak zaświadczenia o niezdolności pełnomocnika do pracy, nie miała wpływu na ocenę stanu zdrowia pełnomocnika i możność jego działania, gdyż bezpośrednio po niej ww. uzyskał dalsze zwolnienie do 8 grudnia 2023 r. Należy przy tym dać wiarę pełnomocnikowi, że przerwa ta spowodowana była niemożnością umówienia się na wizytę lekarską, co dodatkowo uprawdopodabnia fakt, iż obejmowała ona dni ustawowo wolne od pracy (sobotę i niedzielę). Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi było w rozpatrywanym przypadku niezawinione. Za przekonujące uznał wyjaśnienia pełnomocnika skarżącego w tym względzie, poparte stosownymi zaświadczeniami lekarskimi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w całości i przywróceniu terminu do wniesienia skargi